xotira, xayol va tafakkur. intellekt va kreativlik.

DOCX 33 pages 69.8 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 69.8 KB

File type DOCX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

mavzu: xotira, xayol va tafakkur. intellekt va kreativlik. reja: 1. xotira haqida umumiy tushuncha. xotiraning nerv-fiziologik asoslari. 2. xotira jarayonlari. xotira turlari. xotira nazariyalari. xayol haqida tushuncha. xayol turlari. 3. tafakkur haqida tushuncha. tafakkurning nerv-fiziologik jarayonlari. tafakkur turlari. 4. tafakkur jarayonlari. tafakkurning mantiqiy shakllari. intellekt va kreativlik haqida tushuncha. tayanch tushunchalar: xotira, xayol, tafakkur jarayonlari, tafakkurning mantiqiy shakllari, intellekt va kreativlk. xotira haqida umumiy tushuncha. hozirgi davrda qo‘llanib kelinayotgan adabiyotlarda xotiraga mana bunday tarzda ta’rif berilib kelinmoqda: «individning o‘z tajribasida esda olib qolishi, esda saqlashi va keyinchalik uni yana esga tushirishi xotira deb ataladi». lekin bu ta’rifda xotiraga taalluqli bo‘lgan juda ko‘p sifatlar, xossalar va xususiyatlar o‘z aksini topmagan, shuning uchun uni mukammal, ixcham, pishiq ifodalangan deyishga hech qanday haqhuquqimiz yo‘q. ushbu qiyin holatdan chiqishning birdanbir yo‘li, bizningcha unga mana bunday tarzda ta’rif berishdan iborat: «xotira atrofmuhitdagi voqelik (narsa)ni bevosita va bilvosita, ixtiyoriy va ixtiyorsiz ravishda, passiv va aktiv (faol) …

2 / 33

nozik sezgirlik va o‘zgaruvchanlik bosh miya pustida shartli reflekslarning, ya’ni assotsiyatsiyalarning yuzaga kelish imkonini beradi. xotiraning fiziologik asosida bosh miya pustida turli murakkablikdagi shartli reflekslarning hosil bulishi, miyada uzoq muddat saqlanib turishi tormozlanib vaqtincha sunib qolishi keyinchalik yana qaytadan tiklanishidan iborat bo‘lgan murakkab jarayonlar yotadi. assotsiatsiya – bu biz idrok qilgan, ya’ni ongimizda aks ettirgan va xotiramizda mustahkamlanib qolgan turlicha narsalar hamda hodisalar o‘rtasidagi bog‘lanishdir. shartli reflekslar esa assotsiatsiyalarni moddiy, ya’ni nerv-fiziologik asosini tashkil etadilar. bosh miya po‘stlog‘i muvaqqat nerv bog‘lanishlarining yuzaga kelishi, mustahkamlanishi va keyinchalik turli qo‘zg‘ovchilar ta’sirida qaytadan jonlanishi xotira jarayonlari – esga olish, esda saqlash va esga tushirishning fiziologik asosini tashkil qiladi. bosh miya pustlogida yuzaga kelgan muvakkat nerv bog‘lanishlar, ya’ni assotsiatsiyalar deb atalmish bu bog‘lanishlar real voqelikdagi narsa va hodisalarning fazo hamda vaqt jihatidan o‘zaro yondoshlik aloqalarini, ular o‘rtasiga uxshashlik va tafovut munosabatlarini va, nihoyat, sabab-natija bog‘lanishlarini aks ettiradi. bilish obyektlari yonma-yon to‘rgan yoki ketma-ket kelgan …

3 / 33

hi tog‘ manzarasini xotirada tiklashi mumkin. esga olish va esga tushirish jarayonlarida sabab natija bog‘lanishlarining roli ayniksa muhimdir. bu bog‘lanishlar narsa va hodisalar o‘rtasidagi eng muhim aloqalarni aks ettiradi. xotiraning asosida ilgari idrok qilingan narsa va hodisalarning obrazlari yotadi. ayni chog‘da idrok qilinmasa ham ammo ilgari idrok etilgan narsa va hodisalarning miyada aks ettuvchi obrazlari xotira tasavvurlari deb ataladi. tassavvurlar ko‘rish eshitish harakat hid tuyush va hokazo tasavvurlari bulishi mumkin. ko‘rish tasavvurlarida odam uzi ilgari idrok qilgan narsalarni go‘yo fikran ko‘rayotgandek eshitish tasavvurlarida esa kuylarni qog‘ozlarni fikran eshitgandek bo‘ladi. odatda turli tasavvurlar bir biri bilan qo‘shilib keladi. biron kishininig tashqi qiyofasini ko‘z oldimizga keltirigan tasavvur qilgan paytimizda uning ovozini ham fikran eshitib turgandek bo‘lamiz. xotira jarayonlari. xotira sohasida quyidagi asosiy jarayonlar farqlanadi. esda olib qolish, esda saqlash,esga tushirish, va unutish jarayonlari. bu xotira jarayonlari faoliyatda tarkib topadi. va ularni faoliyat belgilab beradi. ma’lum materialni esda olib qolish hayot faoliyati davomida …

4 / 33

qamiz. esda olib qolishni xotira protsessii deb ta’riflash mumkin; buning natijasida yangi materialni oldin o‘zlashtirilgan material bilan bog‘lash orqali yangi material mustahkamlanadi. esda olib qolish individ tajribasini yangi bilimlar va ish-harakat formalari bilan boyitishning zaruriy shartidir. esda olib qolish hama vaqt tanlovchanlik xarakteriga ega: bizning sezgi organlarimizga ta’sir qilayotgan hamma narsalar ham esimizda saqlanib qolavermaydi. qayta esga tushurishni xotira protsessii deb ta’riflash mumkin, bu xotira protsessi natijasida psixikaning ilgari mustahkamlangan mazmunini uzoq muddatli xotiradan chiqarib olish va uni opirativ xotiraga o‘tkazish yuli bilan aktuallashtirish sodir bo‘ladi. qayta esga tushirish protsessining ichidan uning har xil turlarini ajratib, ularni kuyidagi tartibda joylashtirish mumkin: tanish, qayta esga tushirishning o‘zi va eslash. bunda shaxsning tarixiy xotirasi hisoblangan xotirlash alohida urinni egallaydi. tanish - qandaydir obyektni qayta idrok qilish sharoitida uni qayta esga tushirishdir. tanish katta hayotiy ahamiyatga ega. tanish bo‘lmaganda biz narsalarni bizga avvaldan tanish bo‘lgan narsalar deb emas, balki har gal yangi narsalar …

5 / 33

tushiribgina qolmay, balki bu obrazlarni ma’lum vaqt va joylar bilan bog‘laymiz, biz bu obrazlarni kachon va qanday sharoitlarda idrok qilganimizni eslaymiz, ularni o‘z hayotimizning ma’lum davrlari bilan bog‘laymiz, bu obrazlarning vaqt oraligidagi izchilligini anglaymiz. materialning mantikiyligi, anglanganligi, avvalo tajriba bilan bog‘liqligi esda olib qolishning zarur shartidir. qayta esga tushurish psixikaning ilgari mustahkamlangan mazmunini uzoq muddatli xotiradan chiqarib olish va amaliy xotiraga o‘tkazish yo‘li bilan aktuallashtirish jarayoni sifatida ta’riflash mumkin. aktuallashtirish jarayoni turli qiyinchilik darajasi bilan farqlanishi mumkin. tanish biron bir obyektni takroran idrok qilish sharoiti qayta esga tushirish demakdir. qayta esga tushirish ham ixtiyoriy va ixtiyorsiz bulishi mumkin. ba’zan kerakli narsalarni esga tushirish uchun faol qidiruv ishlarini olib borishimizga to‘g‘ri keladi. bunday paytda esga tushirish eslash deb aytiladi. eslash usullari orasida eng muhimlari quyidagilardan iborat; plan to‘qish eslatadigan materialning obrazlariga asoslanish bevosita bog‘lanishlarni hosil qilish. unutish; unutish jarayoni ozmi ko‘pmi darajada chuqur bo‘lishi mumkin. material shaxs faoliyatida qancha kam ishtirok …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xotira, xayol va tafakkur. intellekt va kreativlik."

mavzu: xotira, xayol va tafakkur. intellekt va kreativlik. reja: 1. xotira haqida umumiy tushuncha. xotiraning nerv-fiziologik asoslari. 2. xotira jarayonlari. xotira turlari. xotira nazariyalari. xayol haqida tushuncha. xayol turlari. 3. tafakkur haqida tushuncha. tafakkurning nerv-fiziologik jarayonlari. tafakkur turlari. 4. tafakkur jarayonlari. tafakkurning mantiqiy shakllari. intellekt va kreativlik haqida tushuncha. tayanch tushunchalar: xotira, xayol, tafakkur jarayonlari, tafakkurning mantiqiy shakllari, intellekt va kreativlk. xotira haqida umumiy tushuncha. hozirgi davrda qo‘llanib kelinayotgan adabiyotlarda xotiraga mana bunday tarzda ta’rif berilib kelinmoqda: «individning o‘z tajribasida esda olib qolishi, esda saqlashi va keyinchalik uni yana esga tushirishi xotira deb atalad...

This file contains 33 pages in DOCX format (69.8 KB). To download "xotira, xayol va tafakkur. intellekt va kreativlik.", click the Telegram button on the left.

Tags: xotira, xayol va tafakkur. inte… DOCX 33 pages Free download Telegram