didaktika - o'qitish nazariyasi

DOCX 15 pages 65.0 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 65.0 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu: didaktika – o’qitish nazariyasi sifatida. reja: 1.ta`lim nazariyasi (didaktika) pedagogikaning tarkibiy qismi sifatida. 2. didaktikaning maqsad va vazifalari. ta`lim jarayonining mohiyati. 3. o`qitish va o`rganish jarayonlari tavsifi, o`quv jarayonida ularning o`zaro bog`liqligi. 4. o`quvchilarning bilish faoliyati va uning tuzilishi. 5. ta`lim tamoyillari va qonuniyatlari. tayanch tushunchalar: didaktika, o’qitish, o’qitish jarayoni, didaktikaning asosiy kategoriyalari, ta’lim paradigmalari, ta’lim qoninuyatlari, ta’lim tamoyillari. didaktika pedagogikaning tarkibiy qismi sifatida. didaktika pedagogika nazariyasining nisbatan mustaqil qismi bo’lib, unda o’qitish jarayonining umumiy qonuniyatlari ochib beriladi. didaktikaning so’zma-so’z tarjimasi «ta’lim nazariyasi» ma’nosini anglatadi. didaktika «yunoncha» so’zdan olingan bo’lib, «didacticos» – o’rgatish, o’qitish ma’nosini bildiradi. didaktika – ta’lim jarayoni, mazmuni, qonuniyat va tamoyillari, shakl, metod va vositalarini ilmiy asoslab beruvchi ta’lim nazariyasi, pedagogikaning alohida sohasi. bu atamani nemis pedagogi v.ratke (1571-1635) fanga kiritgan, deb hisoblanadi. didaktika nomi ostida fanni nazariy va metodologik asoslarini tadqiq qiladigan ilmiy fanni tushundi. didaktikaning fundamental ilmiy asoslari ilk bor ya.a.komenskiy tomonidan ishlab chiqilgan. …

2 / 15

qitish?”, “nimani o‘qitish?” “qanday o‘qitish?” “qayerda o‘qitish” kabi savollarga javob izlaydi. didaktikaning predmeti sifatida o’rgatish (o’qituvchi faoliyati) va o’rganish (o’quvchilarning bilish faoliyati), ularning o’zaro harakati aks etadi. o’qitish jarayoni pedagogning o’rgatuvchilik faoliyatini va o’quvchilarning maxsus tashkil etilgan bilish faoliyatini o’z ichiga oladi. shu o’rinda bu jarayonlarning tahliliga e’tibor qarataylik. ta’limda o’qituvchining boshqaruvchilik roli o’z kasbining ijtimoiy asoslaridan kelib chiqib, ajdodlarining boy tajribasini, insoniyatning asrlar davomidagi bilish, mehnat, muloqot, umumiy aloqalar, estetik hamda axloqiy qarashlar jarayonida qo’lga kiritgan yutuqlarni egallashni shart qilib qo’yadi. bularning barchasi o’qituvchining ta’limiy, tarbiyaviy, rivojlantiruvchi vazifalarini amalga oshirishida o’z aksini topmog’i lozim. ana shu asosdan kelib chiqib aytish mumkinki, ta’lim jarayonida o’qituvchi o’quvchilariga qo’lga kiritilgan bilimlarni o’rgatadi. o’quv faoliyatida ularni ko’nikma va malakalar bilan qurollantiradi. shu bilan bir paytda u o’quvchilarda dunyoqarash va axloq normalarini hosil qiladi, qiziqish va qobiliyatlarni shaklantiradi, ularning bilish faolligini oshiradi. o’qituvchining faoliyati o’quvchi shaxsining maqsadga muvofiq shakllanishiga katta imkoniyatlar ochib beradi. yanada …

3 / 15

oqa va o’zaro bog’liqlikda joylashadi. didaktika o’qitishning umumiy qonuniyatlarini o’rganadi. aniq bir predmetni o’qtishning o’ziga xos xususiyatlari xususiy metodikalarda ishlab chiqiladi. didaktikaning asosiy kategoriyalari. muayyan fanga xos bo’lgan tushunchalarda insoniyat tomonidan ijtimoiy taraqqiyot jarayonida to’plangan bilimlar aks etadi. o’rgatish – o’qitish maqsadini amalga oshirish bo’yicha pedagogning tartiblangan faoliyati. o’rganish – anglash, mashq qilish, va egallangan tajribalar asosida xulq-atvor va faoliyatning yangi shakllarini egallash jarayoni, oldin egallanganlari o’zgaradi. o’qitish – qo’yilgan maqsadga erishishga yo’naltirilgan pedagog bilan o’quvchilarning tartiblangan o’zaro harakati. ta’lim – o’qitish jarayonida egallanadigan bilim, ko’nikma, malakalar, kompetensiya va fikrlash usullari tizimi. bilim – ma’lum bir fanni nazariy o’zlashtirishni aks ettiradigan inson g’oyalari yig’indisi; ko’nikma – egallangan bilimlarning aniq xatti-harakatdagi ifodasi, o’zlashtirilgan bilimlarni amaliyotga qo’llash usullarini egallash. malaka – avtomatlashgan, biror bir usul bilan bexato bajarish, ko’nikmaning takomillashgan darajasi. kompetensiya – egallangan bilim, ko’nikma va malakalarni kundalik va kasbiy faoliyatda qo’llay olish layoqati. maqsad – o’qitishning nimaga qaratilganligi, uning kuchlari …

4 / 15

b’yekt. natija – o’quv jarayonining so’nggi mahsuli, belgilangan maqsadlarning amalga oshganlik darajasi. zamonaviy ta’lim paradigmalari. paradigma (grekcha, paradeigma) so’zining o’zi keng ma’noda turmush va fikrlashining biror sohasining fundamental asoslarini aniqlab beruvchi o’ziga xos tuzilishga ega nazariya deb izohlanadi. paradigma – aniq vaqt doirasida ilmiy jamoatchilikka muammolarni aniqlash va ularni hal etish modeli sifatida taqdim etiladigan barcha ilmiy yutuqlarga tegishli tadqiqot vazifalarini hal etish namunasi sifatida qabul qilingan nazariya. ta’limning yangi paradigmasining paydo bo’lishi faqat ijtimoiy-iqtisodiy o’zgarishlar bilan bog’liq bo’lmasdan, u butun madaniy rivojlanish jarayonida yuzaga kelgan. uning shakllanishida insonparvarlik falsafasi va psixologiyasi asosiy o’rin egallaydi. mazkur konsepsiyaning asosiy nuqtai nazari – har bir alohida inson hayotining o’ziga xosligi, har bir shaxs noyob, individual, shartsiz qadriyat ekanligini e’tirof etish. insonparvar falsafa va psixologiya o’z-o’zini realizatsiyalash, o’z-o’zini rivojlantirish ehtiyojini insonning yuksak ehtiyoji deya e’tirof etib, insonning o’z noyobligini asrash va rivojlantirish, insonning erkinlikka erishish mexanizmi sifatida individual shaxsiy tanlovni amalga oshirishni o’zida …

5 / 15

gi tadqiqotlar, shular jumlasidandir. zamonaviy pedagogik fanlardagi maqsadiga (ta’limiy, tarbiyaviy), ta’limning bosh maqsadi – madaniyatga yondashuvga, o’quv-tarbiya jarayoni doirasida hal etiladigan vazifalariga, pedagog va talabalar orasidagi o’zaro ta’sir etish tavsifiga ko’ra paradigmalar farqlanadi. ta’limning keng tarqalgan beshta paradigmasi mavjud: an’anaviy (bilimga yo‘naltirilgan paradigma); fenomenologik (insonparvarlik paradigmasi); ratsionalistik (bixevioristik, xulq-atvorga doir); texnokratik; ezoterik. an’anaviy (bilimga yo’naltirilgan) paradigma. bilimga yo’naltirilgan paradigmada ta’limning bosh maqsadi: «istalgan qiymatdagi bilim, bilim va yana bilimdir». shuning uchun ta’lim muassasasining roli insoniyat sivilizatsiyasi madaniy merosining ko’proq mavjud unsurlari – ham individual, xuddi shunday ijtimoiy tartibni saqlab qoluvchi, individual rivojlanishga imkon beradigan zaruriy, xilma-xil, muhim bilim, ko’nikma va malakalar, bundan tashqari ideal va qadriyatlarni uzatish va saqlashda namoyon bo’ladi. shuning uchun o’quv dasturlari mazmuni tayanch, asosiy, bilim, ko’nikma va malakalarni egallash vaqtida sinovdan o’tuvchi, shaxsning funksional savodxonligi va ijtimoiyligini ta’minlashga asoslanadi. bixevioristik (ratsionalistik) paradigma. ratsionalistik paradigma an’anaviy paradigmaga qarama-qarshi o’laroq, o’zining diqqat markazida mazmunni emas, o’quvchilarning turli turdagi …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "didaktika - o'qitish nazariyasi"

mavzu: didaktika – o’qitish nazariyasi sifatida. reja: 1.ta`lim nazariyasi (didaktika) pedagogikaning tarkibiy qismi sifatida. 2. didaktikaning maqsad va vazifalari. ta`lim jarayonining mohiyati. 3. o`qitish va o`rganish jarayonlari tavsifi, o`quv jarayonida ularning o`zaro bog`liqligi. 4. o`quvchilarning bilish faoliyati va uning tuzilishi. 5. ta`lim tamoyillari va qonuniyatlari. tayanch tushunchalar: didaktika, o’qitish, o’qitish jarayoni, didaktikaning asosiy kategoriyalari, ta’lim paradigmalari, ta’lim qoninuyatlari, ta’lim tamoyillari. didaktika pedagogikaning tarkibiy qismi sifatida. didaktika pedagogika nazariyasining nisbatan mustaqil qismi bo’lib, unda o’qitish jarayonining umumiy qonuniyatlari ochib beriladi. didaktikaning so’zma-so’z tarjimasi «ta’lim nazariyasi» ma’nosini angla...

This file contains 15 pages in DOCX format (65.0 KB). To download "didaktika - o'qitish nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: didaktika - o'qitish nazariyasi DOCX 15 pages Free download Telegram