rivojlanayotgan mamlakatlar haqida

PDF 15 стр. 326,2 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 326,2 КБ

Тип файла PDF

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

9-мавзу. ривожланаётган мамлакатлар – халқаро иқтисодий муносабатлар тизимида 9.1. ривожланаётган мамлакатларнинг асосий ижтимоий-иқтисодий хусусиятлари 9.2. ривожланаётган мамлакатларнинг халқаро товар алмашинувида тутган ўрни ва роли 9.3. хорижий сармоялар – ривожланаётган мамлакатлар иқтисодиётида 9.4. “янги индустриал мамлакатлар”нинг жаҳон хўжалигида тутган ўрни таянч иборалар: ривожланаётган мамлакатлар, халқаро товар алмашинуви, хорижий сармоялар, янги индустриал мамлакатлар, жаҳон хўжалиги 9.1. ривожланаётган мамлакатларнинг асосий ижтимоий-иқтисодий хусусиятлари хх асрнинг иккинчи ярмидан бошлаб жаҳон иқтисодиёти ва халқаро иқтисодий муносабатлар тизимини ривожланишининг аҳамиятли томонларидан бири, собиқ мустамлака ва қарам территорияларнинг роли ва аҳамиятини иқтисодий жиҳатдан кучайиб бораётганлигидир. ушбу мамлакатлар аввал жаҳон иқтисодиётида ривожланаётган мамлакатлар ёки озод этилган мамлакатлар, “учинчи дунё мамлакатлари”, “жануб” мамлакатлари ёки “периферия” мамлакатлари сифатида тилга олинган бўлса, ҳозирги кунда умумий тарзда ривожланаётган мамлакатлар дея аталади.. бу мамлакатлар иқтисодиёти турли-тумандир, уларнинг худудида 3,2 млрд атрофида ахоли яшайди. ушбу мамлакатларда ҳозирги кунда жуда муракаб ижтимоий- иқтисодий, сиёсий ва маданий жараёнлар кечмоқда. жаҳон хўжалиги ва халқаро иқтисодий муносабатларда озодликка эришган …

2 / 15

бўлди. ривожланаётган мамлакатларнинг айнан шу гуруҳларининг таркибида ҳам, ривожланиш даражалари ўртасидаги боғлиқда ҳам ўзгаришлар вужудга келди. жаҳон иқтисодиётида ушбу жараёнлар натижасида табақалашув ҳам иккита асосий минтақада рўй берган эди. минтақанинг бир томонида озодликка эришган мамлакатларнинг кўпроқ ривожланганлари, жумладан, форс кўрфазидаги бир қатор мамлактлар – қатар, қувайт, баа, шунингдек осиё – тинч океани минтақаси ва лотин америкасидаги янги индустриал мамлакатлар жойлашган бўлса, минтақанинг иккинчи томонида эса мутлақо турғунлик ҳолатидаги иқтисодий камбағал мамлакатлар жойлашгандир. бу категорияга 48 та мамлакат тааллуклидир. буларга бир қатор африка мамлакатларини, жумладан мозамбик (яим йилига киши бошига 80 доллар), эфиопия (100 доллар), сьера леоне (140 доллар), бурунди (180 доллар), уганда (190 доллар), чад ва руанда (200 доллар) каби давлатларни киритиш мумкин. бу гуруҳга тааллукли мамлакатлардан ташкари, гуруҳ руйхатининг янада қуйи қисмида жойлашаган бир қатор осиё мамлакатларини – непал (160 доллар), бутан ва вьетнам (170 доллар), маянма ва бошқа давлатларни ҳам кўрсатиш мумкин. ушбу минтақалар орасида ривожланаётган мамлакатларнинг қолган …

3 / 15

одиётининг кўп укладли характерга эгалиги.  ишлаб чиқариш кучларининг ривожланиши паст даражада эканлиги, саноат, қишлоқ хўжалиги ва ижтимоий инфроструктуранинг қолоқ эканлиги (биринчи гуруҳ, “юқори кутб” мамлакатларини ҳисобга олмаганда).  уларнинг иқтисодий ривожланиши жаҳон хўжалиги тизимига қарам холатда эканлиги, капитализмни периферик характер касб этиши ва бошқалар. ривожланаётган мамлакатлар иқтисодиёти кўп укладли ижтимоий-иқтисодий таркибга асосланади. бир қатор мамлакатларда капиталистик уклад билан бир қаторда ҳамон уруг-аймогчилик ва патриархал муносабатлар ҳам мавжуддир. ривожланаётган мамлакатлар иқтисодиётида давлат ва давлат хўжалик уклади муҳим рол ўйнайди. давлат секторини ривожлантириш босқичи капиталистик ишбилармонликни кенгайтириш сиёсати билан ҳамоханг олиб борилади. бунинг натижасида эса давлат капитализми пайдо булади ва ривожланади. миллий хусусий капиталистик хўжалик укладнинг ривожланиши ва шаклланиши жамгариш муаммолари (яъни, пул ресурсларининг етишмовчилиги) ва жамгарилган маблагларнинг сарфланиши хусусиятларига боғлиқдир. бу маблаглар асосан савдога (ички ва ташки), кучмас мулкларни сотиб олишга, машиналарни таъмирлашга, сугуртага, бензин қўйиш шахобчаларига, таксига, яъни сармояларни айланиши тез бўлган сохаларга йуналтирилади. жаҳон иқтисодиётида озодликка эришган ривожланаётган …

4 / 15

амбагалликка махкум этилиб, уларни бозорларда эркин муомалада бўлиш имкониятидан махрум этади. трансмиллий корпорациялар томонидан жорий килинган янги техник- технологиялар одатда ҳозирги кунга мос келади, аммо уларнинг бозор нархлари жуда юқори бўлиб, ривожланаётган мамлакатлар учун қатор муаммоларни келтириб чиқаради. жаҳон иқтисодиётида кўпчилик ривожланаётган мамлакатларнинг ухшашлик томонлари, яъни уларнинг қашшоқлиги, ахолисининг қолоқлиги, ишсизлик даражасининг юқорилиги, саноати ривожланган мамлакатлардан катта миқдорда карздорлиги бўлиб ҳисобланади. ривожланаётган мамлакатларнинг кўпчилиги ўзининг тулаконли ижтимоий – иқтисодий ривожланиши ва ахолисининг яшаш турмуш тарзи даражаси бўйича ғарбий европани саноатлашган илгор мамлакатларидан қариийб 20- 50 маротаба орқада қолмоқда. 9.2. ривожланаётган мамлакатларнинг халқаро товар алмашинувида тутган ўрни ва роли халқаро меҳнат тақсимотида фаол иштирок этиш, жаҳон хўжалиги алокаларининг ривожланиши, молиявий ресурсларнинг мамлакатлараро окиб юриши, иқтисодий тараккиётнинг асосий шарт-шароитларига айланиб колди. мустакил давлат сифатида жаҳон ҳамжамиятида иштирок этиш орқали, ривожланаётган мамлакатларнинг барчаси 60-70 йиллардан эътиборан халқаро меҳнат тақсимотида фаол иштирок этишга интилиб келмоқда. уларнинг халқаро меҳнат тақсимотида фаол иштирок этиш зарурияти тайёр …

5 / 15

энг муҳим манбаи бўлиб ҳисобланади. аммо, материал ва энергия сиғимининг кейинги йилларида камайиши муносабати билан ривожланган мамлакатнинг ўсишида табиий хом - ашёларнинг халқаро савдодаги тутган ўрни пасайиб бориш тенденциялари намоён бўлмоқда. шунга мувофиқ у 1991 йилда жаҳон экспорти умумий улушининг 25% ни ташкил этган эди. жаҳон иқтисодиётида 70-90 йилларда африканинг ривожланаётган мамалакатларини умумий экспорт ҳажмидаги улуши қисқариб борганлиги қайд этилади. осиё мамлакатларидан жўнатилаётган саноат ва қишлоқ хўжалик молларининг доимий ўсиб борганлигига қарамасдан у 2 баробарга пасайиб кетган эди. экспортини асосини ташкил этувчи хом- ашёлардан иборат бўлган ривожланаётган мамлакатларда, уларнинг жаҳон бозорида эгаллаб турган позицияларининг ёмонлашувини тухтатиш имкониятига эга бўлган кушимча экспорт ресурсларини излаб топишга бўлган кучли эхтиёж сезилмоқда. бунинг учун, экспортнинг хилма-хиллигини таъминлашга, яъни чиқариладиган хом-ашёларни қайта ишлаш, бошқа турдаги саноат махсулотларни жаҳон бозоридаги эркин харакатини таъминлаш, энг муҳим устувор йўналишлардан бири бўлиб қолмоқда. анъанавий товарлар экспорти ҳажмини кенгайтириш борасидаги кўпчилик муаммоларга қарамасдан, ривожланаётган мамлакатларнинг жаҳон экспортидаги умумий улуши аста-секинлик …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "rivojlanayotgan mamlakatlar haqida"

9-мавзу. ривожланаётган мамлакатлар – халқаро иқтисодий муносабатлар тизимида 9.1. ривожланаётган мамлакатларнинг асосий ижтимоий-иқтисодий хусусиятлари 9.2. ривожланаётган мамлакатларнинг халқаро товар алмашинувида тутган ўрни ва роли 9.3. хорижий сармоялар – ривожланаётган мамлакатлар иқтисодиётида 9.4. “янги индустриал мамлакатлар”нинг жаҳон хўжалигида тутган ўрни таянч иборалар: ривожланаётган мамлакатлар, халқаро товар алмашинуви, хорижий сармоялар, янги индустриал мамлакатлар, жаҳон хўжалиги 9.1. ривожланаётган мамлакатларнинг асосий ижтимоий-иқтисодий хусусиятлари хх асрнинг иккинчи ярмидан бошлаб жаҳон иқтисодиёти ва халқаро иқтисодий муносабатлар тизимини ривожланишининг аҳамиятли томонларидан бири, собиқ мустамлака ва қарам территорияларнинг роли ва аҳамиятини иқтисодий жиҳатдан ...

Этот файл содержит 15 стр. в формате PDF (326,2 КБ). Чтобы скачать "rivojlanayotgan mamlakatlar haqida", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: rivojlanayotgan mamlakatlar haq… PDF 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram