psixologiyada shaxs tushunchasi

DOCX 57 pages 218.8 KB Free download

57 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 218.8 KB

File type DOCX

Pages 57

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 57

9-mavzu: shaxs psixologiyasi reja: 1. psixologiyada shaxs tushunchasi. 2. shaxs tuzilishi. 3. shaxs va jamoa. psixologiya fanining o’rganish obyekti odamdir. odam insonshunoslik fanlari tomonidan har tomonlama o’rganilib kelinmoqda. psixologiyada odam biologik evolyusiya mahsuli sifatida, jamiyat ishlab chiqarishining asosiy harakatlantiruvchi kuchi sifatida, ishlab chiqarish va boshqa ijtimoiy munosabatlarning subyekti sifatida o’rganiladi. odamning boshqa shaxslar bilan, tashqi olam bilan bo’lgan munosabatlari xilma-xil bo’lganligi uchun unga xos bo’lgan psixologik sifatlar va fazilatlar ham nihoyatda xilma-xildir. inson ilgarilari ham jamiyatning asosiy ishlab chiqaruvchi kuchi va barcha ijtimoiy jarayonlarning subyekti bo’lib kelgan. hozirgi davrda odamning psixologik sifatlarini keng namoyon qilishiga jamiyat tomonidan ehtiyoj ortib bormoqda. mustaqillik tufayli jamiyatda yangi-yangi uyushmalar, guruhlar vujudga keldi. ishbilarmonlik harakati avj olib bormoqda. bularning hammasi har bir shaxsga xos bo’lgan psixologik sifatlarni mukammal bilishni taqozo etmoqda. darhaqiqat, mustaqillik tufayli xalqimizning ma’naviy olamida, ongida jiddiy o’zgarishlar yuzaga kelmoqda. shuning uchun davrimiz shaxsining psixologik sifatlarini tadqiq etish muammolariga ana shu sifatiy o’zgarishlarni …

2 / 57

i, malaka va odatlari, qobiliyatlari, iste’dodi va h.k.) ham odamning faoliyati jarayonida namoyon bo’ladi. buning uchun umumiy psixologiya shaxsni uning turli faoliyati davomida o’rganadi. odamning turli yo’nalishdagi faoliyati esa boshqalar bilan qiladigan munosabatlari jarayonida amalga oshadi. odam o’z faoliyati jarayonida boshqa odamlar bilangina emas, balki atrofdagi narsalar va o’z-o’zi bilan ham munosabatga kirishadi, buning natijasida u boshqa shaxslar va narsalarni o’z ongida aks ettiradi. shuning uchun psixologiyada shaxsning psixik jarayonlari va psixologik xususiyatlarini o’rganish bosh muammodir. umumiy psixologiyaning so’nggi yillardagi erishgan yutuqlariga asoslanib, shaxsga quyidagicha psixologik ta’rif berish mumkin; “ong egasi bo’lib, jamiyatga a’zo hisoblanuvchi, ijtimoiy munosabatlarga kirishuvchi va jamiyat taraqqiyotida faol ishtirok etuvchi odam shaxs deb aytiladi”. odam individ sifatida dunyoga keladi va keyinchalik shaxsga aylanadi. har bir individ yoshlik chog’idayoq tayyor holdagi ijtimoiy munosabatlar tizimiga duch keladi va bu munosabatlar jarayonida shaxs sifatida shakllanadi. shuning uchun ham shaxs ijtimoiy munosabatlarning majmuidan iboratdir. shaxs va uning mohiyati haqidagi psixologik …

3 / 57

ikrlashni ham bilmaydilar.ularda insonlikning asosiy belgilari shakllanmaydi va o’smaydi. demak, tirik mavjudot sifatida dunyoga kelgan odam bolasi ijtimoiy muhitdan chetda qolsa, u shaxslik belgilariga ega bo’lmaydi. psixologik tadqiqotlarning isboticha, faqat ijtimoiy muhitda, boshqa shaxslar bilan munosabatda bo’lgandagina, odam o’zini shaxs sifatida anglaydi, uning o’zligi paydo bo’ladi va taraqqiy etadi. darhaqiqat, odam o’zini oynaga solganday, boshqa odamlarga razm soladi va buning natijasida o’zini odam deb bila boshlaydi. shunday ekan, shaxsning mohiyatini uning ijtimoiy mavjudotligi, ijtimoiy munosabatlarning yig’indisi tashkil etadi. har bir shaxsning o’zi mansub bo’lgan jamoa a’zolariga nisbatan iqtisodiy, siyosiy, ma’naviy va axloqiy aloqalari o’sha shaxsning ijtimoiy munosabatlari bo’lib, bu munosabatlarning yig’indisi odamning shaxs sifatida shakllanishidagi asosiy omillardir. biz bu o’rinda shaxsning mohiyati muammolariga umumiy psixologik jihatdangina yondoshamiz. chunki hozirgi vaqtda shaxsning mohiyatini turli tomondan o’rganuvchi fanlar tizimi mavjud bo’lib, bu fanlarning har qaysisi shaxsning mohiyatini o’z predmeti nuqtai nazaridan o’rganadi. masalan, shaxsning sinflar va jamiyat tarkibidagi o’rnini tarixiy materializm, shaxsni …

4 / 57

kabi jarayonlarda shaxsning o’zligi namoyon bo’ladi. odamdagi o’zlik uning xulq-atvorida, boshqalar bilan munosabatlarida, irodaviy harakatlarida, qobiliyati va qiziqishlarida ifodalanadi hamda uning ijtimoiy mavqyeini belgilaydi. odam shaxs bo’lib dunyoga kelmaydi, balki u ijtimoiy taraqqiyot jarayonida shaxslik belgilariga ega bo’la boradi. hadisi sharifda aytilganidek, har bir go’dak islom tabiatida tug’iladi, so’ng ota-onasi uni yo yahudiy, yo nasroniy, yo majusiy qiladi. demak, odamning shaxsiy xususiyatlarini u mansub bo’lgan ijtimoiy-tarixiy sharoitdan, uning bu sharoitda egallagan mavqyeidan ajralgan holda qarash mumkin emas. tarixiy sharoit va ijtimoiy muhit ta’sirida odamning shaxslik mohiyatini ifodalovchi psixologik belgilar vujudga keladi. bu xususiyatlar shaxsning ijtimoiyligi, ongi, o’z-o’zini anglashi, aniq maqsad sari intilish ehtiyojlari, e’tiqodi, ideali va dunyoqarashi kabilardir. amaliy faoliyat jarayonida shaxsning boshqalar bilan bo’lgan munosabatlari yig’indisi uning ijtimoiyligidir. odam boshqalar bilan munosabatda bo’lgandagina unda ong paydo bo’ladi va psixik hayot muayyan mazmun kasb etadi. odam ongining yuksak belgisi o’z-o’zini anglashidir. bu sifat odamning subyektiv ravishda o’z “men”ini his qilishida …

5 / 57

o’nalishlaridagi ehtiyojlaridir. odamdagi ehtiyojlar ijtimoiy muhit, ta’lim-tarbiya va amaliy faoliyat ta’sirida shakllanadi. moddiy ehtiyojlar ham, ma’naviy ehtiyojlar ham g’ayratga, shijoatga undaydi, unga ko’tarinki kayfiyat bag’ishlaydi, olg’a, yangi harakatlarga otlantiradi. odam ehtiyojlari orasida mehnat qilish ehtiyoji alohida ahamiyat kasb etadi. mehnat shaxsdagi moddiy va ma’naviy ehtiyojlarni qondirishning yagona shartidir. shaxsning o’tmish ma’naviy qadriyatlariga va o’z davridagi ilg’or g’oyalarga nisbatan bo’lgan sadoqati va sodiqligi uning e’tiqodi bo’lib, bu qadriyatlar va ilg’or g’oyalarni davr va sharoit taqozosiga asoslangan holda taraqqiy ettirish borasidagi harakatlari majmui esa idealidir. har bir shaxsdagi e’tiqod va ideal uning ehtiyojlari va qiziqishlari bilan bog’liq holda namoyon bo’ladi. shaxsdagi jamiyat moddiy va ma’naviy ehtiyojlarini rivojlantirishga yo’naltirilgan g’oyalar inson umriga mazmun bag’ishlaydi, mavjud jamiyatni rivojlantirishda harakatlantiruvchi bo’lib xizmat qiladi. shaxsning eng qimmatli sifatlaridan biri mustaqillik, ichki erkinlik, ichki o’ziga xoslikdir. mustaqillik o’zganing yo’l-yo’rig’isiz muhim qarorga kelish va uni amalga oshirish qobiliyatini; mas’ullik, o’z hatti-harakatalri uchun javob berishga tayyorlikni; xulq, fe’l-atvorning realligiga, …

Want to read more?

Download all 57 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiyada shaxs tushunchasi"

9-mavzu: shaxs psixologiyasi reja: 1. psixologiyada shaxs tushunchasi. 2. shaxs tuzilishi. 3. shaxs va jamoa. psixologiya fanining o’rganish obyekti odamdir. odam insonshunoslik fanlari tomonidan har tomonlama o’rganilib kelinmoqda. psixologiyada odam biologik evolyusiya mahsuli sifatida, jamiyat ishlab chiqarishining asosiy harakatlantiruvchi kuchi sifatida, ishlab chiqarish va boshqa ijtimoiy munosabatlarning subyekti sifatida o’rganiladi. odamning boshqa shaxslar bilan, tashqi olam bilan bo’lgan munosabatlari xilma-xil bo’lganligi uchun unga xos bo’lgan psixologik sifatlar va fazilatlar ham nihoyatda xilma-xildir. inson ilgarilari ham jamiyatning asosiy ishlab chiqaruvchi kuchi va barcha ijtimoiy jarayonlarning subyekti bo’lib kelgan. hozirgi davrda odamning psixologik sifatlarini keng ...

This file contains 57 pages in DOCX format (218.8 KB). To download "psixologiyada shaxs tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiyada shaxs tushunchasi DOCX 57 pages Free download Telegram