минераллар хакида умумий тушунча

DOC 138,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1350571350_16987.doc минераллар хакида умумий тушунча минераллар хакида умумий тушунча режа: 1. минераллар тўгрисида тушунча. 2. минералларнинг турлари тўгрисида тушунча. 3. минераллар кўриниши. 4. минералларнинг хоссалари. 5. тог жинсларини таркиби. 6. тог жинсларини тузилиши. 7. асосий минераллар. 8. асосий бўлмаган минераллар тўгрисида тушунча. 9. улуг ўзбек олимларининг кимматбахо тошлар тўгрисидаги фикрлари. 10. тог жинсларини хосил бўлиш жараёнлари тўгрисида тушунча. ернинг каттик катлами, яъни литосферанинг биз ўрганадиган кисми жуда мураккаб таркибга эга. биз унда катта-катта тоглар хосил килган ва кўпинча, текисликлар сиртида чикиб ётган гранит, охактош , кумтош каби жинсларини учратамиз. масалан, бир бўлак мармарни олиб уни яхшилаб кўздан кечирсак,унинг майда ялтирок доналар (зарралар) тўпламидан иборат эканлигини, янада диккат билан текшириб чиксак, бу доналар маълум кимёвий таркибли кальций карбонат ёки кальцит кристалларидан иборат эканлигини кўрамиз. оддий гранитнинг таркиби анча мураккаб. унда биз окиш ёки саргиш рангли номунтазам шаклга эга бўлган тиник кварц доналарини пушти, сарик ёки кул ранг дала шпати доналарини, булар …
2
химиявий таркиби ва физикавий хоссалари жихатидан бир биридан фарк килади. хозирги вактда ер юзида маълум бўлган минераллар сони 7000 ортик, лекин уларнинг оз кисмигина табиатда кўп таркалган. тог жинслари хосил килишда атиги 100 га якин минерал асосий роль уйнайди. бу минераллар тог жинси хосил килувчи минераллар деб аталади. жинс хосил килувчи минералларни уларнинг пайдо бўлишини, белгиларни тартиб ва хоссаларини билмасдан туриб тог жинсларини ўрганиб бўлмайди. каттик минераллар табиатда кўп ёкли кристаллар кўринишда ёки номунтазам шаклидаги доналар ёхуд яхлит массалар кўринишда (бу холда уларнинг моддаси кристал табиатга эга бўлади). нихоят аморф массалар кўринишида учрайди; минераллар алохида алохида учрайди ёки йирик йирик яхлит массивлар хосил килади. кристалл жимслар жумласига кирадиган кўчпилик минералларни ўзига хос хусисияти уларнинг кўп ёкли маълум геометрик шаклда бўла олишидир. минералларнинг кристалланиш хоссаси уларни бошка аморф шаклсиз) моддалардан фарк киладиган асосий белгидир. кўпчилик минераллар кристал холда бўлади, жуда оз кисмигина аморф холда учрайди. кристал холдаги минералларга масалан ош тузи …
3
кристалида ёк, текислик ,марказ ва ўк чегараланган бўлади. бир минерал иккинчисидан яна шулар билан фарк килинади. хамма минералларни шартли равишда куйидаги икки группага бўлиш мумкин. 1) оч тиник рангилар группаси. буларга рангсизлар, оклар, ок очик сариклар, сариклар, пуштилар (кварц, дала шпатлари, гипс кальцит ва бошкалар киради.) 2) тўк ранглилар, сал ялтироклар группаси. буларга кора, тўк хаво ранг, тўк жигарранг ва бошка рангли минераллар (сохта мугуз-магний кальций силикат mgca(sio3)2 авгит ва шу кабилар) киради. минералларнинг физикавий хоссалари куйидагилардан иборат: 1. ранги: минераллар нихоятда хилма-хил рангда: яшил, сарик, кизил, кора, пушти ва бошка рангларда учрайди. минераллар ранги, баъзан, икки рангнинг кўшилишидан хосил бўлади. бундай минераллар оч сарик, корамтир, яшил оч яшил, тўк кизил ва хоказо минераллар деб аталади. 2. тиник-тиникмаслиги. минераллар кристали пластинкачасининг нур ўтказиш даражасига караб, тиник, ярим тиник, хира ва тиникмас хилларига бўлинди. масалан, тог хрустали, гипс, ош тузи, флюорит тиник минералларга: опал, хальцедон – ярим тиник, дала шпати – …
4
а минералларнинг синган юзасида майда тикан йўллари сингари чизиклар хосил бўлади. бу асбест , кремний минералларида кўринади. чангли синиш-синик юзасида чанг зарралари ёпишиб колганга ўхшайди. (каолин). 6. зичлиги. минералларни белгилашда уларнинг зичлиги хам катта ахамиятга эга, минералнинг зичлиги унинг шу хажмдаги сувдан неча марта огир ёки енгиллигини кўрсатади. минералларнинг зичлиги бир-биридан катта фарк килади. масалан, нефтнинг зичлиги 0,8 ггсм3 га, олтинники-18,2 ггсм3 га платинаники эса 19 ггсм3 га тенгдир. минераллар зичлигига кўра куйидагича бўлиши мумкин: енгил минераллар (зичлиги 2,5 ггсм3-гипс, галит ва бошкалар), ўртача зичликдаги минераллар (зилиги 2,5 дан 4 ггсм3 гача – кварц, дала шпати, слюда ва бошкалар) ва огир минераллар (зичлиги 4 ггсм3 дан катта) – рудавий минераллар ва хоказо). зичлиги 2,5 дан то 9 ггсм3 гача бўлгн минераллар кўп таркалган. 7. каттиклиги. минералларни ўрганишда уларнинг физикавий хоссалари ичида каттиклиги катта ахамиятга эга минераллнинг каттиклиги маълум бўлган бошка минераллар юзасига суриш ёки уни тирнаш йўли билан аникланади. каттикликни …
5
баъзи минералларда алохида физикавий хоссалар, масалан мўртлик, силликлик, магнитавийлик, таъм, хид ёглилик ва бошка хоссалар хам бўлади. бу хоссалар баъзи минераллар учун хос белги бўлиши хам мумкин, масалан, галит (ош тузи) – шўр, олтингугурт-хидли, тальк-ёгли ва хоказо. 1-расм. кальцит кристалининг мукаммал уланиши. тог жинсларининг таркиби ва тузилиши табиатда кўп учрайдиган минераллар тог жинсларини хосил килувчи асосий минераллар деб аталади. минераллар асосан литосферада бўладигн табиий жараенлар махсулидир. ер пўстининг турли районларида табиий шароит хар хил бўлганлигидан турлича минераллар пайдо бўлади. табиий шароитнинг ўзгариши окибатида минераллар хам ўзгаради. шундай килиб, минераллар мутлако тургун, ўзгармайдиган нарса эмас. аксинча, хар бир минераллар ер пўстида тўхтовсиз содир бўлиб турадиган мураккаб ва хилма-хил жараенлар таъсирида ўзгаради. шунинг учун биз минералларнинг келиб чикишини уларнинг вужудга келиши, мавжуд бўлиши ва кейин бўладиган ўзгаришлар билан бирга олиб караймиз. минераллар хосил бўлиш шароитларига караб – бирламчи ва иккиламчи минералларга бўлинади. бирламчи минераллар-бевосита магмадан ажралиб чиккан минераллар, иккиламчи минераллар эса магма …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "минераллар хакида умумий тушунча"

1350571350_16987.doc минераллар хакида умумий тушунча минераллар хакида умумий тушунча режа: 1. минераллар тўгрисида тушунча. 2. минералларнинг турлари тўгрисида тушунча. 3. минераллар кўриниши. 4. минералларнинг хоссалари. 5. тог жинсларини таркиби. 6. тог жинсларини тузилиши. 7. асосий минераллар. 8. асосий бўлмаган минераллар тўгрисида тушунча. 9. улуг ўзбек олимларининг кимматбахо тошлар тўгрисидаги фикрлари. 10. тог жинсларини хосил бўлиш жараёнлари тўгрисида тушунча. ернинг каттик катлами, яъни литосферанинг биз ўрганадиган кисми жуда мураккаб таркибга эга. биз унда катта-катта тоглар хосил килган ва кўпинча, текисликлар сиртида чикиб ётган гранит, охактош , кумтош каби жинсларини учратамиз. масалан, бир бўлак мармарни олиб уни яхшилаб кўздан кечирсак,унинг майда ялтирок доналар (зар...

Формат DOC, 138,5 КБ. Чтобы скачать "минераллар хакида умумий тушунча", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: минераллар хакида умумий тушунча DOC Бесплатная загрузка Telegram