минераллар ва тоғ жинслари ҳақида асосий маълумотлар

DOC 60.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1663268569.doc минераллар ва тоғ жинслари ъақида асосий маҳлумотлар минераллар ва тоғ жинслари ҳақида асосий маълумотлар режа: 1. минераллар ва тоғ жинслари ҳақида. 2. ер шарининг ички қатламлари ва улар тарки-бидаги кўп тарқалган тоғ жинслари. 3. минералларнинг турлари ва физик хусуси-ятлари. 4. минералларнинг қаттиқлиги ва моос шкаласи бўйича таққослаш. 5. минералларнинг кимёвий таркиби ва тузили-шига қараб классификацияланиши. биз фақат ернинг устки қатламини – ер қаҳрининг сиртқи қисми (литосфера)ни ўрганамиз. геофизиклар ер шарини уч қатламга бўлиб ўрганадилар: 1 қатлам литосфера – ернинг устки қатлами (земная кора) – ер қаҳрининг сиртқи қатлами деб аталади. ернинг устки қисми асосан ер устидаги майда зарралар йиғин-дисидан ташкил топган бўлиб, мохороич чизиғи деб аталувчи қатламнинг устки қисмида жойлашган жинслар зарачаларидан иборат. иккинчи қатлам унинг остида жойлашган мантия деб аталувчи ўрта қатлам. учинчи қатлам ернинг ядроси ҳисобланади. ер қаҳрининг сиртқи қатлами минераллардан ташкил топган тоғ жинсларидан тузилган. ер қат-ламларининг ичкарисида содир бўлган кимёвий ўзгаришлар натижасида пайдо бўладиган бирикмаларга …
2
йўналишда бўлмаган у ёки бу хусусиятларига айтилади. қаттиқ минералларнинг озроқ қисми изотропик хусусияти бўйича аморф кристал бўлмаган жисмларга киради, яҳни ҳамма йўналишлари бўйича бир хил хусусиятларга эга бўлган минераллар. ъозирги кунда 1500 га яқин минераллар маҳлум бўлиб, улар турлари бўйича 1700 га яқин. улардан бир неча ўнлаб турлари ер қаҳрининг сиртқи қатламида учрайди ва фақатгина 20-25 минераллар кенг тарқалган тоғ жинсларини ташкил топишида иштирок этган. бу минераллар тоғ жинсларини ташкил этувчи минераллар деб аталади. кўпчилик минераллар магмани совиши, озчилик қисми эса кимёвий эритма қолдиқларининг чўкиши нати-жасида пайдо бўлади. минерал келиб чиқишига қараб иккига бўлинади: 1) бирламчи, 2) иккиламчи. бирламчиси тоғ жинсларини таркибида, иккилам-чиси эса уларни ўзгариш жараёнида пайдо бўлади. минераллар иссиқлик энергияси таҳсирида пайдо бўлишига қараб иккига бўлинади: 1. эндоген, 2. экзоген минераллари. эндоген минераллари ернинг сиртқи қатламида катта ички босим ва температура таҳсирида магмадан ёки магма таҳсирида қўшни тоғ жинслари бирик-масидан пайдо бўлади. экзоген минераллари эса ернинг юқори сиртқи …
3
ади: 1. ёруғ рангли уларга оқ, кулранг, оқимтир сариқ, қизғиш рангли минераллар (кварц, гипс, калғций) киради. 2.қорамтир рангли, уларга қора, кўк жигарранг минераллар (роговая обманка, змеевик ва бошқалар) киради. минераллар тиниқлигига қараб 3 га бўлинади 1. тиниқ (кварц, галит) 2. ярим тиниқ (гипс, калчедон) 3. тиниқ бўлмаган (пирит). минералларнинг қаттиқ-лиги деб, уларнинг ташқи механик кучи таҳсирига кўрсатадиган қаршилигига айтилади. минералларнинг қаттиқлигини аниқлаш учун уларнинг қирралари тирна-либ олиниб босим таҳсирида текширилади ва қаттиқ-лиги маҳлум бўлган эталон минералларга, яҳни фридрих мосс шкаласидаги минералларга таққослаб аниқланилади. моос шкаласи: шартли қаттиқлик даражаси, балл эталон минерали дала шароитидаги синаши 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 талғк гипс калғцит флюорит апатит дала шпати кварц топаз корунд олмос юмшоқ қалам, тирналади ва минералга тирноқ ёзади. минералга тирноқ билан ёзилади. лотун тийинидек минерал пичоқ билан тирналади. минералга пичоқ билан ёзиш мумкин. пичоқ тирнайди. минерални ойна тирнайди. минерални пичоқ тирнай олмайди. минерал ойнани кесади, лекин …
4
варц, дала шпати). майсимон (талғк), темирранг (пирит), ипакранг (толасимон гипс – селенит), перломутий – кристалл бирикмаси ичидан нур чиқарувчи (слюда), матовий – оқ ўчик ранг (каолит). синиш – минераллар синиши бирикиш текислиги бўйлаб бўлмасдан, балки ҳар хил бўлади. улар синиш характерига қараб бир неча хил бўлади, яҳни синиш – ўйдим-ўйдиқ, тиконсимон, эгмаксимон, гадир-будур, текис, донадор ва ҳоказо бўлади. минераллар кимёвий таркибига ва тузилишига қараб синфларга бўлинади. минераллар энг кўп тар-қалган ва рационал ҳисобланган с.д.четвериков томонидан таклиф этилган классификацияси бўйича 10 та синфга бўлинади. i синф – силикатлар; ii синф – карбонатлар, iii синф – окислар, iv синф – гидроокислар, v синф – сулғфидлар, vi синф – сулғфатлар, vii синф – гал-лоидлар, viii синф – фосфатлар, ix синф – волғфра-матлар, x синф – табиий ўзи пайдо бўлган эле-ментлар. силикатлар мавжуд минералларнинг 1/3 қисмини ташкил этади. улар ер қаҳрининг сиртқи қатламининг 85 фоизини ташкил этади ва бундай тоғ жинслари йўл ва гидротехник …
5
минераллар ва тоғ жинслари ҳақида асосий маълумотлар - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "минераллар ва тоғ жинслари ҳақида асосий маълумотлар"

1663268569.doc минераллар ва тоғ жинслари ъақида асосий маҳлумотлар минераллар ва тоғ жинслари ҳақида асосий маълумотлар режа: 1. минераллар ва тоғ жинслари ҳақида. 2. ер шарининг ички қатламлари ва улар тарки-бидаги кўп тарқалган тоғ жинслари. 3. минералларнинг турлари ва физик хусуси-ятлари. 4. минералларнинг қаттиқлиги ва моос шкаласи бўйича таққослаш. 5. минералларнинг кимёвий таркиби ва тузили-шига қараб классификацияланиши. биз фақат ернинг устки қатламини – ер қаҳрининг сиртқи қисми (литосфера)ни ўрганамиз. геофизиклар ер шарини уч қатламга бўлиб ўрганадилар: 1 қатлам литосфера – ернинг устки қатлами (земная кора) – ер қаҳрининг сиртқи қатлами деб аталади. ернинг устки қисми асосан ер устидаги майда зарралар йиғин-дисидан ташкил топган бўлиб, мохороич чизиғи деб аталувчи қатламнинг ...

DOC format, 60.5 KB. To download "минераллар ва тоғ жинслари ҳақида асосий маълумотлар", click the Telegram button on the left.