xotira haqida

PDF 5 pages 403.4 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 403.4 KB

File type PDF

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

mavzu: xotira. (2 s) reja 1. xotira haqida tushuncha. xotiraning nerv-fiziologik asosi. xotira nazariyalari. 2. xotira turlari, faoliyatga ko‘ra xotira turlari, maqsadiga ko‘ra xotira turlari, muddatiga ko‘ra xotira turlari. 3. xotira jarayonlari, esda olib qolish, esga tushirish, esda saqlash, unutish. 4. xotirani o‘rganish metodlari. xotiraning psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. amaliy tavsiyalar. tayanch so’zlar: xotira, assotsiatsiyalar, izdoshlik, kontrastlik, o’xshashlik, tasavvurlar, xotira tasavvuri, xotira turlari, uqib olish, kombinatsiya usuli, mexanik, unutish. 1. xotira - bu tajribamizga aloqador har qanday ma’lumotni eslab qolish, esda saqlash, esga tushirish va unutish bilan bog’liq murakkab jarayondir. xotira har qanday tajribamizga aloqador malumotlarning ongmizdagi aksidir. tevarak-atrofdagi biz idrok qilgan narsa va hodisalar ongimizda izsiz yo’qolib ketmaydi, balki miya po’stlog’ida obrazlar tarzida saqlanib qoladi. keyinchalik narsa va hodisalarning o’zi ko’z oldimizda bo’lmagan paytda ham biz bu obrazlarni ongimizda qayta tiklay olamiz. odatda biz biror bir malumotni o’qiydigan bo’lsak, uni hech bir o’zgarishsiz eslab qolishga harakat qilamiz. lekin …

2 / 5

da saqlab qolish bilan bog’liq harakatlarning yakunlanganlik darajasiga; - shahsning o’zi shug’ullanayotgan ishga nechog’liq qiziqish bildirayotganligiva shuishga moyilligiga; - shaxsning bevosita faoliyat mazmuni va ahamiyatiga munosabatining qanday ligiga; - shaxsning ayni paytdagi kayfiyatiga - irodaviy kuchi va intilishlariga. o’tmish tajribalarimizda nimaiki hodisa yuz bergan bo’lsa, shuni esda olib qolish esda saqlash va keyinchalik esga tushirish yoki unutish xotira deb ataladi tashqi va ichki qo’zg’atuvchilar ta’sir ko’rsatishi tufayli miyaga keluvchi qo’zg’alishlar miyada "izlar" qoldiradi, bu izlar-uzoq yillar (ba’zan butun hayot) davomida saqlanib qoladi. yarimsharlar po’stlog’ida qo’zg’alishlar uchun go’yo yo’l ochiladi, buning natijasida nerv bog’lanishlari keyinchalik oson va tez vujudga keladi. agar qo’zg’alishlar takrorlanib tursa nerv bog’lanishlari saqlanadi va jonlanadi, aksincha qo’zg’alishlar takrorlanmasa nerv bog’lanishlari so’nadi. nerv bog’lanishlari so’nsa ilgari esda qoldirgan ma’lumotlar unutiladi. vaqtincha nerv bog’lanishlarining vujudga kelishi va saqlanishi xotiraning fiziologik asosini tashkil etadi. xotiraning mohiyati narsa va hodisalar o’rtasida aloqa o’rnatishdan iborat ekanligini qadim zamonlardayoq greklar tushunib yetgan edilar. …

3 / 5

odatda mazmun jihatdan ikki xil tasavvur ya’ni xotira tasavvuri va xayoliy tasavvur farqlanadi. xotira tasavvuri ilgari idrok qilingan, ya’ni ilgari o’z shaxsiy tajribamizda bo’lib o’tgan, lekin hozir ko’z o’ngimizda bo’lmagan narsalarning obrazlarini ongimizda gavdalantirishdan iboratdir. masalan, birinchi marta maktabga borganimizdagi taassurotlarni ongimizda qayta tiklashimiz xotira tasavvuri bo’ladi. xayoliy tasavvur xotira tasavvuriga qaraganda murakkab bo’lib, ongimizdagi bilimlarimiz, tajribamiz asosida ilgari idrok qilinmagan, shu paytgacha turmush tajribamizda uchratmagan narsalarning obrazlarini yaratishdan iboratdir. xayoliy tasavvur ijod qilish jarayoni bilan bog’liq bo’lgan tasavvurdir. masalan: matndagi obrazlarning tasvirlanishiga qarab, ular obrazlarining ko’z oldimizda paydo bo’lishi xayoliy tasavvurga misol bo’la oladi. tasavvurlar narsa va hodisalarni bevosita idrok qilish orqali hosil bo’lishdan tashqari so’zlar orqali, ya’ni so’z bilan biron narsani tasvirlab berish orqali ham hosil bo’lishi mumkin. tasavvur obrazlarining to’la va ravshan bo’lishi birinchi navbatda idrokning chuqur va to’laligiga bog’liqdir. unchalik e’tibor bermay palapartish idrok qilgan narsalardan hosil bo’lgan obrazlar juda xira bo’ladi. binobarin, bunday obrazlar tasavvurda …

4 / 5

pozitor va sozandalarda eshitish tasavvuri, raqqosalarda harakat tasavvuri nisbatan ustun turadi. tasavvurlar yakka va umumiy tasavvurlariga bo’linadi. yakka tasavvur deb birorta yakka narsa yoki hodisaning obrazini tasavvur qilishga aytiladi. masalan: tanish bo’lgan odamlar (o’rtogl, sinfdoshi haqidagi) va shaxsiy narsalari haqidagi (avtoruchkasi, portfeli kabi) tasavvurlar. umumiy tasavvur deb bir jins, bir tur, bir guruhni tashkil qilgan narsalarning obrazlarini tasavvur etishga aytiladi. masalan: umuman odamni, umuman daraxtni yoki umuman o’simlikni tasavvur qilish. odamda dastavval yakka tasavvurlar undan keyin esa umumiy tasavvurlar yuzaga keladi. chunki umumiy tasavvurlar bir qancha bir-biriga o’xshash narsani qayta-qayta idrok qilish natijasida hosil bo’ladi. 3.xotira turlari. o’zlashtirish va esga tushirish xususiyatlariga ko’ra xotira bir necha turlarga ajratiladi. masalan: muzeyga uyushtirilgan sayohatni eslar ekanmiz, o’zimiz ko’rgan narsalarning obrazini va o’zimiz guvohi bo’lgan hodisalarni fikran ko’z oldimizda gavdalantiramiz. bu - obraz xotirasidir. bunda birinchi signal sistemasi katta o’rin egallaydi. ekskursiya rahbarining tushuntirishlarini, u bilan o’tkazilgan suxbatlarni, ekskursiyaga birga borilgan o’rtoqlar bilan …

5 / 5

. g/ unutish. a/ esda olib qolish va uning turlarixotira jarayonlari esda olib qolishdan, ya’ni narsa va hodisalar o’rtasida aloqa o’rnatidan iboratdir. esda olib qolish bosh miya po’stida yuzaga keladigan turli murakkablikdagi assotsiatsiyalarga bog’liqdir. xotiramizda nimaiki saqlanayotgan bo’lsa, shularni ko’pchiligini biz ixtiyorsiz ravishda esda olib qolg’anmiz. masalan: ko’chada ketayotgan paytimizda oldimizga konkret maqsad qo’ymagan bo’lsak ham juda ko’p narsalar ixtiyorsiz tarzda esda saqlanib qoladi. ko’pincha beixtiyor idrok qilingan narsa va hodisalar beixtiyor esda saqlanib qoladi. lekin esda saqlanib qoladigan ma’lumotga hissiyot ta’sir qilishi mumkin. masalan: bizda bironta hissiyot tug’diradigan ma’lumot hissiyotimizga xech bir tasir qilmaydigan ma’lumotga qaraganda esimizda ham tezroq, ham mustaxkamroq o’rnashib qoladi. ammo odamning hayoti va faoliyati undan ixtiyoriy esda olib qolishni talab etadi. maktabda fan asoslarini o’rganish, biron bir kasb bo’yicha ishga tayyorgarlik ko’rish odatda ixtiyoriy esda qoldirishni talab etadi. muayyan bilimlarni egallash uchun sistematik va ixtiyoriy ravishda esda qoldirish uqib olish deb ataladi. uqib olish maktab …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xotira haqida"

mavzu: xotira. (2 s) reja 1. xotira haqida tushuncha. xotiraning nerv-fiziologik asosi. xotira nazariyalari. 2. xotira turlari, faoliyatga ko‘ra xotira turlari, maqsadiga ko‘ra xotira turlari, muddatiga ko‘ra xotira turlari. 3. xotira jarayonlari, esda olib qolish, esga tushirish, esda saqlash, unutish. 4. xotirani o‘rganish metodlari. xotiraning psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. amaliy tavsiyalar. tayanch so’zlar: xotira, assotsiatsiyalar, izdoshlik, kontrastlik, o’xshashlik, tasavvurlar, xotira tasavvuri, xotira turlari, uqib olish, kombinatsiya usuli, mexanik, unutish. 1. xotira - bu tajribamizga aloqador har qanday ma’lumotni eslab qolish, esda saqlash, esga tushirish va unutish bilan bog’liq murakkab jarayondir. xotira har qanday tajribamizga aloqador malumotlarning ongmizdagi ...

This file contains 5 pages in PDF format (403.4 KB). To download "xotira haqida", click the Telegram button on the left.

Tags: xotira haqida PDF 5 pages Free download Telegram