xotira haqida tushuncha

PPTX 18 pages 829.6 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 829.6 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

презентация powerpoint termiz davlat pedagogika instituti boshlang’ich talim fakulteti boshlang’ich ta’lim yo’nalishi 1-kurs 23-01 guruh talabasi sobirova mavludaning umumiy psixologiya fanidan taqdimoti mavzu: bilish jarayonlari. xotira reja: xotira haqida tushuncha. xotiraning nerv-fiziologik asosi. xotira jarayonlari. xotira turlari. xotira biz ilgari idrok qilgan, boshdan kechirgan va bajargan ishlarimizni yodda saqlash, keyinchalik ularni eslash yoki xotirlash jarayonidir. xotira faoliyatida shaxsning g‘oyaviy yo‘nalishi katta o‘rin egallaydi. bu yo‘nalish uning faoliyatini hayot sharoiti ta’sirida shakllantiradi. «indvidning o‘z tajribasida esda olib qolishi, esda saqlashi va keyinchalik uni yana esga tushirishi xotira deb ataladi». kishining qiziqishi xotiraga aniq va kuchli ta’sir ko‘rsatadi, ya’ni yaxshi esda olib qolishni ta’minlaydi. xotira sohasida quyidagi asosiy jarayonlar: esda olib qolish, esda saqlash, esga tushirish va unutish bir-biridan farq qilinadi. bu jarayonlar faoliyatda tarkib topadi va belgilanadi. ma’lum materialni esda olib qolish hayot faoliyati davomida individual, ya’ni shaxsiy tajribani to‘plash bilan bog‘liqdir. to‘plangan tajribadan keyingi faoliyatda foydalanish qayta esga tushirishni talab …

2 / 18

asi har xil bo‘ladi. shaxs xotirasining sifati miyaning faolligi va turli faoliyatga to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liq ravishda rivojlanadi. atrofni o‘rab olgan borliqni faol biluvchi kishi o‘z miyasi faoliyatini to‘xtovsiz kuchaytiradi. shu bilan birga uning egiluvchanlik darajasini oshiradi. miya egiluvchanligi vaqtincha pasayishi, xotira samarasining susayishi, ba’zi paytda odamning toliqishiga sabab bo‘ladi. dam olgandan keyin yana tiklanadi. odatda miya egiluvchanligi yosh o‘tishi bilan susayadi. muvaqqat nerv aloqalari assotsiatsiyalarni hosil qiluvchi fiziologik mexanizmdir. assotsiatsiya bizning xotiramizda mustahkamlangan va ongimizda qayd qilingan ayrim voqea hodisalarning o‘zaro bog‘lanishidir. biror buyumni esda olib qolish, boshqa buyumlar bilan bog‘lash orqali amalga oshiriladi. bu o‘rinda akademik i.p.pavlovning quyidagi so‘zlari juda xarakterlidir. «muvaqqat nerv bog‘lanishlari – deb yozadi i.p. pavlov hayvonot olamida va bizning o‘zimizda ham bo‘ladigan eng umumiy fiziologik hodisadir. shu bilan birga u psixik hodisa hamdir, turli-tuman harakat, taassurot bo‘lmasa harflar, so‘zlar va fikrlar o‘rtasida paydo bo‘ladigan bog‘lanishlar-ki, bu bog‘lanishlarni psixologlar assotsiatsiyalar deb ataydilar». xotira, ya’ni esda olib qolish, …

3 / 18

hlanadi. esda qoldirish idrok qilingan narsa va hodisalarni miya po‘stida iz hosil qilishdir. uning fiziologik asosi miya po‘stida muvaqqat nerv bog‘lanishining vujudga kelishidir. esda qoldirish o‘zining faolligi jihatidan ikkiga bo‘linadi: ixtiyoriy esda qoldirish; ixtiyorsiz esda qoldirish. ixtiyorsiz esda qoldirishda oldindan maqsad quyilmaydi, mavzu tanlanmaydi va iroda kuchi sarflanmaydi. o‘zining go‘zalligi, hissiy ta’sirchanligi, hajmi, harakatchanligi, tezligi, shakli va boshqa xossalari bilan farq qiladigan narsa va hodisalar ixtiyorsiz esda qoladi. masalan, tasodifiy hodisalar, karnay-surnay ovozi ixtiyorsiz esda qoladi. ixtiyoriy esda qoldirishda esa oldindan maqsad qo‘yib mavzu belgilanadi. masalan, dars materiallarini esda olib qolish, imtihonga tayyorlanish va boshqalar. ixtiyoriy esda qoldirishda quyidagi turli usullardan foydalaniladi: maqsad qo‘yish, masalan, institutga kirish oldidagi maqsad; o‘quv materiallarini tushunib esda qoldirish; esda qoldirishning ratsional usullaridan foydalanish, masalan, esga tushirish yo‘li bilan esda qoldirish. psixologiya fanida esda olib qolishning quyidagi turlari mavjud: ma’lumot, xabar, taassurot, axborot va materiallarni eshitish orqali idrok qilish hamda esda olib qolish. egallash yoki …

4 / 18

ribalarida tekshirishlarga qaraganda ikki xil faoliyat taklif qilinsa, birinchi holda ular ma’noli matnni esda olib qolish nazarda tutiladi. esga tushirish va uning turlari. o‘tmishda idrok qilingan narsalar, his-tuyg‘u, fikr va ish-harakatlarning ongimizda qaytadan tiklanishi esga tushirish deyiladi. esga tushirishning nerv-fiziologik asoslari bosh miya po‘stida ilgari hosil bo‘lgan nerv bog‘lanishlarning qo‘zg‘alishidir. esga tushirishning tanish, eslash, bevosita eslash, oradan ma’lum vaqt o‘tkazib eslash, ixtiyorsiz va ixtiyoriy turlari mavjud. tanish ilgari idrok qilingan narsa va hodisalarni takror idrok qilish natijasida u yoki bu hodisani esga tushirishdir. tanish aniq va noaniq bo‘lishi mumkin. noaniq tanishda biz bu narsani notanish emasligini his qilamiz, xolos. eslash narsa va hodisalarni, uni ayni paytda idrok qilmay esga tushirishdir. masalan, bo‘lib o‘tgan voqea va hodisalarni, bilib olgan ishlarimizni bemalol esga tushirishimiz mumkin. eslash ham aniq va noaniq bo‘ladi. unutilgan narsalarni yana xotirada qaytadan tiklanishi reminissensiya hodisasi (xira esga keltirish) deyiladi. bu hodisaning sababi shuki, uzoq vaqt bir ish bilan …

5 / 18

nsonning holati va faoliyatining barcha sohalarida qatnashishi tufayli uning namoyon bo‘lish shakllari, holatlari, shart-sharoitlari, omillari ham xilma-xil ko‘rinishga egadirlar. odatda xotirani muayyan turlarga ajratishda eng muhim asos qilib uning tavsifnomasi sifatida esda olib qolish esda saqlash, esga tushirish, unutish singari jarayonlarni amalga oshiruvchi faoliyatining xususiyatlariga bog‘liqligi olinadi. shu o‘rinda ta’kidlash joizki, ayrim darsliklarda xotira turlari turlicha klassifikatsiya qilinadi. a.v.petrovskiy tahriri ostida chiqqan «umumiy psixologiya» darsligida quyidagi klassifikatsiya uchraydi: faoliyatda ko‘proq sezilib turadigan psixik faollikning xususiyatiga qarab: harakat, emotsional, obrazli va so‘z mantiq xotira. faoliyatning maqsadlariga ko‘ra: ixtiyorsiz va ixtiyoriy xotira. materialni qancha vaqt esda olib qolish va esda saqlash muddatiga ko‘ra: qisqa muddatli, uzoq muddatli va operativ xotira. m.g.davletshin tahriri ostida chiqqan «umumiy psixologiya» o‘quv qo‘llanmasida quyidagi xotira klassifikatsiyasi qayd qilinadi: psixik faolligiga ko‘ra: ixtiyoriy va ixtiyorsiz xotira. faoliyat maqsadiga ko‘ra: harakat, emotsional, obraz va so‘z-mantiq xotirasi. muddatiga ko‘ra: uzoq muddatli, qisqa muddatli va operativ xotira. xotira turlari: psixik aktivlik …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xotira haqida tushuncha"

презентация powerpoint termiz davlat pedagogika instituti boshlang’ich talim fakulteti boshlang’ich ta’lim yo’nalishi 1-kurs 23-01 guruh talabasi sobirova mavludaning umumiy psixologiya fanidan taqdimoti mavzu: bilish jarayonlari. xotira reja: xotira haqida tushuncha. xotiraning nerv-fiziologik asosi. xotira jarayonlari. xotira turlari. xotira biz ilgari idrok qilgan, boshdan kechirgan va bajargan ishlarimizni yodda saqlash, keyinchalik ularni eslash yoki xotirlash jarayonidir. xotira faoliyatida shaxsning g‘oyaviy yo‘nalishi katta o‘rin egallaydi. bu yo‘nalish uning faoliyatini hayot sharoiti ta’sirida shakllantiradi. «indvidning o‘z tajribasida esda olib qolishi, esda saqlashi va keyinchalik uni yana esga tushirishi xotira deb ataladi». kishining qiziqishi xotiraga aniq va kuchli ta’sir ...

This file contains 18 pages in PPTX format (829.6 KB). To download "xotira haqida tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: xotira haqida tushuncha PPTX 18 pages Free download Telegram