eramizning iii- iv asrlarda so’nggi rim imperiyasi

DOCX 12 pages 35.1 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 35.1 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

24- mavzu: eramizning iii- iv asrlarda so’nggi rim imperiyasi. dominant davri. reja: 1.eramizning iii- iv asrlarda so’nggi rim imperiyasi. 2.dominant davri tayanch iboralar: tiberiy, gay sezar, klavdiy prinsipiati, neron prinsipiati, yahudiya qo’zg’oloni, vespasian, senzor, domisian, «oltin davr», trayan, daklar hujumi, adrian, antoninlar sulolasi, kommod. domisian o’ldirilgandan keyin keksa senator m.koksey nerva imperator deb e’lon qilingan. bu pretoriylarnigina emas, balki chegara viloyatlardagi legonerlarni ham qattiq g’azabga keltirgan. harbiylarning naroziligidan yangi imperatorgina emas, uning tamonini olgan senatorlar ham cho’chib qolgan. nerva o’z atrofidagilarning maslahati bilan yuqori germaniya legionlarining legati mark ulpiy trayanni o’ziga o’g’il qilib olgan (er 96 yili.) trayan pireney yarim orolida joylashgan rim koloniyasi italikdan kelib chiqqan bo’lib, asli ispan millatidandir trayan rim taxtiga o’tirgan brinchi ajnabiydir. trayan 2 yil davomida (er 96-96 yillari ) nervaga hokimdosh hisoblangan u o’lgandan keyin(er 98 yili) imperiya hokimi bo’lgan. trayan senat bilan juda do’stona munosabatda bo’lgan. endi bu vaqtda senat eski rim va …

2 / 12

podshosi o’zin-o’zi o’ldirgan. dakiya rim viloyatiga aylantirilgan (er 107 yili). trayan bu g’alabaning yodgorligi qilib yangi katta forum soldirgan. mars maydonini eski rim forumidan ajratib turgan tepalikni bir qismi tekislab tashlangan. ochilib qolgan maydonga kutibxona binosi tushgan, bu bino yangi maydonni 3 tamondan qurshab turgan. maydon o’rtasidagi balandligi 40 metrli ustun o’rnatilgan, ustun daklar bilan bo’lgan urush voqyealarini aks ettiruvchi lavxalardan iborat bo’rtma rasmlar bilan qoplangan. trayan dakiyani zabt qilib, unda veteranlarning, shuningdek, italiyadan va g’arbiy viloyatlardan ko’chirilganlarning ko’pdan ko’p koloniyalarini tuzgan, so’ngra yangi urushga, parfiya davlatiga qarshi yana ham katta agressiv urushga tayyorgarlik ko’ra boshlagan. rim qo’shinlari avvolo sinay yarim orolini (arabistonning toshloq arabiston deb ataladigan) shimoliy g’arbiy qismini bosib olganlar. ular bu bilan janubisharqdan misr bilan suriyaning havfsizligini, shuningdek qizil dengizdan arabistonni o’rab,janubiy osiyo mamlmkatlariga o’tadigan dengi yo’llarining havfsizligini ta’minlagan. 115-yil ko’klamida urush harakatlari parfiyaga qarshi davom ettirilib, rim qo’shinlari dajla daryosi bo’ylab siljib borgan. parfiya podsholigiga qaram …

3 / 12

tilof solshga behuda uringan. parfiya taxtiga o’z kishisini o’tkazish uchun qilgan harakatlari ham natija bermagan. eramizning117-yili yoziga kelib rimliklar avvolo ikki daryo oralig’ining janubini va mesopotamiyaning boshqa qismlarini tozalashga majbur bo’lganlar. soni juda kamayib, muvaffaqiyatsizliklardan sillasi qurib, ruhan ezilib qolgan rim armiyasi frot daryosining orqasiga o’tib ketgan. trayan mag’lubiyatni tan olgisi kelmagan. u yana sharqqa otlanishni ko’zlagan, lekin rim armiyasi jangovarlik kuchi tugab bo’lgan. parfiyaliklarga qarshi yana urush boshlashdan avval sharqiy viloyatlardagi qo’zg’olonlarni bostirib, imperiyaning o’zida osoyishtalik o’rnatish lozim bo’lgan. armiyani mablag’ va yangi kuchlar bilan ta’minlash zarur bo’lgan. trayan rimga jo’nab ketgan. u yo’lda ketayotib (kilikiyada ) kasal bo’lib o’lib qolgan(eramizning 117-yili). sharqdagi urush muvaffaqiyatsiz bo’lsada, trayan rimning quldor zodagonlari nazarida mukammal hokimi namunasi bo’lib qolgan. unga «eng yaxshi» prinseps laqabi berilgan. trayan hayotining so’nggi oylarida xotinining qarindoshi publiy eliy adrianniy o’ziga yaqin tutib yurgan. trayanning o’limidan keyin adrian unga o’g’il qilingan va vorisi etib tayinlangan, deb e’lon qilingan. …

4 / 12

sadi katta mavzoleyda dafn qilingan. bu mavzoley o’rta asrlarda papa qo’rg’oni va turmaga aylantirilgan. adrianning farzandi bo’lmagan. o’lim to’shagida yotgan imperator eng zodagon va g’oyat boy senatorlardan birini, galliyalik tit avreliy antoninni o’ziga voris qilib qoldirishga qaror qilgan, ammo shu shart bilanki, u o’z navbatida adrian xotinining jiyani mark anniy sever bilan yosh bola lusiy eliy verni o’zining vorislari deb e’lon qilish lozim bo’lgan. adrian vafotidan keyin tit avreliy antonin imperator qilib saylangan va unga antonin piy deb nom berilgan. rim tarixchilari, ularga ergashib yevropa tarixchilari ham, antonin piy prinsipati davrini (eramizning 138-161-yy) «oltin davr» deb ataganlar . antonin piy o’limidan so’ng uzoq vaqt o’tmay rim imperiyasining chegarasida parfiya bilan ikki o’rtada shiddatli urush chiqqan. ikki buyuk davlatning xarbiy to’qnashishiga armanistonga ta’sir o’tkazish ustidagi munozaraning keskin tus olib ketishi sabab bo’lgan. negaki o’rta va sharqiy osiyodan rim imperiyasining sharqiy viloyatlaridagi savdo markaziga keladigan karvon yo’llari ana shu armanistonda bir-biriga tutashgan. …

5 / 12

da yashayotgan germanlarning markoman, sarmat, kvad va yozig’ qabilalari rimning chegara istehkomlaridan o’tib, imperiya tuprog’iga bostirib kirganlar. eramizning 180-192-yy imperiyani mark avreliyning o’g’li kommod idora qilgan. u otasining tamomila aksi bo’lgan. kommod qo’pol, shafqatsiz, sirk tomoshalarining muhlisi bo’lib, yengilmas jangchi gladiatorlikni orzu qilgan. u gerkulesni ideal bilgan va unga ergashib haloyiq oldiga faqat arslon terisiga burkanib chiqar ekan. aholi ommosi ichida alg’ov-dalg’ovlar va zadogonlarning nihoyat darajada noroziligi fitna uyushtirilishiga sabab bo’lgan. imperator atrofdagi eng yaqin kishilari ham fitnaga qatnashishgan. eramizning 192-yili 31-dekabrida kommod o’ldirilgan. kommodning halokati bilan antoninlar sulolasi tugagan. rim o’rta dengiz imperiyasining nisbatan tinch tarixiy taraqqiyoti davri o’tib ketgan, u iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ziddiyatlarning keskinlashish davri-eramizning iii asr inqirozi davriga kirgan. er 2 asr oxirlarida severlar sulolasi hokimiyat tepasiga kelgan (er. 193-235 yy). sulolaga asos solgan septimiy sever (er.193-211 yy) erkin dehqonlar ko’pchilikni tashkil etganlar va kam romanlashgan reyn bo’yi, frakiya va dunay bo’yidagi viloyatlardan jangchilar to’plab, …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eramizning iii- iv asrlarda so’nggi rim imperiyasi"

24- mavzu: eramizning iii- iv asrlarda so’nggi rim imperiyasi. dominant davri. reja: 1.eramizning iii- iv asrlarda so’nggi rim imperiyasi. 2.dominant davri tayanch iboralar: tiberiy, gay sezar, klavdiy prinsipiati, neron prinsipiati, yahudiya qo’zg’oloni, vespasian, senzor, domisian, «oltin davr», trayan, daklar hujumi, adrian, antoninlar sulolasi, kommod. domisian o’ldirilgandan keyin keksa senator m.koksey nerva imperator deb e’lon qilingan. bu pretoriylarnigina emas, balki chegara viloyatlardagi legonerlarni ham qattiq g’azabga keltirgan. harbiylarning naroziligidan yangi imperatorgina emas, uning tamonini olgan senatorlar ham cho’chib qolgan. nerva o’z atrofidagilarning maslahati bilan yuqori germaniya legionlarining legati mark ulpiy trayanni o’ziga o’g’il qilib olgan (er 96 yili.) tr...

This file contains 12 pages in DOCX format (35.1 KB). To download "eramizning iii- iv asrlarda so’nggi rim imperiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: eramizning iii- iv asrlarda so’… DOCX 12 pages Free download Telegram

eramizning iii- iv asrlarda so’nggi rim imperiyasi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "eramizning iii- iv asrlarda so’nggi rim imperiyasi"

Similar files