falsafa

PPT 19 pages 2.1 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPT

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

создание презентации falsafa haqiqatni izlaydi, u tabiiy-ravishda barcha tan olgan payqash, ko’rish mumkin bo’lgan zohiriy haqiqatlar bilan chegaralanib qololmaydi. ma‘ruza: 24 soat seminar: 24 soat qadimgi yunon-rim falsafiy maktabi. ilk o’rta asr g‘arb falsafasi rivojlanishining umumiy belgilari. yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvor yo’nalishlari. xx-xx1 asr g’arb falsafasining oqimlari va fan falsafasining rivoji. reja: miletlik mutafakkirlar birinchi bo’lib koinotni uyg’un ravishda tuzilgan, o’z-o’zidan rivojlanuvchi va o’zi tomonidan boshqariladigan tizim sifatida tasvirlashga urindilar. olam hech qanday xudolar va hech qanday odamlar tomonidan yaratilgan emas. u doimo mavjud bo’lishi lozim. uni boshqarayotgan qonunlarni inson tushunib yetishi mumkin. ularda hech qanday tushunib bo’lmaydigan, sirli narsa yo’q. shunday qilib, dunyoni diniy-afsonaviy tushunish yo’lidan uni inson aqli vositasida tushunishga hal qiluvchi qadam qo’yildi. birinchi faylasuflar noiloj ravishda barcha ashyolaring birinchi ibtidosi, birinchi sababi nima, degan savolga duch kelishlari muqarrar edi. fales va anaksimenlar fikricha, hamma narsalar paydo bo’lib, pirovardida yana unga aylanadigan birlamchi javhar …

2 / 19

qiladigan yoritgichlar holatini namoyish etadigan «samoviy doira»ni kashf etdiki, unda yoritgichlarni yerga va bir-birlariga nisbatan joylashganliklarini ko’rsatuvchi imkoniyat mavjud edi. miletdan keyingi ioniya falsafasining markazi, faylasuf geraklitning vatani efes shahri edi. dunyoning birlamchi unsurini geraklit olovda ko’rdi. u o’z falsafasining asosiy nuqtai nazarlarini hammaga keng ma’lum bo’lgan bir qator hikmatli so’zlarda ifodaladi: «hamma narsa oqimda, hamma narsa o’zgarishda», «bir daryoga ikki marta sho’ng’ib bo’lmaydi» va hokazo. janubiy italiyada faoliyat ko’rsatgan mashhur falsafiy maktab pifagorchilar maktabi edi. pifagorchilar demokratiyaga dushman bo’lgan, ommadan ajralib qolgan, o’z qobig’iga o’ralgan aslzodalar to’dasi edi. din va axloqni pifagorchilar jamiyatni tartibga solishning ajralmas qismi deb hisoblar edilar. pifagorchilar axloqni – xalqni aslzodalarga bo’ysunishini ta’minlaydigan ijtimoiy uyg’unlikning asosi deb hisoblar edilar. uning eng muhim qismi hech qanday shartlarsiz bo’ysunish edi. qadimgi yunonistonning moddiyunchilik qarashlari o’zining eng gullab-yashnagan davriga miletlik levkipp va abderlik demokrit (er.ol. 460 yillar) ta’limotlarida erishdi. levkipp atomistik falsafaga asos soldi. uning shogirdi demokrit uni …

3 / 19

falsafa asosiga dunyo emas, balki inson qo’yildi. bunday ma’naviy to’ntarishda sofistlarning (yunoncha sofos-oqil) o’rni kam emas edi. sofistlar harakatining paydo bo’lishi jamiyat tarkibining murakkablashishi bilan bog’liq bo’lib, kasbi siyosiy faoliyat bilan shug’ullanish bo’lgan toifaning ko’payishi, muvaffaqiyatli siyosiy faoliyat olib borish uchun zarur bo’lgan muayyan bilimlar hajmining oshishi bilan ifodalanar edi. tabiat falsafasi bilan muayyan voqeylikdagi bilimlar o’rtasidagi uzilish kuchliroq darajada anglashilgani sari naturfalsafaga nisbatan ijtimoiy umidsizlik oshib bordi. ba’zi sofistlar an’anaviy diniy aqidalarga qarama-qarshi bo’lgan fikrlarni bayon qildilar. masalan, protagor xudolar bor yoki yo’qligini bilmasligini ta’kidlagan edi. din xalqni itoatda tutib turish uchun ayyor siyosatchi tomonidan o’ylab chiqarilgan degan nuqtai nazarni kritiyga taalluqli deydilar. afinada sofistlarning murosasiz dushmani sifatida suqrot (er.ol. 470-399yy.) maydonga chiqdi. u sofistlarga qarshi o’laroq, baribir haqiqat mavjud va u bahsda topilishi mumkin, degan fikrda edi. u hayotning har qanday sohasida muvaffaqiyatli faoliyat yuritish uchun kasbiy bilimlar zarurligini ta’kidlagan edi. ana shundan siyosiy xulosalar ham qilinar edi, …

4 / 19

alarga bo’linganlik tizimi o’zining quyi tabaqalar faoliyati ustidan jamiyat yuqori tabaqalarining qat’iy nazorati o’rnatilishi orqali sinchkovlik bilan ishlab chiqilgan edi. polis tepasida bilimga ega bo’lgan kishilar, faylasuflar turishi lozim edi. arastu (er.ol. 384-322yy.) tarixga ensiklopedik olim sifatida kirdi. uning merosi eramizdan oldingi iv asrgacha yunon fani to’plagan haqiqiy bilimlar majmuasi edi. ba’zi ma’lumotlarga qaraganda, uning tomonidan yozilgan asarlarning soni mingtaga yaqinlashadi. o’z ustozi aflotundan farqli o’laroq, arastu fikricha, moddiy olam birlamchi bo’lib, g’oyalar dunyosi ikkilamchidir. faylasufning «organon» deb umumiy nom olgan mantiqiy asarlari haqiqat va tafakkur qonunlari haqidagi ta’limotdir. o’rta asrlarda «organon» eng mashhur va o’qiladigan asar bo’lib, o’rta asrlardagi barcha sxolastika (borliqni tekshirish va o’rganishga emas, balki din aqidalariga suyangan idealistik falsafa) uning asosiga qurilgan edi uning qalamiga shunday axloqiy risolalar mansubki, ularda xayrli ish tushunchasi ostida insonlar faoliyatini oqilona boshqarish yetar edi. * ravoqiylar insonning axloqiy muammolariga alohida diqqat-e’tibor qaratdilar. ularning maqsadi polis tuzumining inqirozi, to’xtovsiz harbiy va …

5 / 19

imliklar bosqinchiligining boshlanishi bilan aqliy dunyoqarash borgan sari o’z o’rnini din va tasavvufga bo’shatib berdi. sehrgarlik, yashirin diniy udumlarga ishonish, munajjimlik keng tarqaldi. ijtimoiy xayolparastlik va payg’ambarlikka e’tiqod qo’yish, ayniqsa keng shuhrat kasb etdi. yashirin diniy udumlarga o’zini bag’ishlash, xudo bilan bevosita aloqa o’rnatish va taqdir hukmidan ozod bo’lish imkoniyati sifatida qarala boshlandi. xristianlikning yoyilishi bilan cherkov borgan sari salobatli va yaxshi tashkil topgan kuchga aylanib bordi. xristianlarga nisbatan bo’lgan ta’qiblarning bekor qilinishi bilan xristian jamoalari chekkan azoblari sinovidan uyushgan va mustahkamlangan holda chiqdilar. bu narsa xristianlarning keyingi taqdirlari uchun sezilarli ahamiyat kasb etdi. 529 yilda vizantiya imperatori yustinian farmoniga binoan afinadagi aflotun akademiyasi bekitildi. qadimgi dunyo falsafasi o’zining ming yillik mavjudligini to’xtatdi. yevropa tarixida o’rta asrlar davri deyarli to’la ming yilni (rim imperiyasining parchalanish lahzasidan uyg’onish davrigacha) o’z ichiga oladi. o’rta asrlar yevropasi feodalizmning qaror topishi bilan belgilanadiki, u xristian dunyoqarashidan foydalandi. ma’jusiylik dini va falsafasi, hamda bid’atchilarning adashishlariga …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafa"

создание презентации falsafa haqiqatni izlaydi, u tabiiy-ravishda barcha tan olgan payqash, ko’rish mumkin bo’lgan zohiriy haqiqatlar bilan chegaralanib qololmaydi. ma‘ruza: 24 soat seminar: 24 soat qadimgi yunon-rim falsafiy maktabi. ilk o’rta asr g‘arb falsafasi rivojlanishining umumiy belgilari. yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvor yo’nalishlari. xx-xx1 asr g’arb falsafasining oqimlari va fan falsafasining rivoji. reja: miletlik mutafakkirlar birinchi bo’lib koinotni uyg’un ravishda tuzilgan, o’z-o’zidan rivojlanuvchi va o’zi tomonidan boshqariladigan tizim sifatida tasvirlashga urindilar. olam hech qanday xudolar va hech qanday odamlar tomonidan yaratilgan emas. u doimo mavjud bo’lishi lozim. uni boshqarayotgan qonunlarni inson tushunib yetishi mumkin. ularda hech qanday tushu...

This file contains 19 pages in PPT format (2.1 MB). To download "falsafa", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa PPT 19 pages Free download Telegram