konstitutsiyaviy huquq

DOCX 12 pages 85.6 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 85.6 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

3-мавзу конституциянинг устунлиги ва муҳофазаси конституциянинг устунлиги ва муҳофазаси 1. ҳуқуқ устуворлиги ва конституциянинг устунлиги. 2. конституциянинг бошқа қонун ҳужжатлари билан мувозанати. 3. конституцияни муҳофаза қилиш − конституциявий назорат. 4. ўзбекистон республикасининг конституциясини шарҳлаш. 5. ҳуқуқ нормаларининг ўзбекистон республикасининг конституциясига мослигини аниқлаш (конституциявий суд фаолияти мисолида). зарурий адабиётлар: husanov o.t. konstitutsiyaviy huquq. darslik. – toshkent: adolat, 2013. − b.110-118. конституционное право. учебник // авторский коллектив. – ташкент: ташкентский государственный юридический университет, 2018 г. с. 109-115. ides a., may c. n., grossi s. examples & explanations for constitutional law: individual rights. – wolters kluwer law & business, 2018. 599 pages. chemerinsky e. constitutional law. – aspen publishers, 2019. 1915 pages. тавсия этиладиган адабиётлар: сайдуллаев ш. ҳуқуқни шарҳлаш. ўқув қўлланма. –тошкент: тдюу, 2019. – 40 б. м.абдуллаева. “конституциявий судлов институти” тушунчасининг айрим назарий-ҳуқуқий муаммолари. // жамият ва бошқарув / общество и управление / society and administration, № 1 (83) 2019, ‒ б. …

2 / 12

, ривожланган хорижий мамлакатларда тез-тез ишлатиб турилади. ҳуқуқ устуворлиги ҳуқуқшунослар учун яратилган тушунча эмас. хавфсизлик, ҳуқуқ, адолат ва бошқарувнинг кундалик масалалари ҳаммамизга таъсир қилади. бунда, айнан ҳуқуқ устуворлиги коррупциянинг камайиши, қашшоқлик ва касалликка қарши курашишга ва одамларни катта-кичик адолатсизликлардан ҳимоя қилишга хизмат қилади. бу адолат, имконият ва тинчликка асосланган ривожланишни истовчи жамиятлар, шунингдек ҳисобдор ҳукумат ва инсоннинг асосий ҳуқуқларига ҳурмат билан муносабатда бўлишга эришиш учун замин яратади. шундай экан, ҳар ким ҳуқуқ устуворлигига эришишдан манфаатдордир. масалан, коррупция даражаси юқори бўлган, инсон ҳуқуқлари поймол этиладиган, мулкий ҳуқуқлар кафолатланмаган ҳамда низоларни ҳал этишнинг самарали механизмлари аниқ белгиланмаган давлатга чет эл инвесторлари сармоя олиб киришни афзал кўрмайдилар. бу, ўз навбатида, ҳуқуқ устуворлигининг иқтисодий соҳага ҳам бевосита таъсири борлигидан дарак беради. шу боис, ҳуқуқ устуворлиги бугунги кунда дунё ҳамжамияти интилаётган глобал идеалдир. 2011 йилда бмт даражасида “ҳуқуқ устуворлиги кўрсаткичлари” эълон қилинди. бмт бош ассамблеяси томонидан 2012 йилда олий даражадаги учрашуви натижаси сифатида “ҳуқуқ устуворлиги …

3 / 12

орасидан 92 ўринни эгаллади[footnoteref:1]. [1: қаранг. https://worldjusticeproject.org/sites/default/files/documents/wjp-roli-2020-online_0.pdf] мамлакатимизда ўзбекистоннинг халқаро индексларда яхши кўрсаткичларга эришиш масаласига жиддий эътибор қаратилмоқда. 2019 йил 25 февраль куни ўзбекистон республикаси президентининг “ўзбекистон республикасининг халқаро рейтинглар ва индекслардаги ўрнини яхшилаш чора-тадбирлари тўғрисидаги” пқ‒4210-сон қарори қабул қилинди[footnoteref:2]. қарорда ўзбекистон республикасининг устувор халқаро рейтинглардаги ўрнини яхшилашга тўсқинлик қилаётган мавжуд ҳақиқий муаммоларнинг тизимли таҳлилини олиб бориш, уларни ҳал этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш муҳим вазифалардан бири этиб белгиланди. [2: қаранг https://www.lex.uz/docs/4215422 ] хўш, ҳуқуқ устуворлиги нима? ҳуқуқ устуворлиги тушунчасига кўплаб таърифлар берилган бўлса-да, унинг ягона таърифи мавжуд эмас. бунинг боиси шундаки, ҳуқуқ устуворлигиги нисбатан турли ёндашувларнинг мавжудлигидир. ҳуқуқ устуворлиги борасида илк ғоялар қадимги юнон ва ўрта аср мутафаккирларининг қарашлари билан боғлиқ. қирол илоҳий ҳуқуқларга эга бўлгани боис у давлат қонунларидан устун деб ҳисобланар эди. шотландялик илоҳиётшунос сэмюэль резерфорд эса ҳуқуқ устуворлиги тушунчасидан қиролнинг илоҳий ҳуқуқига қарши олиб борган баҳс-мунозарада фойдаланган эди. ҳуқуқ устуворлиги тушунчасининг замонавий тарздаги илк талқини конституциявий …

4 / 12

ки хил ёндашув вужудга келган[footnoteref:4]. [3: батафсил қаранг https://plato.stanford.edu/entries/rule-of-law/#:~:text=the%20rule%20of%20law%20comprises,norms%20that%20govern%20a%20society.] [4: қаранг http://oulawstudent.blogspot.com/2018/04/return-to-rule-of-law-part-3.html] 1. ҳуқуқ устуворлигига формал ёндашув. америкалик юрист файласуф лон фуллер (1902-1978) “the morality of law” асарида (1964) қонунлар қуйидаги муайян принципларга жавоб бериши кераклигини айтади. умумийлик. мазкур принципга кўра қонун муайян шахсларга эмас, балки жамиятнинг барча аъзоларига қаратилиши керак. оммавий эълон қилиниш. қонунлар оммага эълон қилиниши зарур. шунингдек, фуқаролар исталган вақт уларни топа олиши керак. проспективлик. қонунлар ўтмишдаги муайян хулқ-атворни таъқиқилашдан кўра фуқароларнинг келажакдаги хулқ-атвори қандай бўлиши кераклигини аниқлаштириб бериши керак. тушунарлилик. қонунлар фуқароларга тушунарли бўлиши керак. зеро, қонунларда қандай хулқ-атвор таъқиқланаётгани, қандай хулқ-атвор талаб қилинаётгани, қандай хулқ-атворга рухсат берилаётгани аниқ баён этилиш керак. ўзаро зид келмаслик. қонунлар бир-бирига зид келмаслиги керак. бир қонун бошқа қонун рухсат берган хулқ-атворни таъқиқламаслиги керак. иложсиз хулқ-атворни талаб қилмаслик. қонунлар фуқаролардан уларнинг имконият доирасидан ташқарида бўлган, яъни бажарилиши иложсиз бўлган хулқ-атворни талаб этмаслиги керак. барқарорлик. қонунлар тезда ўзгариши керак эмас. яъни, қабул …

5 / 12

(1933-2010) “ҳуқуқ устуворлиги” номли асарида (2010) ҳуқуқ устуворлигига формал ёндашишдан кўра қонун ҳужжатларининг мазмунига эътибор бериш кераклигига урғу беради. юқоридаги принциплар қонун чиқарувчилар учун формал инструмент эканини айтиб, қабул қилинадиган қонун ҳужжатларидаги нормалар ҳуқуқни ташкил этиши учун улар, энг аввало, инсоннинг табиий ҳуқуқларининг ҳурмат қилинишини эътиборга олиши зарур. зеро, тарихда ақш да қуллик ҳукм сурган, германияда нацистлар, жанубий африкада апатрит ҳукумат, собиқ иттифоқда коммунистик партия бошқарувда бўлган даврларда гарчанд қонунлар деярли формал принципларга амал қилинган ҳолда қабул қилинса-да, уларнинг мазмунида инсон ҳуқуқлари ва эркинликларининг поймол этилишини кузатиш мумкин эди. шу боис, ҳуқуқ устуворлигига мазмун жиҳатдан ёндашув тарафдорлари формал ёндашув тарафдорлари томонидан илгари сурилган принципларни инкор қилмаган ҳолда унга қўшимча сифатида қабул қилинадиган қонун ҳужжатлари инсон ҳуқуқлари ва эркинликларини ҳурмат қилиши, уларни таҳқирламаслиги, лозимлигига урғу берадилар. шундагина адолатли қонунлар қабул қилинишига эришилади. ҳуқуқ устуворлиги атамаси кўплаб халқаро ҳужжатларда учраса-да, аммо унга норматив таъриф берилмаган. баъзилар ҳуқуқ устуворлигини илмий доктрина, яъни олимларнинг …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "konstitutsiyaviy huquq"

3-мавзу конституциянинг устунлиги ва муҳофазаси конституциянинг устунлиги ва муҳофазаси 1. ҳуқуқ устуворлиги ва конституциянинг устунлиги. 2. конституциянинг бошқа қонун ҳужжатлари билан мувозанати. 3. конституцияни муҳофаза қилиш − конституциявий назорат. 4. ўзбекистон республикасининг конституциясини шарҳлаш. 5. ҳуқуқ нормаларининг ўзбекистон республикасининг конституциясига мослигини аниқлаш (конституциявий суд фаолияти мисолида). зарурий адабиётлар: husanov o.t. konstitutsiyaviy huquq. darslik. – toshkent: adolat, 2013. − b.110-118. конституционное право. учебник // авторский коллектив. – ташкент: ташкентский государственный юридический университет, 2018 г. с. 109-115. ides a., may c. n., grossi s. examples & explanations for constitutional law: individual rights. – wolters kluwer law ...

This file contains 12 pages in DOCX format (85.6 KB). To download "konstitutsiyaviy huquq", click the Telegram button on the left.

Tags: konstitutsiyaviy huquq DOCX 12 pages Free download Telegram