farxod va shirin 9 -sinf

PPT 3,7 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1632467060.ppt name of presentation 9-sinf adabiyot fani darsligi asosida 3-mavzu alisher navoiy xamsa”ning bu ikkinchi dostoni ishqiy-sarguzasht mavzusidadir. hajmi — 5782 bayt. aruzning hazaji musaddasi mahzuf vaznida yozil gan. muallif bu asarni “shavq dostoni” deb ataydi. sababi, unda ishq kuylanadi, ishq talqin qilinadi, ishq ulug‘lanadi. bu shunday ishq ki, u insonni poklaydi, ezgulik sari yetaklaydi, unga o‘zligini tanitadi, bir so‘z bilan aytganda, komillik sifatlarini tarbiyalaydi. chunki u odamga, olamga, butun borliqqa mehr bilan, muhabbat bilan yo‘g‘ril-gan va oxir borib, yaratganning o‘ziga ulashib ketadigan ishqdir. binobarin, dostonda navoiyning komil inson haqidagi orzu-o‘ylari ifoda etilgan. ijodda o‘ziga xoslikka intilgan adib o‘zigacha bo‘lgan bu doston an’anasiga ijodiy yondashadi. doston navoiygacha “xusrav va shirin” shaklida mashhur edi. ularda markaziy timsol shoh xusrav edi. lekin u komillikdan yiroq, ishqda beqaror, muhabbatdan toj-taxtni ustun bilguvchi xudbin shaxs. shuning uchun navoiy uni shirinning muhabbatiga ham, yozilajak dostonidagi yetakchi timsol darajasiga ham loyiq ko‘rmaydi. u farhodni bosh qahramon …

balkim shu’layi dard. kiyurdi ilgiga davron nigine, nigin o‘rnida la’li otashine. yuzinda ishq asrori yozilg‘on, ichinda dard ta’vizi qozilg‘on. nigin-u la’l yo‘q, duri shabafro‘z, dema dur, gavhare, lekin jahonso‘z. eshilgan rishtasi tobi vafodin, teshilgan bag‘ri haqqoki qazodin6. ko‘zida ashk selidin asarlar, damida oh dudidin xabarlar. muhabbat nuri ollinda huvaydo, jamolida vafo tug‘rosi paydo. falak deb dard elining shohi oni, malak deb dard o‘ti ogohi oni. tushub ishq ahli ichra har taraf jo‘sh, chu tug‘di o‘tda sayr aylar siyovush. vafo xaylida g‘avg‘o shodlig‘din, biri-birga muborakbodlig‘din. farhod onadan ishq bilan tug‘ildi. uning ismi ham, qur’oni karimda: “al-asmou tanzilu min-as-samo”, ya’ni “ismlar osmon- dan tushadi”, deyilganidek, ishq osmonidan tushgan. unga nom qo‘yish mana bunday qalamga olinadi: jamolidin ko‘rungach farri shohiy, bu fardin yorudi mah to ba mohi. qo‘yib yuz himmat-u iqbol-u davlat, hamul far soyasidin topdi ziynat. bu javharlarg‘a chun isnod topdi, murakkab aylagach, “farhod” topdi. bu farni hodiyi baxt etgach irshod, ravon …

a! ayon holingda ko‘p-ko‘p bul’ajabliq, ajabdin ham ajab ranj-u taabliq. ne sen o‘xshab jahonda bir kishiga, ne qilg‘an ishing o‘xshar el ishiga. bu ishkim, biz demay bunyod etibsen, bag‘oyat ko‘nglimizni shod etibsen. bo‘lur erduk husuli ichra ojiz, hunar ermas, ko‘lung ko‘rguzdi mo‘jiz. agar yuz qarn uzroyin bo‘loli, netib bir kunchilik uzring qo‘loli. ishing uzrida yuz bizdek o‘tong‘ay, ne bizdin, tengridin ollingg‘a yong‘ay” dedi: “jonparvar anfosingdin o‘ldum, unungdin umr ranjidin qutuldum. ne anglaykim, qayu mahro‘ ekansen, ichim qon aylagan senmu ekansen?! meni g‘urbat aro bechora etkan, diyor-u mulkdin ovora etkan, chiqib jonim unungdin bo‘lg‘ach ogoh, yuzungni ko‘rmay o‘ldum oh, yuz oh!” aningdek oh to‘fonin chiqordi ki, mahvashning niqobi yelga bordi. ko‘rungach ul jamoli olamoro, aning matlubi bo‘ldi oshkoro. hamul erdiki, maftun bo‘lmish erdi, ko‘rib ko‘zguda majnun bo‘lmish erdi. birovkim aks ko‘rgach hushi ketsa, o‘zin ko‘rgach, netong, jon tarkin etsa. birovkim bo‘lsa mayning zikridin mast, netong, ichkanda bo‘lsa yer uza past. chu …

o‘lg‘ay!? meni hindudek otashgahga boshla, uzorim xolidek o‘t ichra tashla ki, jismim bo‘lsa ul o‘t ichra nobud, sochimdek chiqqay ondin chirmanib dud. malolimdin bari olam qutulsin, tanim yuz ming balodin ham qutulsin. manga farhod ishqi tuhmati bas ki, chehram ko‘rmayin ul zor-u bekas. yiqilmoqdur shiori oh tortib, ko‘nguldin nolayi jonkoh tortib, qulog‘i mustami’ bo‘lmay so‘zumga, ko‘zi oylar o‘tub tushmay yuzumga. tog‘ ichra sel yanglig‘ oqizib yosh, urub tosh uzra hardam seldek bosh. xayolim birla ko‘nglin qone’ aylab, firoqim ichra umrin zoye’ aylab. yuzimdin didayi giryoni mahrum, visolimdin balokash joni mahrum. qolib men ham yiroq ul notavondin, nechukkim mendin – ul, men dog‘i – ondin. bu bizga hol-u yuz nav’ elda shuhrat, ne yuz shuhratki, yuz ming nav’ tuhmat manga ne yor-u ne oshiq havasdur, agar men odam o‘lsam, ushbu basdur! agar bonu iloje bilsa, qilsun, o‘zimni o‘ltururmen yo‘qsa, bilsun!” mehinbonu sovchilarni yaxshi ziyofat qilib, sovg‘a-salomlar berib, podshohga duoyi salomlar yo‘llab, …

vga tanbeh ham berdi: bu bo‘lg‘ay dard-u ishq oyini, vah-vah?! vafo-u mehr sharti, ollah-ollah?! kishi ishqida zor o‘lmoq bu bo‘lg‘ay?! g‘amidan beqaror o‘lmoq bu bo‘lg‘ay?! ma’nosi: kishida dard-u ishq (oshiqlik) taomili, odati (oyini) shundaymi, ya’ni yorning yurtiga lashkar tortib keladimi? yo alloh, vafo, mehr sharti shumi? ma’shuqa (kishi) ishqida zor, g‘amida beqaror bo‘lish, seningcha, shunday bo‘ladimi? bu savollarga javoban g‘addor shoh hech narsa deyolmaydi. raqibini kuch bilan yengolmagan xusrav uni hiyla bilan qo‘lga tushiradi. u o‘z qarorgohida farhod bilan mubohasaga kirishadi: farhodning o‘limidan quvongan xusravning xursandchiligi ham, umri ham uzoqqa bormadi. uning noqobil o‘g‘li sheruya nogahon shirinni ko‘rib oshiq bo‘lib qoladi. qizga yetishish uchun o‘z otasini o‘ldiradi. navoiyning fikricha, sheruya emas, davron xusravdan farhodning xunini talab qildi! bu dunyoda hech narsa javobsiz qolmaydi. shirin ham farhodning ketidan bu dunyoni tark etdi. mehinbonu bu musibatni ko‘tarolmay jon berdi. bu muhabbat mojarolari chinga ham borib yetgan edi. farhodning ko‘kaldoshi (emikdoshi) bahrom armaniyaga …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "farxod va shirin 9 -sinf"

1632467060.ppt name of presentation 9-sinf adabiyot fani darsligi asosida 3-mavzu alisher navoiy xamsa”ning bu ikkinchi dostoni ishqiy-sarguzasht mavzusidadir. hajmi — 5782 bayt. aruzning hazaji musaddasi mahzuf vaznida yozil gan. muallif bu asarni “shavq dostoni” deb ataydi. sababi, unda ishq kuylanadi, ishq talqin qilinadi, ishq ulug‘lanadi. bu shunday ishq ki, u insonni poklaydi, ezgulik sari yetaklaydi, unga o‘zligini tanitadi, bir so‘z bilan aytganda, komillik sifatlarini tarbiyalaydi. chunki u odamga, olamga, butun borliqqa mehr bilan, muhabbat bilan yo‘g‘ril-gan va oxir borib, yaratganning o‘ziga ulashib ketadigan ishqdir. binobarin, dostonda navoiyning komil inson haqidagi orzu-o‘ylari ifoda etilgan. ijodda o‘ziga xoslikka intilgan adib o‘zigacha bo‘lgan bu doston an’anasiga ijodiy...

Формат PPT, 3,7 МБ. Чтобы скачать "farxod va shirin 9 -sinf", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: farxod va shirin 9 -sinf PPT Бесплатная загрузка Telegram