pul va banklar darsligi

DOCX 48 pages 122.4 KB Free download

48 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 122.4 KB

File type DOCX

Pages 48

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 48

zamonaviy bozor iqtisodiyoti sharoitida tovar ishlab chiqarish va ayirboshlash munosabatlari pul, kredit va banklaming ishtirokisiz amalga oshmasligi barchamizga malum. shuningdek, bozor iqtisodiyoti sharoitida har qanday faoliyatning asosiy maqsadi foyda olishga qaratilgan bolib, ushbu faoliyatning asosini ham pul, kredit va bank tizimi bilan bogliq bir qator munosabatlar tashkil etadi. bu 0‘z-o‘zidan, keyingi yillarda, mamlakatimiz oliy o'quv yurtlarida iqtisodchi mutaxassislami tayyorlashda “pul va banklar” kursining ahamiyatini keskin oshirmoqda. e’tirof etish joiz, mamlakatimizning iqtisodiyot hamda moliya yolialishidagi oliy o‘quv yurtlari pedagog-xodimlari, ilmiy-tadqiqotchilar va soha mutaxassilari tomonidan “pul va banklar” o‘quv kursi boyicha darslik, o‘quv qollanma va monografiyalar nashr etilgan. biroq, shunga qaramasdan, ushbu darslik va o‘quv qollanmalar mavjud talabni toliq va samarali qondirish imkoniyatini bermayapti. buning qator sabablari mavjud bolib, fikrimizcha ulaming asosiylari quyidagilar bolishi mumkin: birinchidan, milliy talim standartlari boyicha darslik va o‘quv qollanmalarga qoyilayotgan talab va qoidalar takomillashib bormoqda. xususan, ular qisqa, mazmunli va o‘quvchiga tushunarli tilda yozilishi lozim; ikkinchidan, jahon …

2 / 48

g “ijtimoiy fanlar, biznes va huquq” bilim sohasining “bank ishi”, “biznesni boshqarish”, “moliya”, “soliqlar va soliqqa tortish” va boshqa yo'nalishlari boyicha qoyilgan talablari doirasida tayyorlangan. buni darslikning “pul va banklar” fanining namunaviy dasturidagi barcha bolimlarini qamrab olganligida ham ko‘rish mumkin. darslik tarkibiy tuzilishi jihatidan 20 bobdan iborat bolib, har - bir bobdan so‘ng o‘quvchining bilimini mustahkamlash maqsadida bob mavzulariga oid savollar va testlar majmui keltirilgan. darslikning “pul islohotlari” va “bank inqirozlari” nomli boblari i.f.n. i.x.raxmonov va n.s.emazarov, “kredit boyicha foiz stavkasi va ularga ta’sir qiluvchi omillar” nomli bobi i.f.n. i.ya.qulliyev va tadqiqotchi s.a.abdullayeva hamda “markaziy bankning mustaqilligi” nomli bobi katta o‘qituvchi i.i.joyaev, tijorat banklari va ulaming funksiyalari nomli bobi katta o‘qituvchi x.s.tillayev, qolgan boblar i.f.d. professor a.a.omonov va i.f.n., professor - t.m.qoraliyevlar tomonidan tayyorlangan. xalqaro iqtisodiy doirada, shuningdek, o‘zbekiston moliya - kredit tizimida roy berayotgan jadal ijtimoiy- iqtisodiy jarayonlar qator soha va tarmoqlarda bolgani singari talim tizimi oldiga, xususan, darslik …

3 / 48

iy adabiyotlarda turli ta’riflar va talqinlar mavjud bolib, uning mohiyatiga nisbatan yagona yondashuv mavjud emas. chunki, jamiyatda xojalik yuritish tizimining va ijtimoiy-iqtisodiy sharoitning o'zgarishi pulning mohiyatini turlicha talqin etilishini talab etmoqda. jumladan, iqtisodchi olimlar va soha mutaxassislari pulni - iqtisodiy kategoriya sifatida qiymat olchovi vositasi, umumekvivalent tovar, maxsus tovar, ayirboshlash vositasi ekanligini e’tirof etadi. pul jamiyatda sodir bolayotgan ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarda, jami ijtimoiy mahsulotni yaratish, taqsimlash va qayta taqsimlashda, bozordagi talab va taklif asosida tovarlar bahosini aniqlashda bevosita qatnashishi uning mohiyatini namoyon qiladi. pulning iqtisodiy mohiyati va uning zaruriyatiga xorij iqtisodchilari alohida e’tibor qaratgan bolmasalarda[footnoteref:1], iqtisodiy nazariyachilaming asarlarida unga nisbatan berilgan fikrlarini uchratish mumkin. masalan, a. smit pulni iqtisodiy kategoriya darajasiga ko'tarib, unga “pul - bu muomalaning buyuk g‘ildiragi“, “savdo sotiqning yuksak quroli” sifatida ta’rif beradi[footnoteref:2]. [1: abdullayeva sh.z. pul, kredit va banklar.t.: iqtisod - moliya, 2007. 8 b.] [2: смит а. исследовние о природе и причинах богатства народов. т. 1. …

4 / 48

tisodiy adabiyotlarda pulning mohiyatini ochishda uchta jihatiga e’tibor qaratish lozimligini ta’kidlaydi. “birinchidan, pulning iste’mol qiymatida boshqa tovarlaming qiymati o‘z aksini topadi. ikfanchidari, pulda ifodalanadigan aniq mehnat asosini abstrakt mehnat tashkil etadi. uchinchidan, pulda ifodalanuvchi xususiy mehnat ijtimoiy mehnat sifatida namoyon boladi. shunga asoslangan holda, pul ham tovar, lekin boshqa tovarlardan farq qiluvchi xususiyatlarga ega bolgan maxsus tovar degan xulosaga kelish mumkin”[footnoteref:4]. [4: abdullayeva sh z. pul, kredit va banklar.t.: iqtisod - moliya, 2007. 8 b.] iqtisod fanlari doktori, professor o.yu.rashidov va boshqalar ishtirokida nashrdan chiqarilgan darslikda “pul - bu umumiy ekvivalent sifatida qollaniladigan universal tovaming alohida turi bolib, boshqa barcha tovarlaming qiymati u orqali ifodalanadi. pul - bu boshqa ne’matlaming qimmatini olchash vositasi (umumiy ekvivalent) yoki ayirboshlashda hisob-kitoblami amalga oshirish vositasi (ayirboshlash vositasi) funksiyalarini bajaruvchi ne’matdir. pul - bu mutloq likvidlilikka>ega bolgan ne’matdir. pul - bu iqtisodiy kategoriya bolib, odamlar oytasidagi munosabatlar unda namoyon boladi va uning yordamida quriladi. pulning …

5 / 48

y tovar, faqat boshqa tovarlardan unga ehtiyojning yuqoriligi va qolgan barcha tovarlar uchun ayirboshlash vositasi sifatida foydalanganligi bilan ajralib turadi. boshqa tovarlar singari pul ham kishilar tomonidan jamg'ariladi. kishilar tovarlami sotish va xizmatlami ko'rsatish orqali uni «sotib» oladi yoki jamg‘aradi. tovarlami sotib olish va turli xizmatlarga bolgan ehtiyojini qondirish natijasida uni «sotadi». pulning mohiyati uning turlarida va funksiyalarida yanada aniqroq namoyon boladi, keyingi paragraf va boblarda ushbu masalalarga atroflicha o‘rin beriladi. 1.2. pulning vujudga kelishi va zanirligi pulning vujudga kelishi kishilik jamiyati sivilizatsiyasining buyuk kashfiyotlaridan hisoblanadi. “pul” deb nomlangan maxsus tovaming paydo bolishi natijasida odamlar o*rtasida ayirboshlash bilan bogliq ziddiyatlar va «ehtiyojlaming bir-biriga mos kelmasligi» kabi muammolar barham topdi. pulning vujudga kelishi, uning evolyutsion rivojlanishi, nazariyasi, mohiyati va funksiyalari haqida xorijiy va mahalliy iqtisodchi olimlar, nazariyachilar, mutaxassislar juda ko‘p ilmiy asarlar, maqolalar va tadqiqot ishlari yaratgan. hozirgi kunda ham ushbu jarayon davom etmoqda. iqtisodiy adabiyotlarda pulning vujudga kelishi va uning …

Want to read more?

Download all 48 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pul va banklar darsligi"

zamonaviy bozor iqtisodiyoti sharoitida tovar ishlab chiqarish va ayirboshlash munosabatlari pul, kredit va banklaming ishtirokisiz amalga oshmasligi barchamizga malum. shuningdek, bozor iqtisodiyoti sharoitida har qanday faoliyatning asosiy maqsadi foyda olishga qaratilgan bolib, ushbu faoliyatning asosini ham pul, kredit va bank tizimi bilan bogliq bir qator munosabatlar tashkil etadi. bu 0‘z-o‘zidan, keyingi yillarda, mamlakatimiz oliy o'quv yurtlarida iqtisodchi mutaxassislami tayyorlashda “pul va banklar” kursining ahamiyatini keskin oshirmoqda. e’tirof etish joiz, mamlakatimizning iqtisodiyot hamda moliya yolialishidagi oliy o‘quv yurtlari pedagog-xodimlari, ilmiy-tadqiqotchilar va soha mutaxassilari tomonidan “pul va banklar” o‘quv kursi boyicha darslik, o‘quv qollanma va monografiy...

This file contains 48 pages in DOCX format (122.4 KB). To download "pul va banklar darsligi", click the Telegram button on the left.

Tags: pul va banklar darsligi DOCX 48 pages Free download Telegram