ернинг асосий геоструктураси

PPT 1.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1462695801_62717.ppt слайд 1 режа: фаол континентал четлар конвергент чегаралар континентлардаги силжима структуралар литосфера плиталари ҳаракат тезлигини ўлчаш www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz фаол континентал четлар. фаол континентал чет континент остига океан пўсти кирган жойларда пайдо бўлади. бундай геодинамик вазиятлар эталони бўлиб жанубий американинг ғарбий соҳиллари саналади ва уни анд типидаги континентал чет дейишади. фаол континентал четлар учун кўп сонли вулканлар ва умуман кучли магматизм характерли бўлади. континентал четлар остида океан ва континентал литосфера плиталарининг ўзаро кучли механик таъсири кечади. океан пўстининг ҳаракат тезлиги, ёши ва қалинлигига боғлиқ ҳолда мувозанат турлича бўлиши мумкин. агар литосфера плитаси суст ҳаракатланса ва унча қалин бўлмаси, унда континент чўкинди қопламаси билан бирга қўшилиб кетади. чўкинди жинслар кучли бурмаланишга учрайди ва континентал пўстнинг бир қисмига айланиб кетади. бунда ҳосил бўлувчи структура аккрецион пона дейилади. агар чўкаётган литосфера плитасининг тезлиги юқори, аммо чўкинди қопламаси қалин бўлмаса, унда океан пўсти континентдан кўчиб, мантияга сўрилади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz оролли ёйлар. оролли …

осфера плитаси томонига қараган бўлади. шу томонда чуқурсувли нов ва ёйолди ботиқлиги жойлашган бўлади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz континентларнинг тўқнашуви. континентал литосфера плиталарининг тўқнашуви пўстнинг бурмаланишига ва тоғ тизмаларининг пайдо бўлишига олиб келади. бу жараён коллизия дейилади. бундай коллизияга мисол қилиб тетис океанининг ёпилиши ҳамда евросиё плитасининг ҳиндистон ва африка плиталари билан тўқнашуви туфайли вужудга келган альп-ҳимолай тоғ қамбарини кўрсатиш мумкин. бунда ер пўстининг қалинлиги анча ошган, ҳимолай тоғи остида у 70 км га боради. қалинлиги кескин ошган пўстда метаморфлашган чўкинди ва магматик жинслардан гранит таркибли магма ҳосил бўлади. масалан, ангар-витим ва зеренди сингари улкан батолитлар шундай ҳосил бўлган. www.arxiv.uz www.arxiv.uz дивергент чегаралар. бу чегаралар қарама-қарши йўналишларда ҳаракатланувчи литосфера плиталари орасидаги сарҳаддир. ер рельефидаги бу чегаралар рифтлар орқали ифодаланган, уларда чўзилиш деформацияси устуворликка эга, пўстнинг қалинлиги минимал, иссиқлик оқими максимал ва фаол вулканизм кечади. агар бундай чегара континентларда ҳосил бўлса, континентал рифт шаклланади. у кейинчалик марказида океан рифти бўлган океан …

мисол бўлади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz океан рифтлари. океан пўстида рифтлар ўртаокеан тизмаларининг марказий қисмида жойлашган бўлади. уларда янги океан пўстининг шаклланиши амалга ошади. ўртаокеан тизмаларининг умумий узунлиги 60 минг километрдан ортиқ. уларда кўпчилик гидротермал булоқлар жойлашган бўлиб, океанга ички ҳароратнинг анча қисмини ва эриган элементларни олиб чиқади. юқори ҳароратли булоқлар қора чекувчилар деб номланган, улар билан рангли металларнинг бой заҳиралари боғлиқ. континентал рифтлар. континентнинг парчаланиши унинг муайян қисмида рифт ҳосил бўлиш билан бошланади. бунда пўст юпқалашади ва очилади, магматизм бошланади. узилмалар тўплами билан чегараланган ва чуқурлиги бир неча юзлаб метрларга борувчи узун ботиқликлар шаклланади. бундан кейин ҳодисалар ривожланишининг икки варианти бўлиши мумкин: ё рифтнинг кенгайиши тўхтайди ва у авлакогенга айланиб, чўкинди жинслар билан тўлиб қолади ёки континентларнинг очилиши давом этади ва океан пўсти шаклланади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz трансформали чегаралар. литосфера плиталари параллел йўналишда, аммо турли тезликда ҳаракатланаётган жойларда трансформали ер ёриқлари - океанларда кенг ва континентларда кам тарқалган улкан силжималар …

си шу ер ёриғи бўйлаб шимолий америка плитасига нисбатан шимолий-ғарбга йилига 5-6 см тезликда силжимоқда. унда магнитудаси 6 бирликдан юқори бўлган зилзилалар ўртача ҳар 22 йилда бир марта содир бўлади. сан-франциско шаҳри ушбу ер ёриғи яқинида жойлашган. трансформали ер ёриқлари учун қисқа фокусли зилзилалар характерли. www.arxiv.uz www.arxiv.uz 2-расм. сан-андреас рифтининг фотосурати www.arxiv.uz www.arxiv.uz қайноқ нуқталар. океанлар тубида кўп сонли вулкан ороллари жойлашган. улардан баъзилари ёши аста-секин ўзгариш тартибида занжир ҳосил қилиб жойлашган. бунга намунавий мисол бўлиб гавай сувости тизмасининг вулканлар қатори ҳисобланади. у океан сатҳидан гавай ороллари шаклида чиқиб туради. гавай оролларидан 3000 км масофада бу занжир озроқ шимолга бурилади ва шундан бошлаб император тизмаси номини олади. у алеут ороллар ёйи яқинида чуқурсувли нов орқали узилади. бундай ғаройиб структурани тушунтириш учун шундай тахмин қилишган: гавай ороллари тагида жойлашган қайноқ нуқта – бу қайноқ мантия оқими ер юзасига кўтариладиган жой бўлиб, устида ҳаракатланувчи океан пўстини қайта эритади. бундай нуқталар ҳозирги кунда …

нч океани плитаси қайноқ нуқталар тизимига нисбатан шимолий-ғарбга қараб силжимоқда. кауаи вулкани бундан 3,1 млн йил илгари плитанинг шу қисми бевосита қайноқ нуқта устида жойлашган вақтда ҳосил бўлган. шундан буён бу орол 600 км масофага силжиган. бу тинчокеани плитасининг қайноқ нуқтага нисбатан йилига 11-12 см тезлик билан силжиётганлигини билдиради (3-расм). www.arxiv.uz www.arxiv.uz 3-расм. литосфера плиталарининг ҳаракат тезлиги www.arxiv.uz www.arxiv.uz трапплар ва океан платоси. литосфера плиталари ичида узоқ вақт фаолият кўрсатувчи қайноқ нуқталардан ташқари баъзан континентларда трапплар, океанларда эса океан платосини шакллантирувчи улкан ҳажмдаги вулкан маҳсулотлари отилиб чиқадиган жойлар ҳам маълум. бу турдаги магматизмнинг ўзига хос хусусияти шундан иборатки, у бир неча миллион йилни ташкил этувчи нисбатан қисқа геологик вақт давомида содир бўлади, аммо кенг майдонларни (ўнлаб минг км²) қамраб олади ва ундан ўртаокеан тизмаларидаги вулканизм билан таққослаш даражасидаги жуда катта ҳажмдаги вулкан маҳсулотлари отилиб чиқади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz шарқий сибир платформасида, ҳиндистон континентидаги декан ясси тоғларида ва бошқа жойларда шундай трапплар …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ернинг асосий геоструктураси"

1462695801_62717.ppt слайд 1 режа: фаол континентал четлар конвергент чегаралар континентлардаги силжима структуралар литосфера плиталари ҳаракат тезлигини ўлчаш www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz фаол континентал четлар. фаол континентал чет континент остига океан пўсти кирган жойларда пайдо бўлади. бундай геодинамик вазиятлар эталони бўлиб жанубий американинг ғарбий соҳиллари саналади ва уни анд типидаги континентал чет дейишади. фаол континентал четлар учун кўп сонли вулканлар ва умуман кучли магматизм характерли бўлади. континентал четлар остида океан ва континентал литосфера плиталарининг ўзаро кучли механик таъсири кечади. океан пўстининг ҳаракат тезлиги, ёши ва қалинлигига боғлиқ ҳолда мувозанат турлича бўлиши мумкин. агар литосфера плитаси суст ҳаракатланса ва унч...

PPT format, 1.0 MB. To download "ернинг асосий геоструктураси", click the Telegram button on the left.

Tags: ернинг асосий геоструктураси PPT Free download Telegram