yer qobig'ida sodir buladigan tektonik xarakatlar

DOC 48.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663267771.doc yer kobigida sodir buladigan tektonik xarakatlar yer qobig`ida sodir buladigan tektonik xarakatlar asrlar davomida dengiz qirg`oq chizig`ining o`zgarishi, ya`ni dengizning gox quriqlikka bosib kelishi, gox uning chekinishi va boshqa ko`p faktlar kishilarni yer po`sti doim xarakatda ekanligiga ishontiradi. yer po`stining ayrim qismlari bir xarakatda ko`tariladi, ikkinchi xil xarakatda bukiladi, uchinchi xil xarakatda esa qatlamlar burmalanadi, ba`zi xarakatlar natijasida qatlamlarda yoriqlar paydo bo`ladi. shu sababdan yer po`stida ro`y beradigan barcha xarakatlar tektonik xarakatlar degan umumiy termin bilan yuritiladi. tektonik xarakatlar burmalanish va yorilish xarakatlari tipiga bo`linadi. burmalanish (plikativ) xarakatlari yer po`stining plastik xolda xajmining qisqarishidan (deformatsiya qilinishidan) iborat. burmalanish xarakatlari yer po`stining yonlama (plikativ) xarakati natijasida ruy beradi. uzilma (dizyunktiv) xarakatda yer po`stida yoriqlar paydo bo`ladi. bu xarakatlarning xammasi tektogenez jarayoni deb ataladi. plikativ burmalar - xar xil tipdagi tektonik xarakatlar ta`sirida qatlamli cho`kindi jinslarda, shuningdek qatlamsiz magmatik massiv jinslarda paydo bo`luvchi tulqinsimon bukilmalardir. qisiluvchi qatlamning mexanik tarkibiga, burma xosil …

ti ba`zi joylarda asta-sekin ko`tarilib, boshqa joylarda esa asta-sekin cho`kib, ya`ni tebranib turadi. yer po`stining bunday xarakati epeyrogen xarakat, jarayonning o`zi esa epeyrogenizm (grekcha - materiklarning tugilishi) jarayoni deb ataladi. asriy tebranishlar yer yuzasining kichik uchastkasida yuz bermay, bu xarakt yer po`stining keng maydoniga taaluqlidir. xamma materiklarda bir necha qatlamdan iborat dengiz yotqiziqlarining topilishi va ularning kontinental yotqiziqlar bilan qoplanishi yer po`stining asriy tebranishlari o`tgan geologik davrlarda bir necha marta bo`lganligini isbotlaydi. bu xarakatlar xozir xam davom etmoqda. epeyrogenez xodisasi qirgoq chiziqlarining o`zgarishida ayniqsa yaqqol aks etadi. quriqlik bilan dengiz o`rtasidagi qirgoq chegarasi doimo o`zgarib turadi. dengiz soxillarining ba`zi yerlarida dengizning chekinishini kuzatish mumkin. bunday xodisa yo dengiz satxining pasayishi yoki dengiz soxilining ko`tarilishi natijasida ro`y beradi. quruqlikning cho`kishi yoki dengiz satxining ko`tarilishi natijasida dengiz transgressiyasi vujudga keladi va quruqlikning ayrim qismlarini suv bosadi. agar dengiz suvi quruqlikni butunlay qoplamay, chuqur joylarinigina to`ldirsa, bunga ingressiya deyiladi. transgressiya jarayoni bilan regressiya …

ga borib quyilgan va okean satxi ko`tarilgan. dunyo okeani satxining ko`tarilishida bu faktorlar sekin ta`sir qiladi. aslida suv bosish xodisasi tektonik xarakat natijasida yer po`stining quriqlik yoki dengiz tagidagi qismini cho`kishi yoki ko`tarilishidan yuz beradi. biroq evstatik tebranishlarni transgressiya va regressiyadagi roli unchalik katta emas, chunki bunday tebranishlarning amplitudasi 100m dan oshmaydi. bundan tashqari, evstatik tebranishlar natijasida ruy bergan transgressiya (yoki regressiya) yer yuzining xamma joyida bo`lishi kerak edi, qadimgi bir xil davr yoki bosqichdagi sohil dengiz satxidan bir xil balandlikda yotishi kerak edi. xaqiqatan esa paleogeografiyadan ma`lumki, bunday xodisa juda kamdan-kam yuz bergan. bularning xammasi transgressiya va regressiya xodisasiga asosiy sabab okean satxining tebranishi emas, balki yer po`stining ko`tarilishi va cho`kishidir, degan xulosaga olib keladi. yer po`stining xarakati turli yerlarda turli yunalishda yoki bir xil yunalish turlicha tezlik xamda kuchlanishda yuz beradi. yer po`sti xarakatini ko`rsatuvchi eng yaxshi misollardan biri italiyaning patstsuoli shaxridagi serapis qasri xarobalarining topilishidir. 1742 yilda …

amaliy axamiyati xalq xo`jaligi talablaridan kelib chiqadi. yerning tebranma xarakati natijasida materik soxillarining ayrim qismlari cho`kib, ba`zi joylari ko`tariladi.yer xarakati va uning tarixini bilish foydali qazilmalarni izlab topishda katta axamiyatga egadir. foydalanilgan adabiyotlar 1. islomov o.i., shoraxmedov sh.sh. umumiy geologiya t., «ukituvchi» 1971 yil. 2. kuznetsov s.s. geologiya ,uzssr «urta va oliy maktab», davlat nashriyoti,t., 1960. 3. «geologiya lugati»uzssr fa nashriyoti t.,1958. 4. ananyev v.p., peredelskiy a.v. injenernaya geologiya. iz-vo «vo`sshaya shkola», m-1980. 5. kurs obhey geologii, m., «nedra», 1976. 6. v.i.biryukov, s.n.kulichixin, n.n. trofimov poiski i razvedka mestorojdeniy polezno`x iskopayemo`x m.,nedra, 1979. 7. n..n.maslov,m.f.kotov. «izdatelstvo literaturo` po stroitelstvu» m.-1971. 8. kuznetsov s. s. geologiya «urta va oliy maktab», t., 1969. 9. sodikov o. s. geologiya lugati. «fan», t., 1958. 10. lange o.k. osnovo` gidrogeologii. izd-vo moskovskogo universiteta, m., 1958. 11. www.ziyonet.uz

yer qobig'ida sodir buladigan tektonik xarakatlar - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yer qobig'ida sodir buladigan tektonik xarakatlar"

1663267771.doc yer kobigida sodir buladigan tektonik xarakatlar yer qobig`ida sodir buladigan tektonik xarakatlar asrlar davomida dengiz qirg`oq chizig`ining o`zgarishi, ya`ni dengizning gox quriqlikka bosib kelishi, gox uning chekinishi va boshqa ko`p faktlar kishilarni yer po`sti doim xarakatda ekanligiga ishontiradi. yer po`stining ayrim qismlari bir xarakatda ko`tariladi, ikkinchi xil xarakatda bukiladi, uchinchi xil xarakatda esa qatlamlar burmalanadi, ba`zi xarakatlar natijasida qatlamlarda yoriqlar paydo bo`ladi. shu sababdan yer po`stida ro`y beradigan barcha xarakatlar tektonik xarakatlar degan umumiy termin bilan yuritiladi. tektonik xarakatlar burmalanish va yorilish xarakatlari tipiga bo`linadi. burmalanish (plikativ) xarakatlari yer po`stining plastik xolda xajmining qisqarish...

DOC format, 48.0 KB. To download "yer qobig'ida sodir buladigan tektonik xarakatlar", click the Telegram button on the left.

Tags: yer qobig'ida sodir buladigan t… DOC Free download Telegram