tektonik harakatlar kurs ishi

DOC 20 pages 363.0 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 363.0 KB

File type DOC

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

papa pishet ramil ya pishu re o‘zbekiston respubliksi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kurs ishi mavzu: tektonik harakatlar bajardi: _______________ qabul qildi: _____________ baho_______ toshkent-2024 mundarija kirish 3 asosiy qism. tektonik harakatlar haqida umumiy ma’lumotlar 4 1. tektonik harakatlar……………………………………………………... 4 2.tog‘ jinslarining deformatsiyasi …………………………....…. …..…..……8 3. tektonik strukturalar ……………………………………………. ……10 xulosa 19 foydalanilgan adabiyotlar 20 kirish tektonik harakatlar - yer qaʼrida sodir boʻlgan jarayonlar natijasida vujudga kelgan yer poʻsti harakatlari; yer poʻsti va asosan yer mantiyasidati kuchlar taʼsirida sodir boʻlib, poʻstni tashkil etgan jinslarni deformatsiyaga olib keladi. tektonik harakatlar, odatda, deformatsiyaga uchragan togʻ jinslarining kimyoviy tarkibi, fazaviy holati (mineral tarkibi) va ichki strukturasining oʻzgarishi bilan bogʻliq. tektonik harakatlar bir vaqtning oʻzida juda katta maydonni oʻz ichiga oladi. geodezik oʻlchashlarning koʻrsatishicha, butun yer yuzasi uzluksiz harakatda boʻladi, lekin tektonik harakatlar tezligi katta emas: yiliga 0,01 mm dan 0,1 mm gacha yetadi. bu harakatlar juda uzoq geologik vaqt (oʻnlab — yuzlab …

2 / 20

imi r. v. van bemmelen esa tektonik harakatlar ni undatsion (toʻlqinli) va undulyatsion (burmali) harakatlarga boʻldilar (qarang yer pusti tebranma harakatlari). tektonik harakatlar sodir boʻlish shakli va vujudga kelish chuqurligi, mexanizmi va paydo boʻlish sabablari har xil ekanligi maʼlum boʻldi. 18-asr oʻrtalarida tektonik harakatlarni boshqa prinsip boʻyicha sekin (asriy) va shiddatli boʻladigan harakatlarga ajratdilar. tez sodir boʻladigan harakatlar, odatda, zilzilalar bilan bogʻliq boʻlib, gʻoyat qisqa muddatda kechadi. zilzila vaqtida yer yuzasidagi siljishlar bir necha m ga yetadi, baʼzan 10 m dan ham oshadi. lekin bu siljishlar jamlanganda sekin siljishlardan koʻp ham ortiq emas. asosiy qism. tektonik harakatlar haqida umumiy ma’lumotlar 1. tektonik harakatlar zilzilalar qabilida kechadigan jarayonlar majmuasi tektonik harakatlar deyiladi. tektonik harakatlar uzlukli-uzluksiz ravishda kechadi, ya’ni uning intensivligi geologik vaqt davomida goh kuchayib, goh susayib turadi. ular yer po‘stining relefi, materiklarning paydo bo‘lishi, umuman yerning paleogeografik taraqqiyotida yetakchi o‘rinda turadi. yer taraqqiyoti tarixida tog‘ hosil qiluvchi kuchli tektonik harakatlar …

3 / 20

gi tektonik harakatlar qatlam yoki qatlamsiz yaxlit yotqiziqlarning dastlabki yotishini o‘zgartiradi. qatlamlar yon tomonidan siqilishidan burmalanadi, tik ta’sir qilgan kuchdan esa, sinadi, darzlar hosil qilib, bo‘laklarga ajraladi va nihoyat bir qismi ko‘tarilib, ikkinchi qismi cho‘kishi mumkin. qatlamlarning shakli va yaxlitligining o‘zgarishi ichki harakatga bog‘liqdir. bu harakatdan cho‘kish, ko‘tarilish, burmalanish, yer yorilishi, katta - katta palaxsalarning siljishi va boshqa xil tektonik strukturalar vujudga keladi. tektonik harakatlar ikki xil - orogen va epeyrogen harakatlarga bo‘linadi. orogen harakatlar o‘z navbatida plikativ (burmalanish) va diz’yunktiv (uzilma) turlarga ajratiladi. epeyrogen (tebranma) harakatlar yer po‘stining asriy tebranishida o‘z ifodasini topgan. dengiz yotqiziqlarining barcha qit’alarda topilishi o‘tgan geologik davrlarda bir necha marta yer po‘stida asriy tebranishlar kechganligidan dalolat beradi. bunday harakatlar hozir ham davom etmoqda. epeyrogen harakatlar qirg‘oq chiziqlarining o‘zgarishida ayniqsa yaqqol aks etadi. dengiz sohillarining ba’zi joylarida suvning qaytishini kuzatish mumkin. bunday hodisa yo dengiz sathining pasayishi yoki sohilining ko‘tarilishida ro‘y beradi. quruqlikning cho‘kishi yoki dengiz …

4 / 20

lanadi. bunda geologik va geomorfologik kesmalar, tog‘ jinslarining yotish shakllarining tahlili ham katta yordam beradi. 1862-1932-yillardagi nivelirlashlarning natijalari tekshirib ko‘rilganda, himolay tog‘lari bilan gang daryosi o‘rtasida joylashgan shimoliy hindistonning ko‘p qismi bir yilda 18,2 mm ko‘tarilganligi aniqlangan. banoras shahrining shimoliy qismi ham eng ko‘p ko‘tarilganligi ma’lum. 1966 yilgi toshkent zilzilasidan keyingi seysmologlarning ilmiy tekshirish ishlari toshkent hududining pastkam joylari (chirchiq daryosi, qoraqamish va bo‘zsuvning quyi oqimlari) cho‘kayotgan bo‘lsa, boshqa joylari (anhor kanali o‘tgan joylar, yunusobod) ko‘tarilayotganligini ko‘rsatdi. yer po‘stining tik (vertikal) tebranma harakatidan tashqari, gorizontal harakati ham kuzatiladi. masalan, pomir tog‘lari janubdan shimolga tomon asta-sekin yiliga 2-3 sm siljimoqda. yer tarixida va rivojlanishida tektonik harakatlar muttasil, lekin goh tez, goh sust kechgan. neotektonik harakatlar. neotektonik harakatlar 40 mln. yildan buyongi tektonik harakatlarni o‘z ichiga. yosh tektonik xarakatlar golotsen davridan, ya’ni keyingi 10000 yildan boshlanadi, arxeologik va geomorfologik usullar yordamida o‘rganiladi. hozirgi zamon tektonik harakatlari 100 yildan buyongi xarakatlarga tegishli bo‘lib, …

5 / 20

lgan bo‘lib, neft, gaz, ko‘mir kabi foydali qazilmalarni bashorat qilish va qidirishda yetakchi mezon hisoblanadi. neotektonik harakatlar kechgan joylarni bir necha xil usullar yordamida aniqlash mumkin. tektonik harakatlar tufayli neogen, to‘rtlamchi davr yotqiziqlarida darz ketgan, bukilgan strukturalar hosil bo‘lgan va balandliklarda qadimgi tekislanish yuzalari kabi qoldiq relef shakllari uchraydigan joylar mavjud. ana shular tahlil qilinib, neotektonik harakatlarning tezligi va yo‘nalishi, qanday geologik strukturalarni hosil qilganligi hamda ularga relefning qanday shakllari mos kelishi aniqlanadi. to‘rtlamchi davr yotqiziqlarning darz ketgan va uzilgan joylari qorjontovda, norin daryosi vodiysida va boshqa joylarda uchraydi. yer po‘stining ko‘tarilishi tufayli antropogen davri yotqiziqlari tog‘larning 1800 - 2000 m mutlaq balandliklarida, ya’ni daryo o‘zanidan 600-700 m tepada qolib ketgan. masalan, pskom daryosi chap qirg‘og‘idagi nanay supasi (q1) bunga misol bo‘laoladi. qadimgi tekisliklarning baland tog‘ oralig‘ida qolib ketishi neotektonik harakat kechganligidan darak beradi. masalan, chotqol, pskom tog‘lari orasidagi maydontol (platosi) dengiz yuzasidan 2500 - 2800 m balandlikda joylashgan. neotektonik …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tektonik harakatlar kurs ishi"

papa pishet ramil ya pishu re o‘zbekiston respubliksi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kurs ishi mavzu: tektonik harakatlar bajardi: _______________ qabul qildi: _____________ baho_______ toshkent-2024 mundarija kirish 3 asosiy qism. tektonik harakatlar haqida umumiy ma’lumotlar 4 1. tektonik harakatlar……………………………………………………... 4 2.tog‘ jinslarining deformatsiyasi …………………………....…. …..…..……8 3. tektonik strukturalar ……………………………………………. ……10 xulosa 19 foydalanilgan adabiyotlar 20 kirish tektonik harakatlar - yer qaʼrida sodir boʻlgan jarayonlar natijasida vujudga kelgan yer poʻsti harakatlari; yer poʻsti va asosan yer mantiyasidati kuchlar taʼsirida sodir boʻlib, poʻstni tashkil etgan jinslarni deformatsiyaga olib keladi. tektonik harakatlar, odatda, deformatsiyaga uchragan togʻ jinslarini...

This file contains 20 pages in DOC format (363.0 KB). To download "tektonik harakatlar kurs ishi", click the Telegram button on the left.

Tags: tektonik harakatlar kurs ishi DOC 20 pages Free download Telegram