tektonik harakatlar haqida tushuncha va ularning turlari

PPTX 10 sahifa 808,5 KB Bepul yuklash

10 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 808,5 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 10

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (4 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 10

prezentatsiya powerpoint tektonik harakatlar haqida tushuncha va ularning turlari reja: tektonik harakatlar haqida umumiy ma`lumotlar tebranma tektonik harakatlar va ularning tasnifi dislokatsion tektonik harakatlar va ularning tasnifi foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati. tektonik harakatlar — yer qaʼrida sodir boʻlgan jarayonlar natijasida vujudga kelgan yer poʻsti harakatlari; yer poʻsti va asosan yer mantiyasidagi kuchlar taʼsirida sodir boʻlib, poʻstni tashkil etgan jinslarni deformatsiyaga olib keladi. tektonik harakatlar, odatda, deformatsiyaga uchragan togʻ jinslarining kimyoviy tarkibi, fazaviy holati (mineral tarkibi) va ichki strukturasining oʻzgarishi bilan bogʻliq. tektonik harakatlar bir vaqtning oʻzida juda katta maydonni oʻz ichiga oladi. geodezik oʻlchashlarning koʻrsatishicha, butun yer yuzasi uzluksiz harakatda boʻladi, lekin tektonik harakatlar tezligi katta emas: yiliga 0,01 mm dan 0,1 mm gacha yetadi. bu harakatlar juda uzoq geologik vaqt (oʻnlab — yuzlab mln. yil) davom etib, toʻplanishi natijasida yer poʻstining ayrim qismlarida yirik siljishlar roʻy beradi. amerikalik geolog g. gilbert (1890) tektonik harakatlarni epeyrogenik (yer yuzida katta maydonlarning uzoq …

2 / 10

kelish chuqurligi, mexanizmi va paydo boʻlish sabablari har xil ekanligi maʼlum boʻldi. xviii o`rtalarida tektonik harakatlarni boshqa prinsip boʻyicha sekin (asriy) va shiddatli boʻladigan harakatlarga ajratdilar. tez sodir boʻladigan harakatlar, odatda, zilzilalar bilan bogʻliq boʻlib, gʻoyat qisqa muddatda kechadi. zilzila vaqtida yer yuzasidagi siljishlar bir necha m ga yetadi, baʼzan 10 m dan ham oshadi. lekin bu siljishlar jamlanganda sekin siljishlardan koʻp ham ortiq emas. tektonik harakatlarni vertikal (radial) va gorizonta l (tengensial) harakatlarga boʻlish shartli boʻlsada, bir qadar ahamiyatga ega; bu harakatlar oʻzaro boglik boʻlib, biri ikkinchisiga oʻtib turadi. bunda vertikal yoki gorizontal tektonik harakatlardan biri ustun boʻladi. vertikal harakat ustun (birlamchi) boʻlganda, yer yuzasi koʻtariladi va choʻkadi, jumladan togʻlar paydo boʻladi. natijada okean va dengizlarda, qisman quruqlikda ham choʻkindi jinslarning qalin qatlami hosil boʻladi. gorizontal harakatlar yer poʻsti ayrim bloklarining boshqalariga nisbatan yuzlab km, hatto minglab km gacha yirik siljishlarida, ularning yuzlab km keladigan siljimalarida, shuningdek, kontinental poʻst …

3 / 10

angi, yoki neotektonik harakatlari deyiladi . neotektonik harakatlar amplitudasi juda katta bo'lishi mumkin, masalan, tyan-shan tog'larida u 12-15 km edi. tekisliklarda neotektonik harakatlarning amplitudasi ancha kam, lekin bu yerda ham koʻp relyef shakllari - togʻ va pasttekisliklar, suv havzalari va daryo vodiylarining holati neotektonika bilan bogʻliq. eng so'nggi tektonika ham hozirgi vaqtda namoyon bo'lmoqda. zamonaviy tektonik harakatlarning tezligi millimetrda va kamroq hollarda, birinchi santimetrlarda (tog'larda) o'lchanadi. masalan, rossiya tekisligida donbass va dnepr tog'ining shimoli-sharqida yiliga 10 mm gacha ko'tarilish ko'rsatkichlari, pechora pasttekisligida esa yiliga 11,8 mm gacha pasayish ko'rsatkichlari belgilanadi. dislokatsiya harakatlari dislokatsiya harakatlari(lotinchadan dislokatsiya - siljish) tektonik buzilishlar (deformatsiyalar) bilan kechadigan, ya'ni tog' jinslarining birlamchi paydo bo'lishining o'zgarishi bilan kechadigan turli yo'nalishdagi tektonik harakatlarni, asosan qobiq ichidagi harakatlarni o'z ichiga oladi. tektonik deformatsiyalarning quyidagi turlari ajratiladi: katta burilishlar va ko'tarilishlarning deformatsiyalari (radial harakatlar natijasida yuzaga keladi va er qobig'ining yumshoq ko'tarilishlari va burilishlarida, ko'pincha katta radiusda namoyon bo'ladi); buklangan …

4 / 10

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 10 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tektonik harakatlar haqida tushuncha va ularning turlari" haqida

prezentatsiya powerpoint tektonik harakatlar haqida tushuncha va ularning turlari reja: tektonik harakatlar haqida umumiy ma`lumotlar tebranma tektonik harakatlar va ularning tasnifi dislokatsion tektonik harakatlar va ularning tasnifi foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati. tektonik harakatlar — yer qaʼrida sodir boʻlgan jarayonlar natijasida vujudga kelgan yer poʻsti harakatlari; yer poʻsti va asosan yer mantiyasidagi kuchlar taʼsirida sodir boʻlib, poʻstni tashkil etgan jinslarni deformatsiyaga olib keladi. tektonik harakatlar, odatda, deformatsiyaga uchragan togʻ jinslarining kimyoviy tarkibi, fazaviy holati (mineral tarkibi) va ichki strukturasining oʻzgarishi bilan bogʻliq. tektonik harakatlar bir vaqtning oʻzida juda katta maydonni oʻz ichiga oladi. geodezik oʻlchashlarning koʻrsatishic...

Bu fayl PPTX formatida 10 sahifadan iborat (808,5 KB). "tektonik harakatlar haqida tushuncha va ularning turlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tektonik harakatlar haqida tush… PPTX 10 sahifa Bepul yuklash Telegram