turonzamin kitobati va kutubxonachligi

DOCX 11 pages 30.3 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.3 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

qadimiyatdan o’rta asrlarga o’tish jarayonida turonzamin kitobati va kutubxonachligi. turonzamin kitob va yozma yodgorliklar ilk maxzanlari ahomaniylar davlati tarkibiga turonzamin erlarining qo'shib olinishi (er avv.vi asr), bu imperiyani yunon-makedoniyaliklar tomonidan tor-mor keltirilishi (er.avv. iv asr) va natijada turon xaiqlari davlat tuzilmalarining rivojlanishi natijasida tarixning turli bosqichlarida xalqaro savdo-sotiq va madaniy aloqalarning jonlanishi. xalqaro aloqalarning faollashishi uchun qulay shart-sharoit yaratdi. madaniy yutuqlami o'zaro baham k o ‘rish va o'zlashtirish jarayoni. xalqlarning va ularning alohida vakillarining bevosita aloqalari turli darajada: davlat, savdo, tafakkur, madaniy va shaxsiy darajada amalga oshdi. aynan boshqa mamiakatlar bilan keng madaniy aloqalarni rivojlantirish natijasida turkiygo‘y va forsiygo’y superetnosi b o im ish - ≪avesto≫ madaniy dunyosi oromiy va yunon yozuvlari, hindlarning braxmi va kxaroshtxi yozuv tizimlarini o'zlashtiribgina qolmasdan, balki o'ziga zamondosh old osiyo, misr, hindiston, xitoy, yunon-rim antik madaniyatining bosh unsurlari va mazmuni. shu jumladan,. kitobat madaniyatining www.ziyouz.com kutubxonasi asosiy jihatlari bilan tanishish imkoniyatiga ham ega b o …

2 / 11

onalar tashkil etish sohasida to‘plagan boy tajribasi turonzamin hududida kitobat ishining turli sohalari vujudga kelishi va keyingi davrlardajadal rivojlanishiga o ;z ta'sirini ko’rsatdi. g ’arbdagi qo'shnilar (midiya, eron. bobil. assiriya, misr) bilan yaqin madaniy aloqalar. ular orqali qadimgi turonzaminga oromiy yozuvining kirib kelishi bu erda solnomalar tuzish, yirik va muhim hodisalar, istilochilik yurishlari, muhim tarixiy faktlarni yozma qayd etish an'analarining vujudga kelishini belgilab berdi. podsholarning dastlabki yozma hujjatlar mahzanlarida xalq og’zaki ijodining yuqorida zikr etilgan ilk namunalari saqlanar edi. ahomaniylar saltanati parchalanib, xorazm, parfiya. baqtriya, sug‘d. farg'ona va isfijobda mustaqi! davlatlar tashkil topganidan so'ng ularda yozma hujjatlar. davlat farmonlari, og'zaki ijodning boshqa namunalarini saqlash an’anasi qabul qilindi va davom ettirildi. dastlab yozma hujjatlar mazkur davlatlar podsholarining xazinalarida tilla yombilari. boshqa qimmatbaho metall va toshlar hamda zeb-ziynatlar bilan yonma-yon saqlanar edi. asta-sekin g'azna ajralib chiqdi va yozma hujjatlar bilan kitoblarni alohida tashkil etilgan mahzanlarda, y a ’ni kutubxonalarda saqlash an'anasi vujudga …

3 / 11

g ≪imetafizika≫siga yaqin b o ig an , dialog shaklida yozilgan falsafiy asar bilan she'riy uslubda. qadimgi yunon tilida yozilgan dramatik asar matni bitilgan papirus qoldiqlarini topishga muvaffaq bomdilar17. shunday qilib, turonzaminda har xil ahamiyat va xususiyatga ega kutubxonalar va yozma yodgorliklaming mahzanlari faoliyat ko’rsatgan dastlabki davrdanoq ularning turlari farqlana boshladi. 0 ‘z ahamiyatiga ko;ra. kutubxonalaming birinchi tipiga podsho sulolalarining saroy (mohiyat e 'tib o ri bilan - davlat) ganja - g ’aznalari mansub bo'lib, ular qonunlar. davlat farmonlari va hujjatlari. og'zaki ijod asarlari va kitoblarni o ‘z ichiga oladi hamda arxiv va kutubxona vazifalarini bajaradi. vaqt o ‘tib. ularda davlat ahamiyatiga molik hujjatlar va moliya hujjatlari yopiq arxivlarga, kitob maxzanlari esa - kutubxonalarga ajratiladi. bunday saroy kutubxonalarini tashkil qilish miloddan avvalgi ii-i asrlardan boshlab qadimgi turon davlatlarida o dattusiga kirdi va an'anaga aylandi. qadimiyat davrida bunday kutubxonalardagi yozma asarlar fondining tarkibiga zardushtiy laming muqaddas kitobi-≪avesto≫ning turli qismlari va unga …

4 / 11

'lib. ularning alohida xonalarida 21 qarang: gafurov b.g. tadjiki. dushanbe, 1989. kn. 2. - s. 347-348. 146 www.ziyouz.com kutubxonasi ≪avesto≫ matnining alohida qismlari va parchalari hamda unga yozilgan izohlar saqlangan. bular shuningdek, kushon baqtriyasi, s u g 'd , farg'ona va toxaristondagi buddaviyiarning ibodatxonalari (pagodalari) bo'lib. ularda buddaviyiarning diniy-axloqiy, ma'naviy-tarbiyaviy. falsafiy va tibbiy mazmundagi kitoblari hamda diniy ibodatni ato etish bilan bogmiq matnlarning mahzanlari jamlangan. moniychilar dini vakillarining ibodatxonalari ham diniy kitobxonalar jumlasiga mansub bo'lib, ular milodiy iii asrdan boshlab eron va turonning barcha viloyatlarida barpo etilgan. an'anaga ko'ra. ibodatxonaning beshta majburiy xos xonalaridan bittasi moniychilaming muqaddas diniy kitoblarini saqlashga ajratilgan. bular xristian dinining nestorianlik (nasroniy) mazhabi vakillari bo’lmish yunonlar milodiy v asrda diniy ta ’qibdan qochib. vizantiyadan turonzamin hududiga kelganlaridan so ’ng bu erda qurgan ibodatxonalarda jamlangan kitob mahzanlaridir. nihoyat. ilk o 'rta asrlarda yashagan xorazm, baqtriya, parfiya va farg.ona olimlari va zardushtiylik dini arboblarining shaxsiy kutubxonalari (ularning mavjudligi …

5 / 11

$a shunga o'xshash qadimgi manbalarda uchraydi. bunday kutubxonalar davlat g'aznasi, arxiv va kutubxona vazifalarini bajarar edi. ular saltanatdagi ko*p sonli satrapliklarning219 yirik shaharlarida, shu jumladan. turonzaminda ham 2!8qarang: abu rayhon beruniy. qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar. tanlangan asarlar. 1-jild. t.: 1959. - 9 ,1 8 ,63-betlar. 2,9satraplildar - ahomaniylar saltanatining satrap-hokimiar tomonidan boshqarilgan viloyatlari. gerodolning fan tarixiga oid ma’lumollariga qaraganda (isloriya. t. iii. - s. 89-94), doro i hukmronligi da\tida (miloddan awalgi 522-486 yillarda) saltanat 20 ta satraplikka bo'lingan. shulardan to'rttasi turonzamin hududida bolgan. bular: xi - kaspiy 147 www.ziyouz.com kutubxonasi faoliyat ko'rsatardi. mazkur kitobxonalarda saqlangan teridan ishlangan o ’ram shaklidagi alohida qadimgi kitoblarning nomlari ma’lum. masalan, tavrotda ≪solnoma kitoblar≫ (yoki boshqa nomi ≪xotira kitoblar≫) - podsholaming hayoti va faoliyati haqida hikoya qiluvchi kitoblar tilga olinadi. knid ktesiy (miloddan avvalgi v asr)ning ma'lumotlari ham qadimda ahomaniylar saltanati podsholarining kutubxonalari faoliyat kotsatganligidan dalolat beruvchi ilk tarixiy manbalardan biri botib xizmat qilishi mumkin. …$

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "turonzamin kitobati va kutubxonachligi"

qadimiyatdan o’rta asrlarga o’tish jarayonida turonzamin kitobati va kutubxonachligi. turonzamin kitob va yozma yodgorliklar ilk maxzanlari ahomaniylar davlati tarkibiga turonzamin erlarining qo'shib olinishi (er avv.vi asr), bu imperiyani yunon-makedoniyaliklar tomonidan tor-mor keltirilishi (er.avv. iv asr) va natijada turon xaiqlari davlat tuzilmalarining rivojlanishi natijasida tarixning turli bosqichlarida xalqaro savdo-sotiq va madaniy aloqalarning jonlanishi. xalqaro aloqalarning faollashishi uchun qulay shart-sharoit yaratdi. madaniy yutuqlami o'zaro baham k o ‘rish va o'zlashtirish jarayoni. xalqlarning va ularning alohida vakillarining bevosita aloqalari turli darajada: davlat, savdo, tafakkur, madaniy va shaxsiy darajada amalga oshdi. aynan boshqa mamiakatlar bilan keng madaniy ...

This file contains 11 pages in DOCX format (30.3 KB). To download "turonzamin kitobati va kutubxonachligi", click the Telegram button on the left.

Tags: turonzamin kitobati va kutubxon… DOCX 11 pages Free download Telegram