ona tili (6-sinf: qoida, test + paronimlar)

DOC 39 pages 469,5 KB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 469,5 KB

Fayl turi DOC

Pages 39

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

ona tili /beneficialeducation ona tili (6-sinf: qoida, test + paronimlar) bilimsizlik bilan ishga kirishsang, foydasi bo'lmaydi qancha tirishsang. 2019-yil ona tili, 6 - sinf qoidalari 1.matn va mavzu. ma'lum bir fikrni batafsil ifodalash uchun gaplarni tilimizning muayyan qoidalari asosida bog'lab, matn tuzamiz. mazmun va grammatik jihatdan bog'langan, bir mavzuni ifodalovchi gaplar matnni hosil qiladi. mavzu matndagi asosiy fikrning nima haqida ekanligidir. shundan kelib chiqqan holda matnning sarlavhasi ham bo'lishi mumkin. 2.matn turlari. hikoya matni. matn turli maqsadlar bilan tuziladi. masalan: muayyan predmet yoki voqea-hodisalar haqida xabar berish, hikoya qilish, ularning ta'rif-tavsifini berish, ya'ni tasvirlash, ularni muhokama qilish, ya'ni mulohaza yuritish. ana shunga ko'ra matnlarning quyidagi turlari farqlanadi. 1. hikoya matni. 2. tasviriy matn. 3. muhokama matni. hikoya matnida muayyan predmet yoki voqea-hodisalar haqida xabar beriladi, hikoya qilinadi. 3.tasviriy matn. muayyan predmet yoki voqea-hodisalar ta'riflangan, tavsiflangan matn tasviriy matn hisoblanadi. tasviriy matn badiiy adabiyotda ko'proq qo'llaniladi. 4.muhokama matni. muayyan predmet yoki …

2 / 39

ularni ifodalovchi grammatik shakllarni o'rganuvchi tilshunoslik bo'limi morfologiya sanaladi. morfologiya yunoncha morphe - "shakl", logos - "so'z", "ta'limot" so'zlaridan olingan bo'lib, so'z shakllari haqidagi ta'limot demakdir. ko'rinadiki, leksikologiya bilan morfologiya o'rtasida uzviy aloqa mavjud. har ikkisida so'z o'rganiladi. ular so'zning qaysi tomonini o'rganish bilan farqlanadi. leksikologiya so'zning atash ma'nosini, morfologiya esa uning grammatik ma'nosini va bu ma'nolarni ifodalovchi vositalarni o'rganadi. 6.so'z tarkibi. so'z tarkibi asos va qo'shimchalardan iborat. 7.asos va qo'shimchalar. so'zning asosiy ma'nosini ifodalab, mustaqil qo'llana oladigan qism asos deyiladi. mustaqil qo'llana olmaydigan, asosga qo'shilib, unga yangi yoki qo'shimcha ma'no yuklaydigan, shuningdek, so'zlarni bog'lashga xizmat qiladigan qismga qo'shimcha deyiladi. 8.qo'shimchalar tasnifi. qo'shimchalar vazifasiga ko'ra ikki turli bo'ladi: a) so'z yasovchi qo'shimchalar, masalan, oq asosiga -la qo'shimchasining qo'shilihshidan "oq rangga kiritish" ma'noli yangi so'z yasalgan; b) shakl yasovchi qo'shimchalar, masalan, -lar qo'shimchasi gul asosiga qo'shilib, uning ma'nosidan boshqa yangi ma'no yasalmaydi, gulning birdan ortiq ekanligini bildiradi. 9.so'z yasovchi qo'shimchalar. asosga …

3 / 39

no yuklash yoki o'zi qo'shilayotgan so'zni boshqa so'zga bog'lash vazifasini bajaruvchi so'shimchalarga shakl yasovchi deyiladi. shakl yasovchi qo'shimchalar vazifasiga ko'ra ikki turli bo'ladi: a) lug'aviy shakl yasovchilar; b) sintaktik shakl yasovchilar. asosga qo'shilib, uning ma'nosiga qo'shimcha ma'no yuklovchi qo'shimchalar lug'aviy shakl yasovchi qo'shimchalar deyiladi. ularga ko'plik, kichraytish-erkalash, qarashlilik, o'rin-joyga xoslik; sonning ma'noviy guruhlarini, sifat va ravish darajalarini; fe'lning bo'lishsizlik, nisbat, vazifa shakllarini yasovchi qo'shimchalar kiradi. o'zi qo'shilayotgan so'zni boshqasiga bog'lash vazifasini bajaruvchi qo'shimchalar sintaktik shak yasovchi qo'shimchalar yoki munosabat shakllari deyiladi. ularga egalik, kelishik, shaxs-son, zamon, maylva boshqa qo'shimchalar kiradi. 12.so'z tarkibida tartib. so'zning ma'noli qismlar ma'lum tartibga ega. ularning joylashuvi quyidagicha bo'ladi: asos + so'z yasovchi + lug'aviy shakl yasovchi + sintaktik shakl yasovchi. ularni shartli belgilar orqali shunday ko'rsatish mumkin: asos + so'z yasovchi + lug'aviy shakl yasovchi + 13.so'z turkumlari. to'plam va tasnif. o'rganish uchun olingan turli narsa, voqea-hodisalar yig'indisi to'plam deyiladi. to'plamni o'xshash va farqli belgilar …

4 / 39

fodalagan so'z turkumi fe'l deyiladi. fe'llardan anglashilgan harakat va holat ma'lum shaxs yoki narsa tomonidan bajariladi. ana shu shaxs yoki narsa harakatning bajaruvchisi sanaladi. 16.harakat va holat fe'llari. fe'llar nimani atab kelishiga ko'ra harakat fe'llari va holat fe'llariga bo'linadi. shaxs va narsalarning jismoniy faoliyati natijasida ro'y bergan harakatni bildiruvchi fe'llar harakat fe'llari (kuylamoq, qaytarmoq, yiqilmoq) hisoblanadi. shaxslarning ichki kechinmalari va narsalarning bir holatdan ikkinchi holatga o'tish jarayonini ifodalovchi fe'llar esa holat fe'llari (qotmoq, o'ylamoq, unmoq, fikrlamoq) sanaladi. 17.o'timli va o'timsiz fe'llar. tushum kelishigdagi so'zlar bilan bog'lanadigan fe'llar o'timli fe'llar, bunday xususiyatga ega bo'lmagan fe'llar o'timsiz fe'llar sanaladi. 18.fe'l nisbatlari. bajaruvchining harakat va holat jarayonida qay darajda ishtirok etishini bildiruvchi fe'l shakllari nisbat shakllari sanaladi. masalan, supurdi fe'lida supurish harakatini bajaruvchi shaxs aniq, supurildi fe'lida noaniq, supurishdi fe'lida birdan ortiq, supurtirdi fe'lida harakat boshqa shaxs vositasida bajarilgani ifodalangan. nisbat shakllari fe'lning asos qismidan keyin qo'shiladi. 19.fe'l 5 ta nisbat shakliga ega: …

5 / 39

undosh bilan tugagan fe'l asosiga esa -in, -il qo'shimchalarini qo'shish bilan hosil qilinadi. o'zlik va majhul nisbat shakllari aynan bir xil, lekin ular harakat yoki holatning bajaruvchisi nuqtayi nazaridan farq qiladi. o'zlik nisbatida harakat-holat bajaruvchining o'zi ustida amalga oshadi, majhul nisbatda esa bajaruvchi noma'lum bo'ladi. solishtiring: tarandi - taraldi, kiyindi - kiyildi, olindi (majulda). 23.orttirma nisbat. bajaruvchining ta'siri bilan boshqa shaxs yoki narsa tomonidan bajarilgan harakat yoki holatni bildiruvchi fe'l shakllari orttirma nisbat shakli deyiladi. orttirma nisbat shakllari -t, -dir (-tir), -qiz (-g'iz), -gaz (-kaz, -qaz), -r, -ar, -iz kabi qo'shimchalar yordamida yasaladi. 24.orttirma nisbat qo'shimchalarining ishlatilishi. orttirma nisbatning -t qo'shimchasi unli tovush bilan tugagan fe'l asoslariga qo'shiladi. masalan, to'qit, ishlat. jarangli undosh bilan tugagan bir bo'g'inli fe'l asoslariga (kel so'zidan boshqa), shuningdek, z undoshi bilan tugagan ortttirma nisbat yasovchisidan keyin -dir, jarangsiz undosh bilan tugagan fe'l asoslariga esa -tir qo'shimchasi qo'shiladi. -ir, -ar, -z qo'shimchalari undosh bilan tugagan bir …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "ona tili (6-sinf: qoida, test + paronimlar)"

ona tili /beneficialeducation ona tili (6-sinf: qoida, test + paronimlar) bilimsizlik bilan ishga kirishsang, foydasi bo'lmaydi qancha tirishsang. 2019-yil ona tili, 6 - sinf qoidalari 1.matn va mavzu. ma'lum bir fikrni batafsil ifodalash uchun gaplarni tilimizning muayyan qoidalari asosida bog'lab, matn tuzamiz. mazmun va grammatik jihatdan bog'langan, bir mavzuni ifodalovchi gaplar matnni hosil qiladi. mavzu matndagi asosiy fikrning nima haqida ekanligidir. shundan kelib chiqqan holda matnning sarlavhasi ham bo'lishi mumkin. 2.matn turlari. hikoya matni. matn turli maqsadlar bilan tuziladi. masalan: muayyan predmet yoki voqea-hodisalar haqida xabar berish, hikoya qilish, ularning ta'rif-tavsifini berish, ya'ni tasvirlash, ularni muhokama qilish, ya'ni mulohaza yuritish. ana shunga ko'ra ...

This file contains 39 pages in DOC format (469,5 KB). To download "ona tili (6-sinf: qoida, test + paronimlar)", click the Telegram button on the left.

Tags: ona tili (6-sinf: qoida, test +… DOC 39 pages Free download Telegram