эссе ёзиш бўйича услубий тавсиялар

DOCX 10 pages 134.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 134.0 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

эссе ёзиш бўйича услубий тавсиялар эссе ва иншонинг фарқли томонлари эссе иншо эссе– франсузтилида "ессаи" – «тажриба», инглизтилида "ессай", "ассай" – интилиш, ижодийсинов, очерк; лотинча "ехагиум" – "ўйлаш" деганмаънонибилдиради эссе – ўқувчининг аниқ мавзу юзасидан шахсий фикр-мулоҳазалари асосида ёзиладиган ихчам ижодий иш ҳисобланади. унинг ўзгачалиги мавзуда кўтарилаётган муаммога факт ва далилларни ўринли келтириш орқали ўз муносабатини билдириш. иншо – араб тилидан олинган сўз бўлиб, "биноқилиш", "қуриш" деган маънони билдиради. иншо ўқувчининг ўзбек адабиёти фанидан олган назарий билимларини ўз фикри ва дунёқараши билан боғлаб ёзадиган ижодий меҳнати. бунда ўқувчидан ўқилган бадиий асарни чуқур ўйлаши, таҳлил қилиши, сўнг бадиий тил билан таъсирли ифодалаши талаб этилади. эссе эркин композиция асосига қуриладиган, тузилиш жиҳатдан ихчам насрий асар бўлиб, бадиий-публицсистик жанрнинг бир тури. эссе муайян бир режа асосида ёзилмайди. иншо – тузили шижиҳатдан ҳажми кенг, фан бўйича эгалланган назарий билимлар асосида ёзиладиган ижодий иш. иншо учун режа тузилади ва эпиграф ёзилади. эссенинг турлари бир неча …

2 / 10

ҳим. чунончи, бу ўринда эссеёзувчи "кириш қисмида ушбу мавзуга маълумот бериш керакми?", "мен танлаган мавзунинг долзарблиги қай даражада?", "мен эссе ёзиш давомида ўз фикримни далиллаш учун қандай манбаларга таянаман?", "мен калит сўздан келиб чиққан ҳолда тезис қўя оламанми?" каби саволларни ўз олдига қўйиши ва шунинг теварагида фикр юритгани маъқул. эссенинг кириш қисми камида, икки хат бошидан иборат бўлиши ва ҳар бир хат бошида икки-уч гап ифодаланиши мумкин. ўқувчини қизиқтириш, унинг эътиборини жалб этиш мақсадида эссенинг кириш қисми жонли ва аниқ ёзилиши керак. бунда хитоб, ундов, шахсий тажрибага ишора, риторик сўроқ кабилардан фойдаланиш ўринлидир. кириш қисмида ўқувчи эссе мавзусига тушунча беради, шу орқали унинг эссе мавзусини қандай тушунганлиги аниқланади ва бу мавзуни ман учун долзарб эканлиги ёритилади. мавзу ва унинг долзарблиги ёритилгандан кейин тезис қўйилади. тезисдан кейин асосий қисмга боғловчи гап ёзилади. агар тезис аниқ ва яққол берилса, гап ёзилмаслиги ҳам мумкин. тезис қўйиш эссенинг энг муҳим шартларидан биридир. тезис – …

3 / 10

. далиллар – ўқувчитомониданайтилганфикрниисботлашучункелтириладиганкўчирма (мақол, тситата, ҳикматлисўз, ривоят, шеърийпарчаларваҳ.к.). қўйилгантезисгакамидаиккитадандалилларкелтирилишикерак. асосийқисмниёритишучункераклимаълумотларникелтиришжараёнидақўйилаётганмасалагаўқувчинингшахсиймуносабатинибилдирувчи, шунингбиланбирга, менимча, менингфикримча, биринчидан, иккинчидан, шукаби, демак, бироқ, ундайбўлсакабикиришсўзларданфойдаланишўринлибўлади. 3. хулоса хулоса –мавзубўйичачиқариладиганякунийжумлаларбўлиб, ундаянгификр-мулоҳазаларбилдирилмайди, балкидалилларгасуянганҳолдаякунчиқарилиб, уни ечишйўлларикўрсатилади.эссенингякунийқисмидаасосийқисмдаберилганмуаммонинг ечимитасдиқланадивамазмуннингмоҳиятиочилади, яъни «эссебошидакўтарилганмасалабўйичанимадейишмумкин?» дегансаволгааниқватушунарлижавобтарзидаёзилишикерак. хулосақисмидақуйидагикиришсўзларданфойдаланилади: меншундайхулосагакелдимки..,қисқаси, асосийфикримшуки.., хулосақилибайтганда... вабошқалар. эссеёзишжараёнидақуйидагиларгаеътиборберишкерак: 1.киришваякунийқисмдагификрасосиймасалагаузвийбоғлиқбўлади. масалан, киришқисмида“мен... ҳақидашуниайтмоқчиман” деббошланса, якунийқисмда “мен ...хулосагакелдим”кабитугалланади. 2.эссеёзишдаҳис-ҳаяжонли/таъсирчанвабадиийбўёқдорсўзларданфойдаланилади. 3.эссекўламигаеътиборбериш. (200-250сўзданиборатбўлади. кириш –60-70сўз, асосийқисм –100-130сўз, хулоса–30-40сўз) 4.эсседабиргинамавзуатрофидафикрюритилади. ундабиргинафикрўртагаташланадиваривожлантирилади. унингбирнечамавзувабирқанчағоясибўлишимақсадгамувофиқемас. 5.эссееркинкомпозитсияасосидаёзилади. яхшиэссенимавзунияхшитушунган, униҳартомонламаидрокетаолган, ўзғояларибиланўқувчиниўйланишгамажбуретаоладиганодамгинаёзаолади. 6.эссеёзишдабирқолипдагисўзларданфойдаланиш, сўзларниқисқартириш, юзакихулосачиқаришданхолибўлишкерак. эссетилисалмоқлиликниталабқилади. бундаэссемавзусиниойдинлаштириш, ҳажминивамақсаднианиқбелгилаболишмуҳимдир. 7.эсседабадиийтўқимавафантазиябўлмайди. ундаадабийтилуслубларидантўғриваўринлифойдала

4 / 10

нилади. 8.эссеихчамҳажмлибўлганибоис, фикр-мулоҳазабилдиришдабатафсилҳикоялашданчекланиш, келтирилганмаълумотниипиданигнасигачабаёнетишдансақланиш, бирайтилганфикрниянақайтатакрорлашгайўлқўймасликкерак. узунданузоқ, аралаштурдагиқўшмагапларўрнигақисқаваихчамифодаусулиниқўллаганмаъқул. 9.эссехатбошиларгатўғриажратилишикерак. эссениёзиббўлгач, униқайта-қайтаўқибчиқиштавсияетилади. 10.енсиклопедияватурлиманбаларданолинганмаълумотларўзўрнидақўлланилишикерак. акшолда, эссенингбадиийлигиватаъсирчанлигигапутур етади. эссеёзишдақуйидагиталабларгақатъийриояқилинади: • шахсиймуносабатнингбилдирилиши; • тезис – калитсўзнитўғрианиқлаш; • фактлидалиллар (аргументлар); • назариягаасосланиш; • атамаларниўзўрнидақўллаш; • ситаталаркелтириш; • мантиқийқонуниятнингсақланиши; • таққослашвахулосалашусуллариданфойдаланиш; • саводлилик (услубий, имло, тинишбелгилари); • юмор, ўткирҳажв; • фойдаланилганилмийманбаларгаҳаволалар. мулоҳазалиэссенамунаси мавзу: эрккаинтилувчиинсонни енгиббўлмайди. менэссеёзишучунушбумавзунитанладим. чункиабдуллақаҳҳорнинг «даҳшат» ҳикоясиниўқиганимда, ниҳоятдатаъсирланганман. асаргақўйилганномкишиниўзигажалбетади. негаҳикоя «даҳшат» дебномланган? эркўзинима? эрксизлик-чи? эркпарваринсонқандайбўлади? негаодамзодерккаталпинибяшайди? ерк – кишинингўзхоҳишибиланиш-ҳаракатқилишҳуқуқи. эрксизлик –тобеликдагиҳаёт, ҳақ-ҳуқуқсизлик. менингфикримча, ҳикояқаҳрамониунсинеркйўлидақурбонбўлди. нимаучун? унсин – ўнолтигатўлиб-тўлмаганқиз – олимбекдодхоҳнингсаккизинчихотиниеди. уинсофсизликвашафқатсизликҳукмсурганбухонадонгакўниколмас, бераҳмдодхоҳнингхотинларигакўрсатаётганситамлариникўнгилгасиғдиролмаседи. оиладагўристонҳақидагиваҳималиҳангомаларайтилганкузнингқуруқсовуқлибиркечасиданодирмоҳбегимнингҳикоясигажавобан: · ўлсин, нокасодамекан, биттақўйнидеб...кошкиарзийдиганнарсабўлса!.. – деди. нафсониятиқўзғагандодҳоунсиннинггапигағашикелиб, унимасхаралади: – оббо, тегирмончинингқизи! биттақўйниназарларигаилмайди!..юзтақўй, давлатимнингярминиберсамборасанми? унсинунгажавоба

5 / 10

н: · менгадавлаткеракемас...менбуткулкетсамдейман, жавобимниберсангиз...биремас, ўнтагўргаўнтапичоқсанчибкелардим, – дедивакундошлариваолимбекдодхоҳнилолқолдириб, жасораткўрсатди: гўристонгаборибқумғонқайнатибкелишгаотланди. ҳаммаёқзим-зиёқоронғу. увиллаганшамолкишинингкўнглигақўрқинчсолади. ўзқишлоғига, ота-онасиёнигабориш, озодбўлишилинжидабўлганунсинқоронғиликданҳам, гўристонданҳамқўрқмайқумғонқайнатишучунқабристонгайўлолади. муштдайқизнингеркучунинтилишиниўзигақаршикўтарилганисёндеббилгандодхоқизниқаттиққўрқитишмақсадидаунсиннингкетиданмаймуниниюборди. рангибўздекоқарганунсинбазўруйгакирди.тонгсаҳардақишлоғига, ота-онасидийдорига етолмай, унсиннингжониузилди. шундайқилиб, унсинтобеликданқутулишйўлидаберилганбиргинаимкониятданфойдаланди, аммоқурбонбўлди. унсиннингўлимиасло енгилишемас, балкизулмваноҳақликкақаршиисёнеди. меншундайхулосагакелдимки, эрккаинтилганинсонни енгишмумкинемас. инсонўзеркивамустақиллигиучундоимокурашиши, униҳимояқилишикерак. 281 сўз аргументлиэссенамунаси инсонҳаётидаёшликнингаҳамиятиқандай? менингфикримча, ёшлик – буинсоннингкуч-қувватгатўлганпалласи. убитмас-туганмаскуч-қувват, ғайрат-шижоат, журъатвақатъийиродаманбаи. ёшликйилларидаинсоннингтенгсизбунёдкорликваижодкорликфаолиятинамоёнбўлади, жамиятучунянгидан-янгикашфиётлариюзагакелади. бумавзудақаламтебратиш, менимча, жудадолзарбмасала, чункиёшларжамиятнингҳаракатлантирувчиасосийкучиваертангикунворисларидир. хўш, бугунгиёшларўзҳаётининимабиланбезамоқдалар? умр, тирикликмазмуниниуларқандайтушунадилар? ёшликнингқадр-қимматиниуларқандайбаҳолайдилар? донолар «ёшликниумргулшанининггултожи», дейдилар. шуўриндаменеътиборниаждодларимизнингҳаётйўлларигақаратгимкелади. буюкбобокалонимизалишернавоийёшлигиданилмўрганишга, китобгамеҳрқўйган. тинимсизмутолааларсабаб, уйигирмасаккизёшидамукаммалбилимларегаси, мутафаккир, эл-юртгатанилганшоирватажрибали, инсонпарвардавлатарбобидаражасигаеришаолган. дунёхалқлариниўзилмибиланҳайратгасолганабуалиибнсиноўнолтиёшидаёққуръоникаримниёдданбилганватиббиётилмига

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "эссе ёзиш бўйича услубий тавсиялар"

эссе ёзиш бўйича услубий тавсиялар эссе ва иншонинг фарқли томонлари эссе иншо эссе– франсузтилида "ессаи" – «тажриба», инглизтилида "ессай", "ассай" – интилиш, ижодийсинов, очерк; лотинча "ехагиум" – "ўйлаш" деганмаънонибилдиради эссе – ўқувчининг аниқ мавзу юзасидан шахсий фикр-мулоҳазалари асосида ёзиладиган ихчам ижодий иш ҳисобланади. унинг ўзгачалиги мавзуда кўтарилаётган муаммога факт ва далилларни ўринли келтириш орқали ўз муносабатини билдириш. иншо – араб тилидан олинган сўз бўлиб, "биноқилиш", "қуриш" деган маънони билдиради. иншо ўқувчининг ўзбек адабиёти фанидан олган назарий билимларини ўз фикри ва дунёқараши билан боғлаб ёзадиган ижодий меҳнати. бунда ўқувчидан ўқилган бадиий асарни чуқур ўйлаши, таҳлил қилиши, сўнг бадиий тил билан таъсирли ифодалаши талаб этилади. эссе эрк...

This file contains 10 pages in DOCX format (134.0 KB). To download "эссе ёзиш бўйича услубий тавсиялар", click the Telegram button on the left.

Tags: эссе ёзиш бўйича услубий тавсия… DOCX 10 pages Free download Telegram