qadimgi davr xususiyatlari

DOCX 6 pages 19.2 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.2 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

22.mavzu: qadimgi davr xususiyatlari mavzu rejasi: 1.qadimgi gresiya madaniyati 2.qadimgi rim madaniyati qadimgi davrda ijtimoiy – iqtisodiy taraqqiyotida tub o‘zgarishlar sodir bo‘lgan. bunda, birinchi navbatda ishlab chiqarish usuli va mulkchilik shakllari tubdan o‘zgargan. bu temir davri jamiyatining rivojlanishi asosida vujudga kelgan bo‘lib, jamiyatda shaharlar, davlatlar va jahon impyeriyalari tarkib topgan. aholi o‘rtasida tabaqalanish kuchaygan. zodagonlar, qohinlar, jangchilar, hunarmandlar, dehqonlar, chorvadorlar patriarxal oilaning kichik a’zolari – xizmatkorlar “qulllar” jamiyatning asosini tashkil etgan. lekin qulchilik hamma mamlakat va halqlarda ham bir xil taraqqiy etmagan. ular yunoniston va rimda o‘zining eng rivojlangan–klassik shakliga ega bo‘lgan. bu mamlakatlarda ishlab chiqarish usulining asosini qullar mehnati tashkil etgan. qullar xuddi jonli buyum tariqasida foydalanilgan. ularning hech qanday huquqi bo‘lmagan. ular eng og‘ir ishlarda betinim ishlashga majbur etilgan. o‘rta osiyoda esa, ishlab chiqarishning asosini erkin dehqon jamoalari tashkil etgan. qul nomi ostida yuritilgan xonadon xizmatkorlari mehnatidan esa, faqat uy yumushlarini bajarishda foydalanilgan va ularga oilaning kichik a’zosi …

2 / 6

larda ahamoniylar madaniyatiga xos bo‘lgan moddiy madaniyat izlari topilgan. shuningdek, impyeriyada yagona pul tizimi(darik), yagona aloqa tizimi va diniy e’tiqod(zardushtiylik) shakllantirilgan. buyuk ipak yo‘lining dastlabki shahobchasi “shoh yuli” xuddi shu davrda o‘z faoliyatini boshlagan. ahamoniylar impyeriyasi 200 yilcha hukmronlik qilgan. mil.avv.iy asrda jahon sahnasida yunon–makedonlarning gegemonligi ko‘rina boshlaydi. mil.avv.yii–iy asrlarda yuksak madaniyat yaratgan yunonlar, mil.avv.iy asrda makedoniyali aleksandr tomonidan bo‘ysundiriladi va u boshka xalqlarni, shu jumladan, ahamoniylar impyeriyasini ham o‘ziga bo‘ysundirib, ikkinchi jahon impyeriyasini tashkil etadi. shu tariqa aleksandr makedonskiy tobe qilgan xalqlarda yunon madaniyati kirib kela boshlaydi. mil.avv.iy asrdan boshlab yunon tangalari jahon savdosida etakchi o‘rinni egallaydi. qadimgi davrda tanga mil.avv. yii asr boshida kichik osiyodagi lidiyada paydo bo‘lgan va shu davrdan tanga pullar ishlab chiqish yunoniston, mesopotamiya, eron, misr va boshqa davlatlarga yoyilgan. qadimgi davrda tanga pullar uch xil metall–oltin, kumush va misdan ishlangan, ulardan kumush keng iste’molda bo‘lgan. lidiy halqi yaratgan tangalar dumaloq yoki tuxumsimon shaklda bo‘lib, …

3 / 6

n. neolit davridan to antik davrgacha yorg‘uchoqlar deyarli o‘zgarmagan. mil.av.iy–iii asrlarda qo‘l tegirmoni tarqalgan. u italiyada ixtiro qilingan. qo‘l tegirmon ustma–ust qo‘yilgan ikkita yumaloq yassi toshdan iborat bo‘lib, bu toshlarni aylantirib, un tortganlar. uning pastki toshi qavariq, ustidagi botiq bo‘lib, ikki tosh o‘rtasiga don sekinlik bilan to‘kib turilgan. kichikroq tegirmonlar qo‘l bilan aylantirilgan, kattalarini esa, cho‘ri yoki hayvonlar aylantirganlar. mil.avv. ii asrga kelib, qo‘l tegirmonlari deyarli barcha mamlakatlarga tarqalgan. mil.avv. i asrda suv tegirmoni rimda ixtiro qilingan, lekin u keng tarqalmagan. u bizning davrimizgacha saqlanib qolmagan. faqat antik davr mualliflari asarlarida yozib qoldirilgan. qadimgi davrda sopol buyumlari ishlash texnikasi takomillashgan. yunonistonda o‘ziga xos idishlar ishlangan. amfora (ko‘za) eng ko‘p ishlatadigan idish bo‘lgan. amforaning og‘zi tor, tagidan yuqoriga tomon kengaytirilib ishlangan, ikkita dastasi bo‘lgan. uning ichiga har xil narsalar solib tashiganlar. ko‘proq don, vino, yog‘, suv, baliqlar solingan. kemalarning katta kichikligi ularga siqqan amforalar soni bilan belgilangan. don, vino va suv …

4 / 6

polning tabiiy rangida qoldirilgan. mifologik va realistik mavzular nihoyatda aniq va nafis chiziqlar bilan ishlangan. mil.avv.iy asrdan sopol buyumlarni bezashda oq, qizil, yashil va ko‘k bo‘yoqlar bilan ham ishlov byerganlar. badiiy sopol buyumlar ayniqsa, olimpiada g‘oliblariga taqdim etilgan. u oddiy amforaga o‘xshatib ishlangan, lekin qaysi sport turi g‘olibiga mo‘ljallagan bo‘lsa, shu sport turining tasviri tushirilgan. jumladan, mushtlashish, yugurish, nayza otish o‘yinlari va xk. shuningdek, ularda ma’buda afina tasviri ham tushirilgan. rim impyeriyasi davrida sopol buyumlariga bezak byerishda o‘zgarishlar kuzatiladi. ular idishlarni qizil lak bilan qoplashgan. naqsh va suratlar esa bo‘rtma tarzda aniq ishlangan. ko‘pincha myeva, gul va barglar tasviri byerilgan. shisha buyumlari ishlab chiqarish ham qadimgi davrda rivojlangan. shisha bronza davrida misrda ixtiro qilingan. misrning shisha munchoqlari bu davrda ham haridorgir bo‘lib, u suv yo‘li orqali evropa, rossiya, o‘rta osiyo xudularigacha tarqalgan. yunonlar va rimliklarda kitoblar ko‘pincha o‘ram shaklida bo‘lgan. ular ikki xil matyerialga: papirus va pyergamentga yozganlar. papirus misrdan …

5 / 6

ning hammasi hozirgi zamon sirkullariga o‘xshab kyetadi. rim impyeriyasi davrida baliqchilik, dehqonchilik, vinochilik, sohalari rivojlangan. vino ishlab chiqarishda presslardan foydalanilgan. rim avtorlaridan vitruviy burama va richagli presslar haqida yozib qoldirgan. ular bulardan tashqari o‘roq mashina va suv tegirmoni ham ixtiro qilganlar, lekin ularning qiymati qul mehnatidan qimmat tushganligini sababli, rimdan tashqarida keng yoyilmagan. mil. i asrda italiyada dyeraza oynasi ixtiro qilinadi. u tezlik bilan ob–havosi yomon hududlarga tezlik bilan yoyiladi. qadimgi davr ijtimoiy, iqtisodiy taraqqiyotida eron, yunoniston va rim muhim o‘rinni egallagan. ularning madaniy sohada qo‘lga kiritgan yutuqlar iqtisodiy va madaniy aloqalarning rivojlanishi natijasida boshqa xalklarga ham yoyilgan va bu ularning madaniy rivojlaniishda muhim o‘rinni egallagan. qadimgi davr xronologik jihatdan mil.avv. vi asrdan milodiy iv asrgacha davom etgan. uning rivojlanish jarayonidagi o‘zgarish asosida u 2 bosqichga bo‘lingan. 1–bosqich mil.avv. vi–iv asrlar, 2–bosqich mil.avv. iv asrdan milodiy iv asrgacha davom etgan. qadimgi davr ijtimoiy – iqtisodiy taraqqiyotida tub o‘zgarishlar sodir bo‘lgan. …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi davr xususiyatlari"

22.mavzu: qadimgi davr xususiyatlari mavzu rejasi: 1.qadimgi gresiya madaniyati 2.qadimgi rim madaniyati qadimgi davrda ijtimoiy – iqtisodiy taraqqiyotida tub o‘zgarishlar sodir bo‘lgan. bunda, birinchi navbatda ishlab chiqarish usuli va mulkchilik shakllari tubdan o‘zgargan. bu temir davri jamiyatining rivojlanishi asosida vujudga kelgan bo‘lib, jamiyatda shaharlar, davlatlar va jahon impyeriyalari tarkib topgan. aholi o‘rtasida tabaqalanish kuchaygan. zodagonlar, qohinlar, jangchilar, hunarmandlar, dehqonlar, chorvadorlar patriarxal oilaning kichik a’zolari – xizmatkorlar “qulllar” jamiyatning asosini tashkil etgan. lekin qulchilik hamma mamlakat va halqlarda ham bir xil taraqqiy etmagan. ular yunoniston va rimda o‘zining eng rivojlangan–klassik shakliga ega bo‘lgan. bu mamlakatlarda ish...

This file contains 6 pages in DOCX format (19.2 KB). To download "qadimgi davr xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi davr xususiyatlari DOCX 6 pages Free download Telegram