moddalar almashinuvi haqida tushuncha

DOCX 6 стр. 175,6 КБ Бесплатная загрузка

6 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 175,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 6

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 6

13-mavzu: organizmdagi moddalar almashinuvi buzilishi haqida tushuncha. reja: 1. moddalar almashinuvi haqida tushuncha. 2. qandli diabet haqida tushuncha. 3. gospital ta’lim va “mehrli maktab” loyihasi. tayanch iboralar: metabolizm, qandli diabet, garmon, insulin, gospital ta’lim, mehrli maktab. 13.1. moddalar almashinuvi haqida tushuncha. moddalar almashinuvi tufayli xujayra tarkibiga kiradigan molekulalar parchalanadi va sintezlanadi, hujayra strukturalari va hujayralararo moddalar hosil boʻladi, yemiriladi va yangilanadi. masalan odamda barcha toʻqima oqsillarining yarmisi taxminan 80 sutkada parchalanib, yangidan hosil boʻladi; jigar va qon zardobidagi oqsillarning yarmi har 10 kunda, muskul oqsillari 180 kunda, ayrim jigar fermentlari har 2—4 soatda yangilanib turadi. moddalar almashinuvi yoki metabolizm — tirik organizmlarning oʻsishi, hayot faoliyati, koʻpayishi, tashqi muhit bilan munosabatlarini doimiy taʼminlaydigan kimyoviy oʻzgarishlar majmui. moddalar almashinuvi energiya almashinuvi bilan chambarchas bogʻlangan boʻlib, ularni bir-biridan ajratib boʻlmaydi. hujayralarda sodir boʻladigan moddalar almashinuvi bilan energiya almashinuvi biologik katalizatorlar — fermentlar ishtirokida amalga oshadi. energiya almashinuvida murakkab organik molekulalardagi kimyoviy bogʻlar shaklida …

2 / 6

amalga oshadi. bu reaksiyalar kislorodsiz (anaerob yoʻl — glikoliz, bijgʻish) hamda kislorod ishtirokida (aerob yoʻl — nafas olish) sodir boʻladi. ikkinchi yoʻl evolutsion nuqtai nazardan ancha yosh va energetik jihatdan ancha samarali boʻlib, unda organik moddalar so2 va suvgacha toʻliq parchalanadi. hujayrada katabolizm va anabolizm reaksiyalari bir vaqtda kechadi; katabolik oʻzgarishlarning oxirgi bosqichi anabolizmning boshlangʻich reaksiyalari hisoblanadi. birok, moddalar almashinuvining anabolitik va katabolitik yoʻllari oʻzaro mos kelmaydi. masalan glikogenning laktat kislotagacha parchalanishida 12 ta ferment ishtirok etib, ularning har biri bu jarayonning alohida bosqichini katalizlaydi. glikogenning laktat kislotadan hosil boʻlishi jarayoni esa 9 ta fermentativ reaksiyalardan iborat boʻlib, ular tegishli katabolik reaksiyalarning aksi hisoblanadi. xuddi shunga oʻxshash oqsillar bilan aminokislotalar yoki yogʻlar bilan faollashgan atsetat kislota oʻrtasida kechadigan anabolik va katabolik reaksiyalar ham oʻzaro mos kelmaydi. barcha tirik organizmlar uchun xos boʻlgan hujayra darajasidagi moddalar almashinuvi, asosan, bir xil usulda boshqariladi. bunda biokimyoviy jarayonlarning jadalligi va yoʻnaltirilganligi fermentlar faolligiga taʼsir …

3 / 6

avolarga toʻxtab tabib: "bemorga sovuq mizojli suyuqliklar ichir, sovuqjomga sol, nordon ayron ichir, mevalar ber, yalpiz damlab ichir, yaʼni bemorni ho`lla, sovut", deydi. bu — kasallik odam badanida issiqlikning oshib ketishi tufayli paydo boʻlishini bildiradi. qand kasalligi tarixiy tibbiy manbalarga koʻra, nasliy boʻlishi ham mumkin. qandli diabetda qonda qand moddasi keskin koʻpayib, siydik bilan chiqib turadi (tarkibida qand moddasi boʻladi), tashnalik, ozib ketish, quvvatsizlik, badan qichishishi va boshqa alomatlar kuzatiladi. qandli diabet kasalligi yildan-yilga yasharib borayotgani dunyo ahlini jiddiy tashvishga solayabdi. hozir bu dardga chalinganlar orasida yosh bolalar, hatto, chaqaloqlar ham ko'p. bolalarda qandli diabetning asosan 1-turi uchramoqda. — organizmda insulin etishmovchiligi hisobiga bemorlarda tez-tez peshobga chiqish, suyuqlikni ko'p miqdorda ichish, holsizlik, ozib ketish kabi ilk belgilar kuzatiladi. qandli diabetning 1-turini davolash parhez saqlash, jismoniy harakatlar va insulinoterapiyadan iboratdir. qandli diabetning 1-turi nasldan-naslga o'tadi. agar qat'iy parhezga amal qilinib, jismoniy faollik ta'minlansa va bolaning doimiy holati nazorat qilib borilsa, kasallik …

4 / 6

miqdorining keskin ortishi va shu bilan birga, qandning turli a'zo va to'qimalarga nojo'ya ta'siri oldi olinadi, qabul qilinayotgan insulin dozasini korreksiyalash oson bo'ladi. shuning uchun bolalar va ularning ota-onalari iste'mol qilinayotgan uglevodlarni hisoblashni bilishlari lozim. 13.3. gospital ta’lim va “mehrli maktab” loyihasi. o’zbekiston hududida hozirgi kunda yagona bo`lgan ―mexrli maktab gospital maktabi 2022 yil 15 maydan boshlab o’z faoliyatini olib bormoqda. ushbu maktab bolalar gematologiyasi, onkologiyasi va klinik immunologiyasi ilmiy markazida davolanayetgan 18 yoshgacha bo’lgan bolalarni kamrab oladi. umuman olganda, ushbu gospital maktabda avvalo devorlari yorqin, kasallikni eslatmaydigan ranglar tanlangan. maktab atmosferasini bola his qilishi kerak. bola bugun qanday dars o’tilishini o’zi tanlashi va shu darsda ko’proq o’zi gapirishi ham muhim hisoblanadi. darslar 30 minutdan tashkil qilingan. baholash jarayoni ham mavjud. “bolalar gematologiyasi, onkologiyasi va klinik immunologiyasi markazida davolanayotgan bolalar uchun maktabgacha ta’lim va tarbiya hamda umumiy o‘rta ta’lim berish tizimini joriy qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi hukumat qarori qabul qilindi. qarorga …

5 / 6

olalar uchun statsionar davolash-profilaktika muassasalarida tashkil etiladigan guruhlar. ularda parvarish qilish va nazorat qilish ishlari ota-onalarning faol ishtirokida tashkil etiladi; maktabgacha ta’lim gospital guruhlari, ilk rivojlanish yoshidagi bolalarga mo‘ljallangan o‘yin guruhlari. davolanayotganlarni maktabgacha gospital guruhlariga qabul qilish mehrli maktab tomonidan taqdim etiladigan ro‘yxatlar asosida amalga oshiriladi. markazda davolanayotganlar uchun alohida ishlab chiqilgan o‘quv rejasi asosida 1—11-sinflar hajmida umumiy o‘rta ta’lim beriladi. dars mashg‘ulotining davomiyligi boshlang‘ich ta’lim (maktab)ning 1—4 sinflarda 35 daqiqa, 5—11 sinflarda 40 daqiqa bo‘ladi. bunda bir kunlik dars mashg‘ulotlari boshlang‘ich sinflarda 3 soatdan, yuqori sinflarda 4 soatdan oshmasligi kerak bo‘ladi. o‘quv haftasi davomiyligi 5 kunlik asosida olib boriladi. maktabga tashrif albatta shifokor ko’rsatmasi bilan bo’ladi. shifokor yurishga ruxsat bermagan taqdirda, pedagog zamonaviy texnologiyalari bilan birgalikda bola huzuriga o’zi tashrif buyuradi va muolaja paytida darslar ham o’z vaqtida o’tiladi. uzoq muddatli davolanish jarayonida bolaning xotirasi bilan bog’liq va avvalgi bilimlari yodidan ko’tarilib qolish holatlari ham uchrab turadi, shunda avvalgi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 6 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "moddalar almashinuvi haqida tushuncha"

13-mavzu: organizmdagi moddalar almashinuvi buzilishi haqida tushuncha. reja: 1. moddalar almashinuvi haqida tushuncha. 2. qandli diabet haqida tushuncha. 3. gospital ta’lim va “mehrli maktab” loyihasi. tayanch iboralar: metabolizm, qandli diabet, garmon, insulin, gospital ta’lim, mehrli maktab. 13.1. moddalar almashinuvi haqida tushuncha. moddalar almashinuvi tufayli xujayra tarkibiga kiradigan molekulalar parchalanadi va sintezlanadi, hujayra strukturalari va hujayralararo moddalar hosil boʻladi, yemiriladi va yangilanadi. masalan odamda barcha toʻqima oqsillarining yarmisi taxminan 80 sutkada parchalanib, yangidan hosil boʻladi; jigar va qon zardobidagi oqsillarning yarmi har 10 kunda, muskul oqsillari 180 kunda, ayrim jigar fermentlari har 2—4 soatda yangilanib turadi. moddalar almashi...

Этот файл содержит 6 стр. в формате DOCX (175,6 КБ). Чтобы скачать "moddalar almashinuvi haqida tushuncha", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: moddalar almashinuvi haqida tus… DOCX 6 стр. Бесплатная загрузка Telegram