korrupsiya va unga qarshi kurash

DOCX 14 pages 330.6 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 330.6 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

12-mavzu. korrupsiyaning mohiyati, oqibatlari va unga qarshi kurash mexanizmlari. reja: 1. korrupsiya va unga qarshi kurash tushunchasi, uning mohiyati va tarixiy ildizlari 2. korrupsiyaning sabablari, turlari va darajalari. 3. korrupsion jinoyatlarning oldini olish shakllari va asosiy yo‘nalishlari. 4. “korrupsiyaga qarshi kurashish to‘g‘risida”gi qonunning qabul qilinishi va uning ahamiyati. tayanch tushunchalar: korrupsiya, oq, qora va kulrang korrupsiya, vertikal va gorizontal korrupsiya, korrupsiyaning sabablari, siyosiy va g‘oyaviy korrupsiya, iqtisodiy korrupsiya, kadrlar korrupsiyasi, ta’lim va fan tizimidagi korrupsiya, korrupsiya sabablari. 1. korrupsiya va unga qarshi kurash tushunchasi, uning mohiyati va tarixiy ildizlari. korrupsiya - lotincha «corriptio» so‘zidan olingan bo‘lib, - buzish, poraga sotilish, aynish, buzilish, tanazzul, sotiluvchi, sotqin ma’nolarini anglatadi. korrupsiya – davlat organlari xodimlari moddiy yoki mulkiy yo‘sinda, g‘ayriqonuniy shaxsiy naf ko‘rish maqsadida, o‘z xizmat mavqeidan foydalanishida ifodalanadigan ijtimoiy hodisadir. aslida korrupsiya – qonunchilik va axloqqa zid ravishda o‘zining boshqaruv vakolatlari va huquqlaridan shaxsiy manfaatlar maqsadida foyda olishidir. ko‘p hollarda bu atama …

2 / 14

n pora olishi, qonunga xilof ravishda boylik orttirishi tushuniladi. lekin, umuman olganda, davlat mansabdorlarigina emas, balki, korxona yoki firmalarning menejerlari ham korrupsiyaga doir munosabatlarning ishtirokchilari bo‘lishi mumkin. bunda ko‘pincha poralar pul bilan emas, balki boshqa shakllarda olinadi; korrupsiyaga doir jinoyatlarning tashabbuskorlari ba’zan tadbirkorlar bo‘lishi ham mumkin. mashhur qadimgi yunon hikmatiga ko‘ra «do ut facies» (bajarishi uchun beraman) deyilgan. korrupsiyaning tarixiy o‘zaklari juda qadimga borib taqaladi. qabilada ma’lum mavqega ega bo‘lish uchun qabila boshlig‘iga sovg‘alar berish odatidan kelib chiqqan deb taxmin qilinadi. u paytda bu normal holat hisoblangan bo‘lsada, davlat apparatining murakkablashuvi va markaziylashuvi korrupsiyaning davlat rivojiga katta to‘siq ekanligini ko‘rsatdi. korrupsiyaga qarshi kurashgan birinchi davlat sifatida shumer davlati tan olinadi. qadimgi shumer davlatini poraxo‘rlik, ayniqsa, huquqni muhofaza qilish organlarining poraxo‘rligi qattiq tashvishga solgan. eramizdan ikki yarim ming yil avval shumer podshohi urinim korrupsiya va uning ko‘plab tarmoqlariga nisbatan qonunlar va jazo turlarini ishlab chiqqan. bu bizgacha yetib kelgan manbalardan ma’lum. …

3 / 14

a ijtimoiy munosabatlar natijasi, ijtimoiy va xo‘jalik faoliyatini boshqarish funksiyasining o‘ziga xosligidan kelib chiqib vujudga keladi va mavjud bo‘ladi, ya’ni aynan shunday holatda mansabdor shaxsda jamiyat va davlat manfaatlarini emas, balki o‘z shaxsiy g‘araz niyatidan kelib chiqib resurslarni tasarruf etish va qarorlar qabul qilish imkoniyati vujudga keladi. demak, korrupsiya murakkab ijtimoiy-siyosiy hodisa bo‘lib, uning ko‘rinishi, shakli o‘zgarishi bilan hajmi qisqarmaydi. korrupsiya fenomenini tushunishga oid turli metodologik yondashuvlar bor. qadimdan uning bir nechta: ijtimoiy, siyosiy, kriminologik, huquqiy jihatlari ko‘rib chiqilgan. xususan, aflotun va arastu korrupsiyani - siyosiy kategoriya; n.makiavelli davlat umumiy kasalligining ko‘rsatkichi; j.montesk’e esa uni disfunksional jarayon ekanligi sababli yaxshi siyosiy tartib yoki tizim yaroqsiz bo‘lib qoladi, deb baholashgan. yunon faylasufi aristotel shunday degan: «har qanday davlat tizimida qonunlar va boshqa farmoyishlar orqali ishni shunday tashkil qilish kerakki, unda mansabdor shaxslarni noqonuniy yo‘l bilan boyishiga yo‘l qo‘ymaslik lozim» xvi asr ingliz faylasufi tomas gobbs «o‘z boyligi bilan mag‘rurlanadigan odamlar davlat …

4 / 14

kolat bergan odamlar bu vakolatni o‘z manfaati yo‘lida sizga qarshi ishlatishi korrupsiya deyiladi. keng tarqalgan ta’rifga ko‘ra ham korrupsiya deganda boylik orttirish yoki shaxsiy manfaat yo‘lida shaxsga ishonib topshirilgan lavozimning qasddan va noqonuniy suiiste’mol qilinishi tushuniladi. o‘z vakolatini suiiste’mol qilishning juda ko‘p ko‘rinishlari mavjudligi hisobiga korrupsiyaning turli shakllari paydo bo‘ladi. unga faqat pora olish yoki berish emas, balki xizmat vaqtida tovlamachilik, firibgarlik, mulkni o‘zlashtirish, fitna qilish, xushomadgo‘ylik, sovg‘a olish va berish, qarindoshchilik, lobbizm faoliyatlari ham kiradi. yuqorida keltirilgan korrupsiya turlari ichiga «tanish-bilishchilik», «aka-ukachilik»ni kiritish muhim. chunki jamiyatimizda «aka-ukachilik» va xizmat vazifasi o‘rtasida tanlov paydo bo‘lgan hollarda ko‘pchilik «aka-ukachilik» tomon og‘ishib ketishi hech kimga sir emas. kundalik turmushda ko‘p uchraydigan quyidagi holatlarning barini korrupsiya sifatida baholash mumkin: · davlat ishchisi tanishining ishini tezlashtirib berishi va evaziga pul olmasligi (chunki navbatda turgan boshqa fuqarolarning huquqlari buziladi yoki ular kundalik qilishi kerak bo‘lgan ishni tashlab boshqa ish bilan shug‘ullanadi); · davlat ishchisi qoidani …

5 / 14

rta bo‘g‘inlari mansabdorlarining kundalik vakolatlarini (shifoxonalar, maktablar, militsiya bo‘limlari va boshqa joylarda asosiy xizmatlardan foydalanishga uringan oddiy fuqarolar bilan aloqa qilishda) suiiste’mol qilishlari tushuniladi. yirik korrupsiyadan butun xalq zarar ko‘radi, mayda korrupsiyadan o‘sha mintaqa yoki sohadagilar aziyat chekadi. korrupsiyaning asosan vertikal va gorizontal korrupsiya turlari mavjud. vertikal korrupsiya – yuridik va jismoniy shaxslardan olingan noqonuniy mukofotning bir qismini yuqori darajadagi mansabdor shaxslarga o‘z xavfsizligini ta’minlash va korrupsiya faoliyatini davom ettirish uchun berib borish. quyi davlat organining mansabdor shaxsi porani o‘z boshlig‘iga berib boradi, boshliq esa quyi organ rahbarining korrupsiya faoliyatini himoyalaydi va boshqa imkoniyatlar berilishini ta’minlaydi. bu korrupsiyaning eng hafvli turi bo‘lib, korrupsiyaning uyushgan shakllari va korrupsiya tarmoqlarini shakllanishiga sabab bo‘ladi. gorizontal korrupsiya – turli idoralarning bir-birlari bilan o‘zaro va xizmat bo‘yicha bog‘liq bo‘lmagan mansabdor shaxslari o‘rtasidagi korrupsiyaviy munosabatlar. korrupsiya mavzusi uning mohiyati va rivojlanishi hamda sabab va shart-sharoitlari iqtisod, huquqshunoslik, falsafa, psixologiya, pedagogika kabi fanlarning tarixiy va doimiy hamda …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "korrupsiya va unga qarshi kurash"

12-mavzu. korrupsiyaning mohiyati, oqibatlari va unga qarshi kurash mexanizmlari. reja: 1. korrupsiya va unga qarshi kurash tushunchasi, uning mohiyati va tarixiy ildizlari 2. korrupsiyaning sabablari, turlari va darajalari. 3. korrupsion jinoyatlarning oldini olish shakllari va asosiy yo‘nalishlari. 4. “korrupsiyaga qarshi kurashish to‘g‘risida”gi qonunning qabul qilinishi va uning ahamiyati. tayanch tushunchalar: korrupsiya, oq, qora va kulrang korrupsiya, vertikal va gorizontal korrupsiya, korrupsiyaning sabablari, siyosiy va g‘oyaviy korrupsiya, iqtisodiy korrupsiya, kadrlar korrupsiyasi, ta’lim va fan tizimidagi korrupsiya, korrupsiya sabablari. 1. korrupsiya va unga qarshi kurash tushunchasi, uning mohiyati va tarixiy ildizlari. korrupsiya - lotincha «corriptio» so‘zidan olingan bo‘l...

This file contains 14 pages in DOCX format (330.6 KB). To download "korrupsiya va unga qarshi kurash", click the Telegram button on the left.

Tags: korrupsiya va unga qarshi kurash DOCX 14 pages Free download Telegram