nafosat falsafasi (estetika)

DOCX 10 sahifa 34,8 KB Bepul yuklash

10 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 34,8 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 10

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 10

13-mavzu. nafosat falsafasi (estetika). reja 1. dunyoni estetik idrok etishning mohiyati. falsafa tarixida estetik qarashlar evolyutsiyasi 2. estetik did va olamni estetik idrok etishning shaxs kamolotiga ta’siri. estetikaning zamonaviy yondashuvlari. 3. estetika va san’at.san’atning funksiyalari. amaliy san’atning estetk jihatlari. estetika va dizayn. reklamaning estetik didni tarbiyalashdagi roli. 4.xalq amaliy san’atining estetik jihatlari.olamni virtual va visual estetik idrok etishning farqlari.badiiy asarni estetik idpok etishning darajalari. san’atdagi degumanizatsiya 1.estetika (nemischa: ästhetik -"his","tuygʻu") olamning hissiy qabul qilinishini tadqiq etuvchi fandir. estetika sanʼat, madaniyat va tabiatning subyektiv qabul qilinishini oʻrganadi. estetika falsafaning aksiologiya sohasiga kiradi. "estetika" terminini nemis faylasufi a.baumgarten (1714—62) ilmiy muomalaga kiritgan. estetikaning sinonimi sifatida goʻzallik falsafasi, sanʼat falsafasi, badiiy ijod falsafasi iboralari qoʻllanib kelingan. keyingi paytlarda nafoyeatshunoslik yoki nafosat falsafasi atamalari ham estetikani anglatadigan boʻldi. estetika oʻz ichiga sanʼat estetikasi, tabiat estetikasi, texnika estetikasi, dizayn, sport estetikasi, turmush estetikasi, atrof muhitni goʻzallashtirish va boshqalar sohalarni qamrab oladi. estetika nafosat, did, goʻzallik, …

2 / 10

ahldor go‘zallik tuyg‘ularining mohiyatini bilishga intiladigan hodisalar majmui; b) borliqni hissiy idrok etishga asoslangan ong shakli; v) haqiqatni anglash va his qilish, qadriyatlarni bilish va tahlil etishga qaratilgan inson faoliyatining turidir. estetika predmeti, obekti va tadqiqot doirasiga ega fan. ma’lumki, barcha fanlar o‘z predmetiga ega bo‘lib, olamning mohiyatini bilish, borliqning mazmunini tushunish, voqelikni tasavvur qilishga qarab har bir fan o‘z predmetini belgilaydi. olaylik, salomatlik tibbiyotning maqsadi bo‘lsa, uning predmeti - inson salomatligini asrash, mustahkamlash, himoya qiluvchi vositalar, hodisalar, omillar hisoblanadi. biroq, estetikaning predmetini tibbiyotnikidek bir so‘z bilan ifodalash qiyin. mohiyatan insonni paydo bo‘lishi va voqelikni idrok qilish bilan bog‘liq bo‘lgan barcha qadriyatlar estetikaning predmeti bo‘la oladi. jumladan, tabiat va uning estetik xususiyatlari, san’at va uning badiiy obrazlardagi ifodasi, ijod jarayoni va uning qonuniyatlari, jamiyat va uning rivojlanish prinsiplari estetikaning predmeti bo‘lib xizmat qiladi. chunonchi, immanuil kantning nazarida estetikaning predmeti – bu san’atdagi go‘zallik bo‘lib, u estetik muhokama qobiliyatini tanqid sifatida …

3 / 10

or yo‘nalish sifatida ko‘zga tashlanadi. ayniqsa, iqtisodiyot va bozor munosabatlarida go‘zallikni qiymat kasb etuvchi mexanizmga aylanishi tamoyili sohaga estetik tamoyillar kirib kelayotganligini ko‘rsatadi. “falsafa. qomusiy lug‘ati”da “prinsip” tushunchasining ma’nosi “turli ahamiyatga ega bo‘lgan faktlar va bilimlar majmuining asosi, poydevori; har qanday xatti-harakat, xulq-atvor va faoliyatning boshlang‘ich qoidalari” deb izohlangan. ushbu izoh estetika fanining prinsiplariga xos mazmunni ham anglatadi. odatda, estetikaning quyidagi an’anaviy prinsiplari mavjud. bular: 1.uyg‘unlik (garmoniya) tamoyili; 2.yaxlitlik (butunlik) prinsipi; 3.ifodalilik (obrazlilik) prinsipi; 4.maqsadga muvofiqlik prinsipi. ushbu prinsiplar orasida estetik munosabatlarda ko‘proq ko‘zga tashlanadigan uyg‘unlik va maqsadga muvofiqlikning mohiyati haqida quyidagi fikrlarni aytish mumkin. “estetika” iborasini ilmiy muomalaga kiritilganiga ham uch yarim asrdan ortiq vaqt o‘tdi. bu vaqt oralig‘ida estetika dunyo faniga aylandi, jahonda bu fanni rivojlantirish, uning ilmiy-nazariy muammolarini o‘rganishga qaratilgan yirik tadqiqotlar amalga oshirildi. ayniqsa, mamlakatimizda estetika ilmi, ta’limi va tarbiyasini rivojlantirish, estetik dunyoqarashni boyitish masalalari doimiy e’tiborda bo‘lib keldi. estetika tarixining ibtidosi somir (shumer), bobil, qadimiy …

4 / 10

ha goʻzal), keyinroq axloqiylik (nima ezgu boʻlsa — oʻsha goʻzal) tamoyillari asosida shakllandi. yunon mumtoz estetikasi namoyandalari, ayniqsa, aristotel goʻzallikning foydalilikdan va ezgulikdan alohida holda mavjud boʻlishi mumkinligini aytib oʻtdi; bu jihatdan uning "poetika" ("sheʼriyat sanʼati") asari eʼtiborga molik. oʻrta asrlarda musulmon sharqi tasavvuf estetikasi bu gʻoyalarni takomiliga yetkazib, yangi bosqichga koʻtardi; uygʻonish davri va yangi davr estetikasi taraqqiyoti uchun nazariy asos boʻlib xizmat qildi. estetika byork, d.yum, i.kant va boshqalar merosida buni yaqqol koʻrish mumkin. mas, kantning goʻzallik haqidagi mashhur 4 tamoyilidan 3 tasi sharq faylasuflari nazariyalari asosiga qurilgan. mazkur 3 tamoyil — goʻzallikning begʻaraz manfaatsiz munosabatga asoslanganligi; uning zaruratga aylangan muhabbatning obʼyekti ekanligi (gʻazoliy); goʻzallikni oddiy mantiqiy yondashuv orqali bilishimiz mumkin emasligi (forobiy) kantni, goʻzallik biz uchun oʻzini maqsad shaklida emas, maqsadga muvofiqlik shaklida namoyon etadi degan 4tamoyilni yaratishga olib keldi. kantdan soʻng nemis ratsional estetikasida shiller, shelling, gegel nazariyalarining estetika taraqqiyoti uchun ahamiyati katta boʻldi. shopengauer, nitsshe, …

5 / 10

eʼtibor berilmoqda; xulqiy goʻzallik muammosi yanada muhim oʻrin egallay boshladi. oʻzbek milliy estetikasi taraqqiyoti tarixan mintaqaviy tabiatga ega boʻlib, uning ildizlari dastlab avesto, keyin moniylikning muqaddas kitobi xuastuanift (za.)ga borib taqaladi. islom dini qabul qilingach, milliymintaqaviy estetika qurʼoni karim oyatlari va hadisi sharifdagi "alloh goʻzal va u goʻzallikni sevadi" degan tamoyil asosida rivojlandi. bunda mashshoiyyunlik (forobiy, ibn sino) bilan yonmayon tasavvuf estetikasida kubroviylik (najmiddin kubro). joʻmardlik (pahlavon mahmud), naqshbandiya (alisher navoiy) singari tariqat mutafakkirlarining goʻzallik, sanʼat va sanʼatkor borasidagi qarashlari muhim ahamiyat kasb etdi. oʻzbek estetikasi tarixida, ayniqsa, temuriylar davri alohida oʻringa ega; navoiyning "mahbub ul-qulub", "majolis unnafois", "mezon ulavzon" asarlari, 15—16-asrlarda qator tazkiralar va musiqa nazariyasi borasidagi risolalar oʻzbek estetikasi rivojiga ulkan hissa boʻlib qoʻshildi. xonliklar va chorizm mustamlakasi davrida esa oʻzbek estetikasi koʻproq tazkiralarda (fazliy) va sheʼriy shakllarda (furqat) oʻz ifodasini topdi. oʻzbek milliy estetikasidagi yuksalish 19-asr oxirlari — 20-asr boshlariga toʻgʻri keladi. bu davrda maʼrifatchijadid mutafakkirlar yangicha …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 10 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"nafosat falsafasi (estetika)" haqida

13-mavzu. nafosat falsafasi (estetika). reja 1. dunyoni estetik idrok etishning mohiyati. falsafa tarixida estetik qarashlar evolyutsiyasi 2. estetik did va olamni estetik idrok etishning shaxs kamolotiga ta’siri. estetikaning zamonaviy yondashuvlari. 3. estetika va san’at.san’atning funksiyalari. amaliy san’atning estetk jihatlari. estetika va dizayn. reklamaning estetik didni tarbiyalashdagi roli. 4.xalq amaliy san’atining estetik jihatlari.olamni virtual va visual estetik idrok etishning farqlari.badiiy asarni estetik idpok etishning darajalari. san’atdagi degumanizatsiya 1.estetika (nemischa: ästhetik -"his","tuygʻu") olamning hissiy qabul qilinishini tadqiq etuvchi fandir. estetika sanʼat, madaniyat va tabiatning subyektiv qabul qilinishini oʻrganadi. estetika falsafaning aksiologiya ...

Bu fayl DOCX formatida 10 sahifadan iborat (34,8 KB). "nafosat falsafasi (estetika)"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: nafosat falsafasi (estetika) DOCX 10 sahifa Bepul yuklash Telegram