yerning koinotdagi o’rni

PPTX 1,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1707767266.pptx /docprops/thumbnail.jpeg yerning koinotdagi o’rni yerning koinotdagi o’rni reja: 1. quyosh sistemasining paydo bulishi. 2. yer haqida tushuncha. 3. yerning paydo bulishi haqidagi nazariyalar. 4. xulosa. quyosh tizimi, quyosh sistemasi — quyoshning gravitatsion taʼsir maydoni ichida harakatlanuvchi osmon jismlari (quyosh, sayyoralar, sayyoralarning yoʻldoshlari, kichik sayyoralar, kometalar, kosmik changlar) majmui. quyosh tizimi chegarasining koʻrinma oʻlchami pluton orbitasi (taxminan 40 a.b., q. astronomik birlik) bilan aniqlansada, ammo uning haqiqiy chegarasi eng yaqin yulduzgacha (230 ming a.b. gacha) boʻlishi mumkin. quyosh tizimining uzoq tashqi sohalari haqidagi maʼlumotlar quyoshga yaqinlashuvchi uzun davrli kometalar va shu sistemani qoplagan kosmik changlarni kuza-tishdan olinadi. quyosh tizimi hududidagi har qanday jism ham quyosh tizimiga kiravermaydi. quyoshning taʼsir doirasidagi har bir jismning quyosh tizimiga kirishi uchun avvalo uning musbat kinetik va manfiy potensial energiyalarining yigʻindisi, yaʼni toʻla energiyasi manfiy boʻlishi kerak. bundajism quyoshningtortishish kuchini yenga olmay, quyosh tizimi doirasida qoladi. buning uchun quyosh tizimiga tegishli jismlarga quyoshning tortishish quchi …

olimi ulug'bek (u birinchi bo'lib samarqandda observatoriya qurgan), polyak olimi n. kopemik, italiyalik g. galiley, j. bruno kabi buyuk olimlar olamning gelio tsentrik sistemasini kashf etganliklari va targ'ib qilganliklari uchun ruhoniylar ulami qattiq jazolab o'ldirdilar. biroq hech narsa kishilik jamiyatini va undagi kishilaming tabiatga bulgan munosabatlari taraqqiyotini to'xtata olmadi. dialektik metod, tabiat va jamiyat hamma vaqt rivojlanishda miqdor o'zgarishidan sifat o'zgarishiga o'tadi, deb tushuntiradi; umuman olganda eming pay do bulishi haqidagi gipotezalar tadrijiy takomil etdi va etmoqda. xviii asrning o'rtalarida yashab ijod etgan nemis filosofi i. kant: «quyosh va planetalami hosil kilgan materiyalar hozirgi quesh sistemasi joylashgan chegarada siyrak tarqalgan va tartibsiz holda harakat qilganlar», deydi. i. kant osmon bo'shlig'idagi zarrachalar o'zaro tortishishi natijasida bir markazda tuplanib quyuqlashgan va hozirgi quyoshning pay do bo'lishiga sabab bulgan, quyosh atrofida aylanib qolgan jismlar esa hozirgi planetalami vujudga keltirgan degan xulosaga keldi. i. kantning materiyalaming tarqalishi siyrak va xarakati tartibsiz bulgan deyishi tug'ri …

aylanishi; yasmiq shakliga kelishi; gazsimon halqaga ajralishi.moddalar markazdan qochma kuch ta’sirida yasmiq shaklini olgan tumanlik sovigach, siqilishi natijasida uning aylanishi yana ham kuchayadi va moddalaming bir-biridan qochish protsessi kuchaya boradi va nihoyat markazdan qochma kuchlar tortish kuchidan ustun kelgach, tumanlikdan turli vaqtda gazsimon halqalar ajralib chiqib keta boshlagan. bu gazsimon halqalar quyosh ekvatori tekisligida o'z o'qi atrofida va tumanlik atrofida aylanar ekan, ayrim qismlarga ajralib ketadi, ajralib chiqqan moddalar tobora zichlashadi va sharsimon holga keladi, ya’ni planetalar, jumladan er ham paydo bo'ladi. p.s. laplasning fikricha, tumanlikning markaziy sharsimon yirik qismi hozirgi hayot manbai — quyosh, undan ajralib chiqqan halqalar esa sayyoralar (er va boshqalar) va ularning yo'ldoshlarini vujudga keltirgan. p. s. laplas yuqoridagi gipotezani quyidagi yetarlicha isbotlanmagan ma’lumotlarga suyanib va o'shalar asosida yozgan edi. 1) quyosh sistemasidagi sayyoralar quyosh massasining 1/700 qismiga to'g'ri keladi; 2) quyosh ekvatori (tekisligi) hamma sayyoralaming va ular yo'ldoshlarining orbitalar tekisligiga to'g'ri keladi; 3) quyosh qaysi …

emas, balki uning ekvatoriga tik aylanishi aniqlangan edi. shunga o'xshash bir qancha yangi ma’lumotlar aniqlangandan so'ng laplas gipotezasi o'z kuchini yo'qota boshladi.gandan so'ng p.s. laplas gipotezasiga shubha tug'ila boshladi. p.s. laplas gipotezasi i. kant gipotezasiga o'xshaydi, lekin ular bir-biridan bexabar shu gipotezani yaratganlar. i. kant matematik bo'lmagani uchun o'zining yaratgan gipotezasidagi bu dalillarni hisoblab chiqib isbot qilmagan va hech qanday matematik tekshirishlar o'tkazmagan. p.s. laplas gipotezasi esa go'yo i. kant gipotezasini to'ldirgan. shuning uchun bu ikki gipoteza birgalikda kant va laplas gipotezasi deb yuritiladi. biroq laplas gipotezasi ham matematik jihatdan ancha kuchsiz o'sha zamongagina xos edi, hozirgi xx asrda esa uning ko'p kamchiliklari sovet astronomlari va astrofiziklari tomonidan aniqlanib, uning fakt va raqamlari noto'g'ri bo'lib chiqdi. shunday bo'lsa-da, kosmogoniya fani klassiklarining genial fikrlari fanning taraqqiy etishida g'oyat katta rol o'ynadi va osmon jismlari moddiy narsadir va ular albatta evolyutsion o'zgarib boradi, degan g'oyani tasdiqladi. engels o'zining «tabiat dialektikasi» asarida kant …

aylanadigan bo'lib qolgan. paydo bo'lgan bu sayyoralar quyoshdan har xil uzoqlikda joylashishi, bir-birlarini va yo'ldoshlarini tortib turishi ham tasodifiy bir hoi emas, ular sayyoralaming paydo bo'lish tarixiga bog'liqdir. hozirgi vaqtda ham sayyoralarga har xil katta-kichik osmon jismlari (ularning tortish kuchi natijasida) kelib qo'shilmoqda, masalan, biz yashab turgan planeta — yerga har yili 5000—7000 tagacha meteorit tushib turadi (o.yu. shmidt) va er ular hisobiga «semiradi». akademik shmidt ko'p yillik tekshirishlari natijasida shunday fikrga keldi. o'tgan asrlardagi kosmogonistlar (laplas) quyosh halqalari planetalardan hosil bo'lgan, planetalar quyoshning 1/700 ini tashkil qiladi, degan edilar. lekin planeta va ularning yo'ldoshlarining harakat yig'indisi ham quyosh harakatining 1/700 ini tashkil etadimi yoki yo'qmi, uni hissblab chiqmagan edilar. o.yu. shmidt planetalar va ularning yo'ldsshlarining harakat yig'indisi 1/700 emas, balki ko'proq ekanligini aniqladi. xuddi shunga o'xshash boshqa harakat yo'nalishlarini va protsesslarini matematik usulda tekshirilishi natijasida u shunday muvaffaqiyatga erishdi. sovet olimlari tsmonidan ishlab chiqilgan gipoteza har qanday g'arbiy kapitalistik …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yerning koinotdagi o’rni"

1707767266.pptx /docprops/thumbnail.jpeg yerning koinotdagi o’rni yerning koinotdagi o’rni reja: 1. quyosh sistemasining paydo bulishi. 2. yer haqida tushuncha. 3. yerning paydo bulishi haqidagi nazariyalar. 4. xulosa. quyosh tizimi, quyosh sistemasi — quyoshning gravitatsion taʼsir maydoni ichida harakatlanuvchi osmon jismlari (quyosh, sayyoralar, sayyoralarning yoʻldoshlari, kichik sayyoralar, kometalar, kosmik changlar) majmui. quyosh tizimi chegarasining koʻrinma oʻlchami pluton orbitasi (taxminan 40 a.b., q. astronomik birlik) bilan aniqlansada, ammo uning haqiqiy chegarasi eng yaqin yulduzgacha (230 ming a.b. gacha) boʻlishi mumkin. quyosh tizimining uzoq tashqi sohalari haqidagi maʼlumotlar quyoshga yaqinlashuvchi uzun davrli kometalar va shu sistemani qoplagan kosmik changlarni kuz...

Формат PPTX, 1,1 МБ. Чтобы скачать "yerning koinotdagi o’rni", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yerning koinotdagi o’rni PPTX Бесплатная загрузка Telegram