tafakkur turlari va masala tiplari

DOC 9 pages 56.5 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 56.5 KB

File type DOC

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

8- mavzu: tafakkur turlari va masala tiplari режа: 1.tafakkur turlari: ko’rgazmali-obrazli, ko’rgazmali-harakat, so’z-mantiq tafakkurlari 2. vizual va fazoviy tafakkur. 3. konkrеt va abstrakt tafakkur ( goldshtеyn b o’yicha). 4. empirik va nazariy tafakkur (v.v.davidov b o’yicha). amaliy va nazariy tafakkurni qiyoslash (b.m.tеplov b o’yicha). 5. produktiv va rеproduktiv tafakkur. ijodiy va tanqidiy tafakkur. 6. divеrgеnt va konvеrgеnt tafakkur. autistik, egotsеntrik va rеalistik tafakkur. 7. tafakkur psixologiyasida masala empirik tadqiqotlar ob'еkti sifatida. masalalarni psixologik tushunish muayyan ijtimoiy muhitda turmush kechirayotgan odamlarning ehtiyojlari xatti-harakat motivlari narsalarga qiziqishlar, intilishlar, mayllar, aqliy qobiliyatlari, hatto faoliyatlari ham turli tumandir. xuddi ana shu boisdan uianing tafakkuri ham har xil hoiatlarda vaziyatlarda turlicha tarzda vujudga keladi, namoyon bo’ladi. psixologiya fanida tafakkur turlari topshiriq xususiyatiga, fikr yoyiqligiga, fikning originaliik darajasiga qarab, quyidagicha shartli klassifikasiya qilinadi. professor e.o’.go`zievning "umumiy psixoiogiya" darsligida tafakkur turlari qtiyidagicha klassifikasiya qilinadi: tafakkur turlari 1. shakliga ko`ra - ko’rgazmali-harakat, ko’rgazmali-obrazli, 2. topshiriq xarakteriga ko`ra - …

2 / 9

hum nazariy iafakur turlari va boshqalar. ko’rgazmali-harakat tafakkur turi, tarixiy taraqqiyot davomida odamlar o’z oldilarida turgan maqsadllarni dastlab amaliy faoliyat nuqtai nazaridan yechganlar, keyinchlik unda nazariy faoljyat ajralib chiqqan. amaliy va nazariy faoliyat chambarchas bir-biri bog’langandir. ko’rgazmali-harakat tafakkur turiga psixologik adabiyotlarda quyidagicha ta'riflar uchraydi. jumiadan, v.karimova tomonidan ko’rgazmali-harakat tafakkuri odamning real predmetlar bilan ish qilayotgan paytda fikrlash jarayonini nazarda tutadi. "psixologik lug’atda" ko’rgazmali harakatli tatakkur amaliy tafakkuning bevosita idrok qilayotgan oarsa va bodisalar haqida harakatltvr yovdlarni bilan amalga oshiriladigan fikfiasfa turi, deb tavsiflaliadi. sof psixologik faoliyat birlamchi emas, balki anialiy faoliyatning o’zi birlamchidir. yana faoliyatning taraqqiyotl davotnida unga nisbatan mustaqil nazariy fikr yuritish faoliyati ajralib chtqqan. faqat butun insoniyatning tarixiy taraqqiyoti emas, balki shu bilan birga har bir bolaning psixik taraqqiyoti jarayoni hani dastavval sof nazariy faoliyat emas, balki amaliy faoliyatdir. agarda insoniyatning tarixiy taraqqiyoti muanunosidali chetlanib, ushbu masalani olib qarasak, u holda amaliy faoliyat birlamchi ekanligiga ishotich hosil'; qillarniz, …

3 / 9

disar, qismlarga ajratadilar, analiz va sintez qiladilar, bo’laklarga ajratilganllarni yaxlit holga keltirib birlashtiradilar. kattalar tushuntirishiga ishonch hosil qilmasdan, ayni chog’da ullarni ob'ektni sindirib yoki buzib bo’lsa ham, ulaning ichki tuzilishi bilan tanishish ishtiyoqi, mayli kuchli bo’ladi. sfaa boisdan amaliy xarakterdagi muammollarni hal qilishda ko’pincha buzib, tuzatisb. yo’li bilan harakat qiladilar. ko’rgazmali-harakat tafakkuri bog’cha yoshiga yetgandan so’ng boialarda o’z qiymatini yo’qota boshlaydi. ko 'rgazmali-obrazli tqfakkur turi ham psixologik adabiyotlarda turlicha talqin qilinadi. "pslxologik lug’afda ta'riflanishicha u kolikret tafakkuning bevosita idrok qilinayotgan narsa va hodisalar haqida fikrlashdan iborat bolgan turi. prolessor e.g'oziev fikricha, bevosita idrok qilinayotgan predmetlar emas, balki faqat tasavvur qilinayotgaa narsa va hodisalar haqida fikrlashdan iborat tafakkur turi ko’rgazmali-obrazli tafakkur deb ataiadi. v.karimova tomonidan ko’rgazmali-obrazli tafakkur esa ko’rgan kechirgan oarealar va hodisalaning aniq obrazlari ko’z oldimizda gavdalangaa chog’da ulaning mohiyatini umumlashtirilib bilvosita aks ettirishimizdir, deb talqin qilinadi. tafakkuning mazkur ko’rinishi 4-7 yoshgacha bo’lgan bolalarda namoyon bo’iadi, bog’cha yoshidagi bolalarda ko’rgazmali-obrazli …

4 / 9

ir xil, hajmi jihatidan teng 2 ta soqqa ko’rsatiladi. bolalar uni teng deb hisoblaydi. bosalaning ko’z oldida bitta soqqa ezib non shakllga keltlriladi, endi bolalar non shaklidagi soqqada xatnir ko’p deb hisoblaydilar. bolalaning ko’rgazmali-obrazli tafakkurlari hali uianing idroklariga bevosita to’ia bo’ysunadigan bo’iadi. ulaning ko’rgazmali-obrazli shaklda o’tadigan tafakkurlari boiallarni soqqaga qaraganda non shaklidagi xlarnir ko’proq degan xulosaga olib keladi. shuning uchun ular narsa va hodisalatning, jism ya predmetlaning ko’zga yaqqol tashlanib turavchi alomatiga, xususiyatiga, tashqi belglsiga e'tibor qiladilar. lekin ulaning ichki bog’ianishlari o’zaro munosabatlarini bildirib keladigan muhim asosiy sifatlariga ahlarniyat bertnaydilar. ob'ektllarni fazoda joylashgan o’rai sashqi, nomuhim belgisi ulaning ko’rgazmali-obrazli tafekkurlni vujudga keltiradi, masalan, ulaning nazarida odlarnilarni bo’yining baland va pastligi ulaning yoshini belgilaydi. tafakkur faolligiga qarab ixtiyorsiz (intuitiv) va txtiyoriy (analitik) tafakkur turluriga ajratiladi, intudsiya deb mantiqiy tafakkur yordlarnida ko’p vaqtlar davomida hnl qilininagan aqliy vazifalaning to’satdan, kotilraaganda hal qilinib qolishi jmuyoniya aytiladi. ko’pincha ixtiyoriy tafakkur jarayoni muiohaza, muhokama, isbotlash, …

5 / 9

mladan, odainning amaliy, maishiy va hokazo faoliyatlarida ixtiyorsiz ravishda qator savollar paydo bo’sishi va ularga beixtiyoriy javoblar axtarish liollari uchrab turadi. bunday paytlarda inson fikr yurityaptimi yoki yo’qtni buni bilish qiyin, vaholanki, u o’zicha go’yo savollarga javob topadiganday, shirin his-tuyg’ullarni boshdan kechirayotganday bo’ladi, shuning uchun ko’pincha "tilimning uchida turibdi" deyiladi. odamlar qandaydir matn yoki muammo, masala ustida bosh qotirib, o’tirganlarida fikr yuritish mutlaqo beixtiyor ro’y berib qoiadi va ular asosiy topshiriqni bajarishdan uzpqlashtiradi. insoniyat tarixiy taraqqiyoti tarixidan shu narsalar malumki, yirik ilmiy kashfiyotlar ko’pincha xuddi shunday beixtiyor fikr qilib turgan mahalda to’satdan ochilgan. jumladan, yunon olimi arximed solishtirma og’irlik qonunini zo’r berib, aqliy mehnat qilish paytida emas, balki hech kutilmagan jarayonda, vannada cho’milib turgan paytida kashf etgan. ulug’ rus olimi d.l.meddeleevning hlkoya qilishicha, u elementlar davri tizimi jadvalini tuzish vaqtida uch kecha-yu, uch kunduz betinim mehnat qilgan, airimd bu vazifalii nihoyasiga yeikaza olmagan. undan so’ng charchagan olim ish stoli ustida …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tafakkur turlari va masala tiplari"

8- mavzu: tafakkur turlari va masala tiplari режа: 1.tafakkur turlari: ko’rgazmali-obrazli, ko’rgazmali-harakat, so’z-mantiq tafakkurlari 2. vizual va fazoviy tafakkur. 3. konkrеt va abstrakt tafakkur ( goldshtеyn b o’yicha). 4. empirik va nazariy tafakkur (v.v.davidov b o’yicha). amaliy va nazariy tafakkurni qiyoslash (b.m.tеplov b o’yicha). 5. produktiv va rеproduktiv tafakkur. ijodiy va tanqidiy tafakkur. 6. divеrgеnt va konvеrgеnt tafakkur. autistik, egotsеntrik va rеalistik tafakkur. 7. tafakkur psixologiyasida masala empirik tadqiqotlar ob'еkti sifatida. masalalarni psixologik tushunish muayyan ijtimoiy muhitda turmush kechirayotgan odamlarning ehtiyojlari xatti-harakat motivlari narsalarga qiziqishlar, intilishlar, mayllar, aqliy qobiliyatlari, hatto faoliyatlari ham turli tumandir....

This file contains 9 pages in DOC format (56.5 KB). To download "tafakkur turlari va masala tiplari", click the Telegram button on the left.

Tags: tafakkur turlari va masala tipl… DOC 9 pages Free download Telegram