tafakkur turlari va masalalari, tiplari

DOCX 25 pages 79.8 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 79.8 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

mavzu: tafakkur turlari va masalalari, tiplari reja: 1. tafakkur turlari: ko’rgazmali-harakat, ko’rgazmali-obrazli va so’z-mantiq tafakkurlari. 2. vizual va fazoviy tafakkur. konkret va abstrakt tafakkur (goldshteyn bo’yicha). 3. empirik va nazariy tafakkur (v.v.davidov bo’yicha). 4. amaliy va nazariy tafakkurni qiyoslash (b.m.teplov bo’yicha). produktiv va reproduktiv tafakkur. ijodiy va tanqidiy tafakkur. divergent va konvergent tafakkur. autistik, egosentrik va realistik tafakkur. 5. emosional tafakkur (mayer bo’yicha). tafakkur turlari muammosi va ularni ajratish asoslari, tafakkurning boshqa turlari. tafakkur turlari muayyan ijtimoiy muhitda turmush kechirayotgan odamlarning ehtiyojlari, xatti-harakat motivlari, narsalarga qiziqishlari, intilishlari, mayllari, aqliy qobiliyatlari, hatto faoliyatlari ham turli-tumandir. xuddi ana shu boisdan, ularning tafakkuri ham har xil holatlarda, vaziyatlarda turlicha tarzda vujudga keladi, namoyon bo’ladi. bundan oldingi boblarda ta’kidlab o’tkanimizdek, bilish jarayonida, amaliy va nazariy vazifalarni hal etishda, o’zga kishilarning nutq orqali ifodalangan fikrlarini uqib olishda muomalaga kirishishda, fikrlarini tushunib olishda inson fikr yuritadi. psixolgiya fanida tafakkur shakliga, topshiriq xususiyatiga, fikr yoyiqligiga, fikran originallik …

2 / 25

jtimoiy turmushda voqye bo’lgan muammolarning aksariyati amaliy yo’l bilan hal qilingan, shuningdek, ularga nisbatan munosabat ham amaliy faoliyatidan kelib chiqqan holda amalga oshirilgan. narsa va hodisalar yuzasidan nazariy fikr bildirish esa tarixiy taraqqiyotning bir muncha keyingi davriga to’g’ri keladi. yer yuzasida fanlarning kelib chiqishi haqidagi bizgacha yetib kelgan ma’lumotlar mazkur mulohazamizga dalil bo’la oladi. qadimgi ajdodlarimizda yer maydonini qadam bilan o’lchash, ko’z bilan chamalash bo’yicha amaliy bilimlarning to’planishi natijasida geometriya fani kashf qilingan. kishilarning barmoq bilan hisoblash turmush talabini qondira olmagandan so’ng-matematika, narsa va hodisalarning tasviri, shartli belgilarni qoldirilishi yakuni sifatida tarix fani kabilar vujudga kelgan. yer yuzasida amaliy bilimlar to’planishi asosida asta-sekin nazariy umumlashmalar barpo bo’la boshlagan, turli sohaga taalluqli informasiyalarning tizimlashishi natijasida fanlar hosil bo’lgan. shuning uchun insonning amaliy va nazariy faoliyati o’zaro uzviy aloqada bo’lib, hamisha biri-ikkinchisini taqozo etadi. genetik kelib chiqishi nuqtai nazaridan amaliy faoliyat birlamchi hisoblanib, obrazlar tasavvurlar va fikrlarni aks ettiruvchi nazariy faoliyat esa …

3 / 25

hbu yoshdagi kichkintoylar o’zlari o’ynayotgan narsalar, o’yinchoqlarni qo’llari bilan bevosita ushlab ko’rish orqali ular bilan tanishadilar, shuning bilan birga ularni idrok qilishga intiladilar. idrok qilgan predmetlar va o’yinchoqlarni o’zaro solishtiradilar, qismlarga ajratadilar, analiz va sintez qiladilar, bo’laklarga ajratilganlarni yaxlit holga keltirib birlashtiradilar. kattalar tushuntirishiga ishonch hosil qilmasdan, ayni choqda ularni obyektlarni sindirib yoki buzib bo’lsa ham ularning ichki tuzilishi bilan tanishish ishtiyoqi (mayli) kuchli bo’ladi. shu boisdan amaliy xarakterdagi muammolarni hal qilishda ko’pincha «buzib-tuzatish» yo’li bilan harakat qiladilar. ko’rgazmali-harakat tafakkur bog’cha yoshiga yetgandan so’ng bolalarda o’z qiymatini yo’qota boshlaydi. ko’rgazmali obrazli tafakkur inson tomonidan bevosita idrok qilinayotgan predmetlar emas, balki faqat tasavvur qilinayotgan narsa va hodisalar haqida fikrlashdan iborat tafakkur turi ko’rgazmali-obrazli-tafakkur deb ataladi. tafakkurning mazkur ko’rinishi 4-7 yoshgacha bo’lgan bolalarda namoyon bo’ladi. bog’cha yoshidagi bolalarda ko’rgazmali harakat tafakkurning amaliy elementlari ko’rgazmali obrazli tafakkur bosqichiga o’tgandan so’ng ham saqlanib qoladi, lekin u o’zining yetakchi rolini yo’qota boshlaydi. ushbu yoshdagi kichkintoylar …

4 / 25

olog jan piaje tajribalariga murojaat qilamiz. u 6-7 yoshdagi bolalarga xamirdan bab-baravar qilib yasalgan ikkita zuvalachani ko’rsatadi, shu zahotiyoq tekshiriluvchilar ularning bir-biriga teng ekanligiga ishonch hosil qiladilar. tajribaning ikkinchi bosqichida zuvalachaning bittasi non shakliga keltiriladi, bu holatni o’z ko’zlari bilan kuzatib turgan bolalardan so’ralganda, ular zuvalacha hajmining o’zgarishiga qarab tenglik buzilgan deb javob berganlar. ushbu holat bog’cha yoshidagi bolalarda ko’rgazmali- obrazli tafakkur bevosita va batamom ularning idrok jarayonlariga bog’liq ekanligini ko’rsatadi. shuning uchun ular narsa va hodisalarning, jism va predmetlarning ko’zga yaqqol tashlanib turuvchi alomatiga, xususiyatiga, tashqi belgisiga e’tibor qiladilar. lekin ularni ichki bog’lanishlari, o’zaro munosabatlarini bildirib keladigan muhim, asosiy sifatlariga ahamiyat bermaydilar. obyektlarni fazoda joylashgan o’rni, tashqi nomuhim belgisi ularning ko’rgazmali-obrazli tafakkurini vujudga keltiradi. masalan, ularning nazarida odamlar bo’yining baland va pastligi ularning yoshini (ulug’ligini) belgilaydilar. intuitiv va analitik tafakkur tafakkur aktivligiga qarab ixtiyorsiz (intuitiv) va ixtiyoriy (analitik) tafakkur turlariga ajratiladi. intuisiya deb, mantiqiy tafakkur yordamida ko’p vaqtlar davomida …

5 / 25

va hodisalarni atroflicha bilish uchun, obyektiv baho berish zaruriyati tug’iladi, bu esa o’z navbatida, fikr yuritish ko’lami keng, analitik-sintetik faoliyat doirasi mustahkam bo’lishini talab qiladi. tafakkur jarayonlari ixtiyorsiz yuz berishi ham mumkin. lekin bu holda ular ixtiyoriy tafakkurga suyangan tarzda vujudga keladi. jumladan, odamning amaliy, maishiy va hokazo faoliyatlarida ixtiyorsiz ravishda qator savollar paydo bo’lishi va ularga beixtiyor javoblar axtarish hollari uchrab turadi. bunday paytlarda inson fikr yurityaptimi yoki yo’qmi, buni bilish juda qiyin, vaholanki u o’zicha go’yo savollarga javob topganday, shirin his-tuyg’ularni boshdan kechirayotganday bo’ladi, shuning uchun ko’pincha «tilimning uchida turibdi» odamlar qandaydir tekst yoki muammo, masala ustida bosh qotirib o’tirganlarida (biror narsaning bevosita ta’siri natijasida) fikr yuritish mutlaqo beixtiyor o’y berib qoladi va ularni asosiy topshiriqni bajarishdan uzoqlashtiradi. ba’zan amalga oshirilishi maqsad qilib qo’yilgan topshiriqni ixtiyoriy ravishda bajarish jarayonimizda bu rejaga kiritilmagan (favqulodda vujudga kelgan) ayrim vazifalarni ham bajaramiz, bu jarayon biz uchun ixtiyorsiz ravishda o’tadi. insoniyatning tarixiy …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tafakkur turlari va masalalari, tiplari"

mavzu: tafakkur turlari va masalalari, tiplari reja: 1. tafakkur turlari: ko’rgazmali-harakat, ko’rgazmali-obrazli va so’z-mantiq tafakkurlari. 2. vizual va fazoviy tafakkur. konkret va abstrakt tafakkur (goldshteyn bo’yicha). 3. empirik va nazariy tafakkur (v.v.davidov bo’yicha). 4. amaliy va nazariy tafakkurni qiyoslash (b.m.teplov bo’yicha). produktiv va reproduktiv tafakkur. ijodiy va tanqidiy tafakkur. divergent va konvergent tafakkur. autistik, egosentrik va realistik tafakkur. 5. emosional tafakkur (mayer bo’yicha). tafakkur turlari muammosi va ularni ajratish asoslari, tafakkurning boshqa turlari. tafakkur turlari muayyan ijtimoiy muhitda turmush kechirayotgan odamlarning ehtiyojlari, xatti-harakat motivlari, narsalarga qiziqishlari, intilishlari, mayllari, aqliy qobiliyatlari, hat...

This file contains 25 pages in DOCX format (79.8 KB). To download "tafakkur turlari va masalalari, tiplari", click the Telegram button on the left.

Tags: tafakkur turlari va masalalari,… DOCX 25 pages Free download Telegram