a.navoiy tuyuqlar 8 -sinf

PPT 9,3 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1632549965.ppt презентация powerpoint alisher navoiy tuyuqlar 8-sinf adabiyot darsligi asosida 6-mavzu: tuyuqlar tuyuq haqida nazariy ma'lumotga egasiz. uning sof turkiy she'riyatgagina xos janr ekanidan ham xabardorsiz. mantiqan, turkiy she'riyatni haddi a'losida taraqqiy etti-rishni ko'zlab qalam tebratgan buyuk alisher navoiyning bu janrni chetlab o'tishi mumkin emasligini ham tasawur qilasiz, albatta. shoir barcha tuyuqlarini bir yerga jamlab, «badoye' ul-vasat» devoni tarkibiga kiritgan. devondagi tuyuqlarning umumiy soni - 13 ta. «bormog'in» tajnisli tuyuq necha dedim ul sanamg'a: «bormog'in», qilmadi ul tark oxir bormog'in. munchakim xudroyliq ko'rguzdi ul, aql hayrat qildi, tishlab bormog'in. tuyuq shunday janrki, uning qofiyasida kelgan shaklan bir xil so'zlar yoki so'zlar turkumining har satrda boshqa-boshqa ma'no anglatib kelishi kishida ajib bir zavq uyg'otadi. ushbu tuyuqning 1- misrasi oxiridagi «bormog'in» so'zi hozirgi tilimizdagi «bormagin» ma'nosida kelgan («necha bora u sanamga: «bormagin», - dedim»). 2- misradagi «bormog'in»ni «bormog'ini» deb tushuni- shimiz kerak, satrdagi «oxir» so'zi esa «hech» ma'nosida ishlatilgan («u bormog'ini hech …

ak badiiy mahorati shundaki, o'zaro shakldosh, ya'ni ohang jihatidan aynan bir xil so'zlarni tuyuq qofiyalariga olish orqali kitobxon ong-tafakkuri va ruhida ajib bir badiiy-tabiiy (badiiy-estetik) kayfiyat uyg'ota olgan. tuyuqning 3- va 4- misralarida aql mavhum tushunchasi jonlantirilgan. aslida, odam hayratdan barmog'ini tishlaydi. bu asarda esa mazkur harakat aqlga tegishli qilib tasvirlangan. bunda ham shoirning xalq tilidagi tabiiylikka rioya qilgani ko'rinadi. chunki tilimizda: «aqlim lol qoldi», - degan ibora ham borku. holbuki, bunda ham o'sha so'zlayotgan shaxsning o'zi lol qolgani tushuniladi. faqat bu ish-harakat aqlga ko'chirilgan holda ifodalanyapti. tuyuq, aslida, ana shu lisoniy go'zallik asosiga quril-gan. lekin unda zimdan sanamning qaysarligi, gapga kir-magani qoralanayotganini sezish qiyin emas. aql bundan hayratlanib, barmog'ini tishlagani bayonida esa bilinar-bilinmas tarzda: «birovning jo'yali maslahatiga kirmay, qaysarlik qilish ham aqldan emas», - degan g'oya ilgari surilayotganiga ham shubha yo'q. «sarvi gulrux soridin» tajnisli tuyuq o'tkali ul sarvi gulrux soridin, yo'q xabar ul sarvi gul ruxsoridin. hajridin bog' …

r (yonidan) o'tgani», — degan ma'no uqamiz. 2-misrada buning iloji yo'qligi mantiqan asoslanadi: «u sarvdek tik qomatli gulning yuzidan xabar yo'q». bu yerda endi «gul» istiora sifatida to'g'ridan to'g'ri yorni anglatib kelyapti. «ruxsor» so'zi esa o'z ma'nosida «yuz»ni bildirib turibdi. lekin bunda ham so'z ko'chimi -metonimiyaning «sinekdoxa» degan turi bor: uzv, ya'ni butunning bir bo'lagi («yuz») tilga olinib, amalda butun (ya'ni yor)ning o'zi ko'zda tutilgan. 3-misrada: «yorning hajridan bog' ichra yodimga soladi...» - degan fikr ifodalangan. 4-misrada shoir endi «sarv» va «gul» so'zlarini o'z ma'nosida ishlatadi: «(bog'dagi) sarv - yorning qomatini, gul esa uning yuzi (ruxsori)ni (yodga soladi)». «sarv» so'zi o'zbek mumtoz she'riyatida ko'p qo'lla-nadigan so'z-timsollardan biri hisoblanadi. aslida, u ignabarglilar turkumiga kiradigan archasifat daraxt turini anglatadi. u ingichka bo'lib o'sadi. bo'yi 25 metrgacha yetadi. u, asosan, issiq o'lkalarda ko'p uchraydi. yurtimiz-da ham bir paytlar bo'lgan. masalan, toshkent shahridagi shayx xovand tahur qabri yonida qurib qolgan sarv da-raxtining tanasi saqlangan. …

zallik timsolini yarata olgan. adabiyotda go'zallik so'zlar va ularning ajib ifodasi orqali yuzaga keladi. savol va topshiriqlar tuyuqning turkiy she'riyatda tutgan o'rni qanday va bu janr namunasini yaratish uchun qanday shartlarga amal qilish lozim? «bormog'in» tajnisli tuyuqni satrma-satr sharhlang. «sarvi gulrux soridin» tajnisli tuyuqning badiiy-tabiiy ta'sirchanligini ta'minlagan vositalar nimalardan iborat? «butmagan» tajnisli tuyuq mohiyatida nima yotadi?

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"a.navoiy tuyuqlar 8 -sinf" haqida

1632549965.ppt презентация powerpoint alisher navoiy tuyuqlar 8-sinf adabiyot darsligi asosida 6-mavzu: tuyuqlar tuyuq haqida nazariy ma'lumotga egasiz. uning sof turkiy she'riyatgagina xos janr ekanidan ham xabardorsiz. mantiqan, turkiy she'riyatni haddi a'losida taraqqiy etti-rishni ko'zlab qalam tebratgan buyuk alisher navoiyning bu janrni chetlab o'tishi mumkin emasligini ham tasawur qilasiz, albatta. shoir barcha tuyuqlarini bir yerga jamlab, «badoye' ul-vasat» devoni tarkibiga kiritgan. devondagi tuyuqlarning umumiy soni - 13 ta. «bormog'in» tajnisli tuyuq necha dedim ul sanamg'a: «bormog'in», qilmadi ul tark oxir bormog'in. munchakim xudroyliq ko'rguzdi ul, aql hayrat qildi, tishlab bormog'in. tuyuq shunday janrki, uning qofiyasida kelgan shaklan bir xil so'zlar yoki so'zlar turkumi...

PPT format, 9,3 MB. "a.navoiy tuyuqlar 8 -sinf"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: a.navoiy tuyuqlar 8 -sinf PPT Bepul yuklash Telegram