yerning sirtqi kuchiga bog`liq bo`lgan geologik hodisalar

DOC 661.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1708066629.doc yerning sirtqi kuchiga bog`liq bo`lgan geologik hodisalar reja: 1. surilishlar 2. nurash jarayoni 3. shamolning geologik ishi. eol yotqiziqlar 4. karstlanish hodisasi 5. selning geologik ishi va prolyuvial tog` jinslari 6. eroziya 7. daryolarning geologik ishi 8. plivun 9. suffoziya tayanch so`z va iboralar: yerning sirtqi kuchi, surilish hodisasi, morfologik tuzilish, surilish cho`qqisi, zinasimon surilish, surilish uyumi, surilish bazisi, nurash jarayoni, shamolning geologik ishi, eol yotqiziqlar, karstlanish hodisasi, selning geologik ishi, prolyuvial tog` jinslari, eroziya, cho`kish hodisasi. surilishlar tog` jinslari massalari suv o`tkazmaydigan qatlamining o`z og`irligi ta’sirida surilishlari ro`y beradi. surilishi uchragan kuzatilayotgan tog` massasini aylanmasligi va ag`darilmasligi haraktyerlidir. ko`chayotgan tog` massasining ko`chish nuqtalarining traektoriyalari, surilish yuzalari yo`liga mos keladi. surilish hodisasi geologik jarayon bo`lib, tog` jinslari mustahkamligining buzilishi tabiiy omillar ta’sirida o`z muvozanat turg`unligini yo`qotishi oqibatida ro`y beradi. surilish hodisalari yer sharining hamma joyida tarqalgan bo`lib, xalk xo`jaligiga katta zarar yetkazadi, unga qarshi kurash tadbirlari ko`p mablag` talab …

daryo va qashqadaryo viloyatlarining tog`li xududlarida ham kuchli surilishlar ro`y berib kelmoqda. surilish har - xil morfologik tuzilishga va dinamik haraktyerga ega. surilish morfologiyasi deganda ularning ichki va tashqi tuzilishini tushunamiz. surilishga uchragan yon bag`irliklar tashqi va ichki qiyofasining tuzilishi turlicha bo`lib, u yon bag`irliklarning geologik va geomorfologik tuzilishiga bog`liq bo`ladi. surilib, ko`chib tushayotgan jinsning hajmi har - xil bo`lib, bir necha kub metrdan, bir necha million kubmetrgacha yetadi. surilishning yuzasi, surilish uyimi, surilish bazisi, surilish tyerrassasi (supachasi), uzilish devori, surilish tanasi, surilish tili deb ataluvchi elementlari bo`ladi. surilish yuzasi yoki surilish chizigi deb, surilayotgan massaning ma’lum bir yuza bo`yicha harakat traektoriyasiga aytiladi. (6.1.-rasm) surilish yuzasining shakli turlicha, to`lqinsimon, yoysimon, tekis to`g`ri chiziq shaklida bo`ladi. surilish yuzasining shakli, tog` jinsi tarkibiga, joyning geomorfologik tuzilishiga va surilishning turiga bog`liq. surilish yuzasining yonbag`irlikning pastki qismidan, yer yuziga chiqqan joyiga, surilishning-asosi, yuqori qismidan chiqqan joyiga surilish cho`qqisi deb ataladi. surilish yuzasining oz-ko`pligiga qarab, …

ilish bazisi deb-surilish yuzasining qiyalik chizig`i bilan kesishgan joyiga aytiladi. surilish bazisi qiyalikning chizig`iga baravar, undan balandda yoki pastda joylashgan bo`lishi mumkin. agar surilish bazisi qiyalik chizig`idan pastda joylashgan bo`lsa, surilish natijasida yonbag`irlikning eng pastki qismi ko`pchiganga o`xshab, yuqoriga ko`tarila boshlaydi. bunday joylar surilishning o`sish xududi deb ataladi. ba’zi bir qiyalikda bir necha marta surilish bo`lib, ularning surilish bazislari turlicha bo`ladi. surilishning bunday ko`rinishi ko`p yarusli surilishlar deyiladi (2-rasm). surilish natijasida hosil bo`lgan pog`onasimon suppacha-lar surilish tyerrasalari deyiladi. surilish yuz byergandan keyin surilish yuzasining ochilib qolgan qismi surilish yoki uzilish devori deb ataladi. surilish devorlarining balandligi bir necha o`n metrlargacha yetib, uzunligi bir necha metrdan-bir necha yuz metr va undan uzun ham bo`lishi mumkin. masalan, ohangaron vodiysidagi ba’zi surilishlar devorlarining balandligi 30-40 m bo`lib, uzunligi 600-700 m gacha boradi. qiyalik bo`ylab ko`chib tushayotgan massaga surilish tanasi deb ataladi. surilgan massaning kattaligi surilish devorining chegarasi ruy byergan joyning kengligiga va surilgan …

ning tarkibi aktiv sabablarga quyidagilar kiradi: 1. atmosfera yog`inlari 2. yuzaki va yer osti suvlari 3. zilzila 4. insonning muhandislik faoliyati surilishning sodir bo`lish sabablaridan biri jinslar namligining birdaniga oshib ketishidir. namlik oshgan sari uning og`irligi ortadi, strukturasi buzilib yopishqoqligi kamayadi, oquvchanligi ortadi. yonbag`irliklarda yotgan tog` jinslari ikki tomondan, atmosfera yog`inlari va yer osti suvlari ta’sirida namlanadi. atmosfera yog`inlari o`rta osiyoda bo`ladigan surilishlarning bosh sababchilaridir. tinimsiz 3-4 kun yoqqan yomg`ir, yerigan qor suvlarining bir qismi qiyalik bo`ylab pastga oqsa, bir qismi tog` yonbag`irliklaridagi lyoss va lyossimon jinslarga shimiladi. jinsning namligi oshib, ostki qatlam esa suv o`tkazmaydigan qatlamga to`planib kuchsizlangan xududlar hosil bo`ladi. jinsning massasi ortib, oquvchanlik xususiyati o`zgarib, yarim qattiq holdan - plastik yumshoq holga o`tadi va qiyalik bo`ylab siljiydi. yer osti suvlari yonbag`irlikdagi buloq ko`rinishida yer yuziga chiqib jinslarning namligini oshiradi va ikkinchi tomondan, qatlamlar orasida suvli qatlam hosil qilib, ustki va ostki qatlamni namligini oshiradi. bunday ta’sirlar uzoq …

oss va lyossimon jinslarning fizik-mexanik xossalari o`zgaradi. masalan, kuchli zilzila natijasida jinslarning ichki ishqalanish burchagi 10 dan 60 gacha kichrayadi, bu esa yonbag`irlikni mustahkamlik koeffitsientini kamayishiga sabab bo`ladi. ko`chki dinamikasida uning boshlanishi, o`sa borishi va to`xtashgacha bo`lgan davrdagi xususiyatlarining va harakat tezligining vaqt birligidagi o`zgarishiga aytiladi. shu bois, surilish davrlarini 3 bosqichga: tayyorlanish, surilish va surilgan massaning qiyalikdagi keyingi holatiga ajratish mumkin. tayyorlanish bosqichida tabiatdagi surilish hosil qiluvchi omillar ta’sirida qiyalikning mustahkamlik darajasi kamayib boradi va surilish belgilari ko`rina boshlaydi. surilishning mexanizmi va dinamikasini baholash uchun, ularning hosil bo`lish belgilarini bilish lozimdir. ular quyidagilardir: 1. qiyalikda har - xil kenglikda, chuqurlikda yoriqlar paydo bo`lib, dastavval ular sezilmay, keyin asta - sekin kengayib, uzayib keta boshlaydi. 2. surilish uyumlari paydo bo`ladi. 3. qoyada, ko`lmak suvlar, sho`rxoklar hosil bo`ladi, botqoq o`simliklari tarqaladi. 4. surilishning o`sa borishidan qiyalikning yuqori qismida uzilish devori hosil bo`ladi. 5. yonbag`irlikning quyi qismida asta-sekin ko`tarilgan joylar vujudga keladi, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yerning sirtqi kuchiga bog`liq bo`lgan geologik hodisalar"

1708066629.doc yerning sirtqi kuchiga bog`liq bo`lgan geologik hodisalar reja: 1. surilishlar 2. nurash jarayoni 3. shamolning geologik ishi. eol yotqiziqlar 4. karstlanish hodisasi 5. selning geologik ishi va prolyuvial tog` jinslari 6. eroziya 7. daryolarning geologik ishi 8. plivun 9. suffoziya tayanch so`z va iboralar: yerning sirtqi kuchi, surilish hodisasi, morfologik tuzilish, surilish cho`qqisi, zinasimon surilish, surilish uyumi, surilish bazisi, nurash jarayoni, shamolning geologik ishi, eol yotqiziqlar, karstlanish hodisasi, selning geologik ishi, prolyuvial tog` jinslari, eroziya, cho`kish hodisasi. surilishlar tog` jinslari massalari suv o`tkazmaydigan qatlamining o`z og`irligi ta’sirida surilishlari ro`y beradi. surilishi uchragan kuzatilayotgan tog` massasini aylanmasligi va...

DOC format, 661.0 KB. To download "yerning sirtqi kuchiga bog`liq bo`lgan geologik hodisalar", click the Telegram button on the left.

Tags: yerning sirtqi kuchiga bog`liq … DOC Free download Telegram