tafakkur to’g’risida umumiy tasavvurlar

DOC 60 pages 425.5 KB Free download

60 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 425.5 KB

File type DOC

Pages 60

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 60

6-мавзу: tafakkur to’g’risida umumiy tasavvurlar режа: 1. tafakkur psiхоlоgyaisi prеdmеtidagi asоsiy yondashuvlar 2. tafakkur to`g’risidagi klassik psiхоlоgiyadagi tasavvurlar. 3. aqliy jarayonlarni ifоdalanishi va assоtsiatsiya qоnunlari. 4. atоmizm, mехanisizm. хulq psiхоlоgiyasida tafakkur to`g’risidagi qarashlar. 5. tafakkur va malaka. «sinоv va хatо», ko`nikma qоnuni. 6. tafakkur individning хususiy rеaksiyalarini aks etishi tafakkur inson aqliy faoliyatining yuksak shaklidir. tafakkur orqali biz sezgi a'zolarimiz bilan bevosita aks ettirib bo’lmaydigan narsa va hodisalarni ongimizda aks ettirlarniz. umuman olganda tashqi muhitdagi narsa va hodisalar o’rtasida ko’z bilan ko’rib, quloq bilan eshitib bo’lmaydigan ichki munosabatlar hamda qonuniyatlar mavjud. ana shu ichki bog’lanish hamda qonuniyatllarni biz tafakkur orqali bilib ollarniz. demak, tafakkur deb narsa va hodisalar o’rtasidagi eng muhim bog’lanishlar va munosabatlaning ongimizda aks ettirlishiga aytiladi. aynan tafakkur orqali biz moddiy olamdagi narsa va hodisalaning mohiyatini bilish imkoniga ega bo’llarniz. shu bois dunyoni bilishda bevosita sezish, idrok, tasavvur va bavosita tafakkur muhim rol o’ynaydi. tafakkur tushunchasining mazmun mohiyati …

2 / 60

qelikning umumlashgan holda va so’z hamda o’tmish tajriba vositalarida aks ettirilishi" ekanligi bayon qiladi. u tafakkuning umumlashgan so’z vositasida va vositali atrof- muhit hodisalarini aks ettira olishni ta'kidlaydi. a.v.petrovskiy tahriri ostidagi darslikda tafakkurga quyidagicha ta'rif keltiriladi: "tafakkur - ijtimoiy sababiy, nutq bilan chambarchas bog’liq muhim bir yangilik qidirish va ochishdan iborat psixik jarayondir, boshqacha qilib aytganda, tafakkur voqelikni analiz va sintez qilish, uni bavosita va umumlashtirib aks ettirish jarayonidir". v.v.bogoslovskiy tahriridagi darslikda ham tafakkurga berilgan ta'rif uning umumlashgan va bilvosita aks ettirish xususiyatlari yoritilgan, xolos. xuddi shunga o’xshash tafakkur xususiyatlari f.n.gonobolin, k.platonov darsliklarida ham uchraydi. keltirilgan ta'riflar orasida o.k.tixomirovning darsligidagi ta'rif nisbatan to’liqroq deb hisoblanadi. unda tafakkur predmetiga kiruvchi tarkibiy qismlar mana bunday ifodalanadi: "tafakkur - bu o’z mahsuloti bilan voqelikni umumlashtirib, bavosita aks ettirishni xarakterlaydigan umumlashtirish darajasi va foydalanadigan vositalarga hamda o’sha umumlashmalar yangiligiga bog’liq ravishda turlarga ajratishdan iborat jarayon, bilish faoliyatidir". hozirgi vaqtda tafakkuning predmeti yuzasidan psixologiyada turli-tuman …

3 / 60

tan oladi, lekin uni predmetli-amaliy faoliyat deb nomlaydi. shuning bilan birga tafakkuning tuzilishi, fikr yuritish motivasiyasi to’g’risidagi nazariy metodologik muammollarni o’rtaga tashlaydi. p.ya.gaiperin fikriga ko’ra, tafakkur -bu orientirlash-tadqiqot faoliyati, orientirovka jarayondir, ya'ni orientirovka-jarayon, orientirovka faoliyat. muallif psixologiya fani intellektual masalallarni yechishda sub'ektning tafakkuriga orientirovka qilish jarayonini o’rganishga asoslanadi deb tushuntiradi. p.ya.galperin tafakkuning boshqa jihatlarini o’zining aqliy harakatllarni bosqichma-bosqich shakllantirish nazariyasidan kelib chiqqan holda yoritishga intiladi. a.v.brushlinskiy tadqiqotlarida tafakkuning muhim yangilikni qidirish va ochish, gipoteza va nazariyallarni bashorat qilish, oldindan payqash xususiyatlari alohida ta`kidlab o’tiladi. tafakkuning nerv-fiziologik asosi tafakkur faoliyati muayyan maqsadga qaratilgan alohida ongli jarayon tariqasida sodir bo’ladi. bosh miyaning biror uchastkasidagi faoliyat emas, balki butun bosh miya po’stining faoliyati mana shu jarayonning fiziologik asosidir. tafakkur faoliyati uchun avvalo analizatorlaning miyadagi uchlari o’rtasida vujudga keladigan murakkab bog’lanishlar muhim ahlarniyatga egadir. analizatorlaning bosh miya po’stidagi uchastkalari bir-biridan keskin ajralgan holda emas, balki bir-biriga tutashib, bir-biri bilan chambarchas bog’lanib ketganligi sababli mazkur …

4 / 60

bo’lgan oliy tafakkur voq'e bo’ladi. tafakkuning muayyan bir narsaga qaratilishi uchun nerv-fiziologik asos bo’lgan orientirovka refleksi tafakkur jarayonlarida katta rol o’ynaydi. akademik i.p.pavlov ta'kidlaganidek, "avvalo umuminsoniy empirizmni nihoyat, atrof olamni va insonning o’zini ham bilish uchun oliy qurol bo’lgan fanni ham yaratuvchi maxsus insoniy oliy tafakkur zarurdir". tafakkur shakllari psixologiyada nutq fikr yuritish faoliyatining vositasi deb yuritiladi. odamda nutq tafakkur jarayonida hukm, xulosa chiqarish va tushunchalar shaklida ifodalanib keladi. hukmlar. narsa va hodisalaning belgi va xususiyatlari haqida tasdiqlab yoki inkor qilib aytilgan fikr hukm deb ataladi. hukmlar ob'ektiv voqelikni aks ettirilishiga qarab chin yoki xato bo’ladi. narsa vli hodisalarda voqelikda haqiqatan o’zaro bog’liq bo’lgan belgilar, alomatlar hukmlar bilan bog’liq ravishda ko’rsatib berilsa yoki voqelikda bir-biridan ajratilgan narsalar hukmlarda ajratib ko’rsatilsa bu chin hukm deb ataladi, masalan, metallar elektr tokini o’tkazuvchidir; metallar qizdirilganda kengayadi, degan chin hukmlardir. chunki elektr tokini o’tkazish qizdirilganda kengayishi metallarga xos xususiyatdir. moddiy olamda haqiqatdan bog’liq bo’imagan …

5 / 60

liq. masalan, ertaga yomg’ir yog’ishi mumkin. paxta rejasi to’lib qotsa kerak. hukmlarda tasdiqlangan yoki inkor qilingan narsalar, hodisalar, alomatlar hukmning mazmunini tashkil qiladi. narsa bilan belgining aloqasi bog’liqligi borligi aks ettirisgan hukm tasdiqlovchi bnkm deb ataladi. masalan, o’zbekistonda pilla yetishtirilmaydi. toshkentda oliy maktablar qurilmagan. voqelikda ajratilgan narsa inkor qiluvchi hukmda fikran ajratilishi mumkin. yakka, yolg’iz narsa va hodisa to’g’risidagi hukm yakka hukm deb ataladi. masalan, toshkent - o’zbekiston respublikasi poytaxtidir; amudaryo sersuv daryolardan biridir. belgining biror tlirkumigagina taalluqliligini tasdiqlovchi yoki inkor qiluvchi imkm juz"iy liukssi deb ataladi, masalan, ba'zi metallar elektr tokini o’tkazinaydilar. qarzdor talabalar sessiyaga qo’yilmaydi, jamoaning ayrim brigadalari majburiyatga yaiasha iriehnat qilmaydilar. bir turkumdagi narsa va hodisalaning hammasi (o’g’risida tasdiqlab, yoki inkor qilib aytilgan hukm jisilarniy hukni deb ataladi. hukmda narsa va faodisa belgisining borligini muayyan sharoltlarda tasdiqiab yoki inkor qilib aytilgan hukm shartli hvvkm deb ataiadi. masalan, agar talaba sessiyalarga qunt bilan puxta tayyorlansa, u yaxshi va …

Want to read more?

Download all 60 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tafakkur to’g’risida umumiy tasavvurlar"

6-мавзу: tafakkur to’g’risida umumiy tasavvurlar режа: 1. tafakkur psiхоlоgyaisi prеdmеtidagi asоsiy yondashuvlar 2. tafakkur to`g’risidagi klassik psiхоlоgiyadagi tasavvurlar. 3. aqliy jarayonlarni ifоdalanishi va assоtsiatsiya qоnunlari. 4. atоmizm, mехanisizm. хulq psiхоlоgiyasida tafakkur to`g’risidagi qarashlar. 5. tafakkur va malaka. «sinоv va хatо», ko`nikma qоnuni. 6. tafakkur individning хususiy rеaksiyalarini aks etishi tafakkur inson aqliy faoliyatining yuksak shaklidir. tafakkur orqali biz sezgi a'zolarimiz bilan bevosita aks ettirib bo’lmaydigan narsa va hodisalarni ongimizda aks ettirlarniz. umuman olganda tashqi muhitdagi narsa va hodisalar o’rtasida ko’z bilan ko’rib, quloq bilan eshitib bo’lmaydigan ichki munosabatlar hamda qonuniyatlar mavjud. ana shu ichki bog’lanish ham...

This file contains 60 pages in DOC format (425.5 KB). To download "tafakkur to’g’risida umumiy tasavvurlar", click the Telegram button on the left.

Tags: tafakkur to’g’risida umumiy tas… DOC 60 pages Free download Telegram