tafakkur haqida umumiy tasavvurlar

PPTX 16 pages 870.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 870.0 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

tafakkur haqida umumiy tasavvurlar. tafakkur haqida umumiy tasavvurlar. psixologiya va ijtimoy-siyosiy fanlar fakulteti 201-guruh talabasi joniqulova durdonaning umumiy psixologiya fanidan mustaqil ishi. reja: 1. tafakkur haqida tushuncha. 2. tafakkur operasiyalari haqida tushuncha. 3. tafakkur shakllari haqida tushuncha. 4. tafakkur turlari haqida tushuncha. 5. tafakkur sifatlari haqida tushuncha. tafakkurga berilgan ta’riflar: ivanov tomonidan-”tafakkur insonning shunday aqliy faoliyatidirki,bubfaoliyat voqelikni eng aniq,to’liq,chuqur va umumlashtirib aks ettirishga (bilishga), insonni taqin ham oqilona amaliy faoliyat bilan shug’ullanishiga imkon beradi”. gamezo tomonidan-”tafakkur voqelikning umumlashgan holda va so’z hamda o’tmish tajriba vositalarida aks ettirilishi”. petrovskiy tomonidan-”tafakkur-ijtimoiy sababiy, nutq bilan chambarchas bog’liq muhim bir yangilik qidirish va ochishdan iborat psixik jarayondir, boshqacha qilib aytganda, tafakkur voqelikni analiz va sintez qislish, uji bavosita va umumlashtirib aks ettirish jarayonidir”. leontev- tafakkur psixooogiyasi predmenti yuzasidan mulohaza yuritib, tafakkurni turli ko’rinishlarga ajratadi, fikr yuritish faoliyati ekanligini tan oladi, lekin unj predmentli-amaliy faoliyat deb nomlaydi. tafakkur operasiyalari haqida. analiz-shunday tafakkur operasiyasidirki uning yordami …

2 / 16

dan ko’rinib turibdi. analiz aqliy bo’lganligi kabi sintez ham amaliy xarakter kasb etadi. taqqoslash-shunday tafakkur operasiyasidirki, bu operasiya vositasi bilan ob’ektiv denyodagi narsa va hodisalarning bir-biriga o’xshashligi va bir-biridan farqlari aniqlanadi. xix-xx asrlarda yashagan olim ushinskiy taqqoslashga oid quyidagi so’zlarni aytadi: “agar siz tabiatni bir narsani ravshan tushunib olushni istasangiz, uning o’ziga juda o’xshash bi’lgan narsalardan tafovutini topingiz va uning o’ziga juda uzoq bo’lgan narsalar bilan o’xshashligini topingiz. ana shunda siz shu narsaning eng muhim belgilarini payqab olasiz, demak shu narsanintushinib olasiz”. narsa va hodisalar o’rtasidagi o’xshashlik yoki farqni, teng yoki tengsizliklarni, ayniyat yoki ziddiyatlarni aniqlashdan iborat bo’lgan fikr yuritish operasoyasi, bilishning dastlabki va zaruriy vositasi bo’lib hisoblanadi. taqqoslash operasiyasi 2 xil yo’l bilan amalga oshiriladi: amaliy aniq narsalarni bevosita solishtirish va nazariy tasavbur qilinayotgan obrazlarni va narsalarni ongda fikran taqqoslash. abstraksiyalash(lot.mavhumlashtirish)-bu operasiya yordamida moddiy dunyodagi narsa va hodisalarning muhim xususiyatlarini farqlab olib, ana shu xususiyatlardan narsa va xodisalarning muhim …

3 / 16

ikran ajratib olinsa, umumlashtirishda esa ajratib olingan o’xshash, umumiy va muhim belgilarga suyangan holda narsa va hodisalar birlashtiriladi. konkretlashtirish-hodisalarni ichki bog’lanish va munosabatlardan qat’iy nazar bir tomonlama ta’kidlashdan iborat fikr yuritish operasiyasidir. umumiy mavhum belgi va xususiyatlarni yakka yolg’iz ob’ektlarga tadbiq qilish bilan ifodalanadigan fikr yuritish operasiyasi insonning barcha faoliyatlarda faol ishtirok etadi. klassifikasiyalash-bir turkum ichidagi narsalarning bir-biriga o’xshashligiga va boshqa turkumdagi narsalardan farq qilishiga qarab narsalarni turkumlarga ajratish tizimidir. sistemalashtirish-tizimga solish shundan iboratki, bunda ayrim narsalar, faktlar, hodisalar va fikrlar muayyam tartibda makondagi, vaqtdagi tutgan o’rniga yoki mantiqiy tartibda joylashtiriladi. shu sababli makon, xronoligiya va mantiqiy belgilar asosida tizimga solish turlarga ajratiladi. tafakkur shakllari:hukmlar, xulosa chiqarish, tushunchalar. hukmlar-narsa va hodisalarning belgi va xususiyatlari haqida tasdiqlab yoki inkor qilib aytilgan fikr. chin hukm-narsa va hodisalarda voqelikda haqiqatdan o’zaro bo’g’liq bo’lgan belgilar, alomatlar hukmlarda bog’liq ravishda ko’rsatib berilsa yoki voqelkkda bir-biridan ajratilgan narsalar hukmlarda ajratib ko’rsatilsa. xato hukm-moddiy olamda haqiqatdan bog’liq …

4 / 16

ki ayrim fakt va hodisalarni o’rganish asosida umumiy qonun va qoidalar yaratiladi. deduktiv xulosa chiqarish-umumiy va yakka hukmlardan yakka yoki juz’iy hukm keltirib chiqariladi. misol uchin, barcha metallar ekeltr tokini o’tkazadi. temir metall. demak, temir ham elektr tokini o’tkazadi. anloiya xulosa chiqarishning shunday shakliki, bunda biz bir ikki predmentning ba’zi bir belgilari o’xshashligi to’g’risida xulosa chiqaramiz. analogiya-deb narsa va hodisalarning bir biriga o’xshash bo’lgan ba’zi belgilariga qarabgina huk yuritishdan iborat xulosa shakliga aytiladi. analogik usulda chiqarilgan xulosa chin, taxminiy, yolg’on bo’lishi mumkin. tushunchalar-deganda biz narsa va hodisalarning eng muhim va eng asosiy xususiyatlarini aks ettirishni tushunamiz. tushunchalar hukmlardan tarkib topadi. tushunchalar ko’lami jihatidan 3 turga bo’linadi:yakka tushunchalar, umumiy tushunchalar, to’planma tushunchalar. yakka tushunchalar-yakka narsa va hodisa haqidagi tushunchalardir. bunday tushunchalarga sohibqiron amir temur, mirzo ulug’bek, sirdaryo tushunchalarni misol keltirsak bo’ladi. umumiy tushunchalarda bir jinsda bo’lgan ko’p narsa va hodisalar gavdalantiriladi. masalan, kitob, maktab, yulduz, talaba va boshqalar. to’planma tushunchalar- bir …

5 / 16

tdi. “psixologik lug’at”da ko’rgazmali-harakatli tafakkur amaliy tafakkurning bevosita idrok qilayotgan narsa va hodisalar haqida harakatlar yordami bilan amalga oshiriladigan fikrlash turi, deb tavsiflanadi. ko’rgazmali-obrazli tafakkur turi. “psixologik lug’at”da ta’riflanishicha u konkret tafakkurning bevosita idrok qilinayotgan narsa va hodisalar haqida fikrlashdan iborat bo’lgan turi. g’oziyevning fikricha, bevosita idrok qilinayotgan predmentlar emas, balki faqat tasavvur qilinayotgan narsa va hodisalar haqida fikrlashdan iborat tafakkur turi ko’rgazmali-obrazli tafakkur deb ataladi. karimova tomonidan ko’rgazmali-obrazli tafakkur esa ko’rgan kechirgan narsalar va hodisalarning aniq obrazlari ko’z oldimizda gavdalangan chog’da ularning mohiyatini umumlashtirilib bilvosita aks ettirishimiz, deb talqin qilinadi. tafakkurning bu turi 4-7 yoshgacha bo’lgan bolalarda namoyon bo’ladi. tafakkur faolligiga qarab ixtiyorsiz (intuitiv) v ixtiyoriy (analitik) tafakkur turlariga ajratiladi. intuitsiya deb mantiqiy tafakkur yordamida ko’p vaqtlar davomida hal qilinmagan aqliy vazifalarning to’satdan, kutilmaganda hal qilinib qolish jarayoniga aytiladi. abstrakt tafakkur narsalarning mohiyatini aks ettiruvchi va so’zlarda ifodalovchi tushunchalarga tayanib fikr yuritishdir. ijodiy tafakkur- murakkab bilish faoliyatidan biri bo’lib, …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tafakkur haqida umumiy tasavvurlar"

tafakkur haqida umumiy tasavvurlar. tafakkur haqida umumiy tasavvurlar. psixologiya va ijtimoy-siyosiy fanlar fakulteti 201-guruh talabasi joniqulova durdonaning umumiy psixologiya fanidan mustaqil ishi. reja: 1. tafakkur haqida tushuncha. 2. tafakkur operasiyalari haqida tushuncha. 3. tafakkur shakllari haqida tushuncha. 4. tafakkur turlari haqida tushuncha. 5. tafakkur sifatlari haqida tushuncha. tafakkurga berilgan ta’riflar: ivanov tomonidan-”tafakkur insonning shunday aqliy faoliyatidirki,bubfaoliyat voqelikni eng aniq,to’liq,chuqur va umumlashtirib aks ettirishga (bilishga), insonni taqin ham oqilona amaliy faoliyat bilan shug’ullanishiga imkon beradi”. gamezo tomonidan-”tafakkur voqelikning umumlashgan holda va so’z hamda o’tmish tajriba vositalarida aks ettirilishi”. petrovskiy tom...

This file contains 16 pages in PPTX format (870.0 KB). To download "tafakkur haqida umumiy tasavvurlar", click the Telegram button on the left.

Tags: tafakkur haqida umumiy tasavvur… PPTX 16 pages Free download Telegram