natijalar

DOCX 132 pages 209.4 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 132
iv боб. товар-пул муносабатлари ривожланиши бозор иктисодиёти шаклланиши ва амал килинишининг асосидир инсоният тарихий тараккиётнинг купгина боскичларида иктисодий шаклларнинг айрим турлари узок вакт мавжуд булиб туриши мумкин. масалан, ибтидоий жамоа тузими емирилаётган шароитдаёк вужудга келган товар айирбошлаш бир ишлаб чикариш усулидан бошцасига утиб, бир неча минг йиллардан бери мавжуд булиб, ривожланиб келмовда. шу билан бирга бирон-бир иктисодий шаклнингтурли тарихий давр шароитидаги мазмуни, урни, роли ва ижтимоий окибатлари куп жихатдан турлича булади. лекин уларнинг умумий, энг хусусиятли белгилари сакланиб колади. шу сабабли мавзуни ижтимоий хужалик, яъни ишлаб чикариш шаклларини та\лил килишдан бошлаймиз. кейин товар ва унинг хусусиятлари, товар кийматининг микдори, уни аниклашга булган ёндашувлар, пулнинг вужудга келиши, мо^ияти ва вазифалари ёритилади. 1-§. натурал ишлаб чикаришдан товар ишлаб чикаришга утиш ва унинг ривожланиши натурал ишлаб чикариш. умумий иктисодий шаклларнинг та- .рйхан биринчиси натурал ишлаб чикариш булган, бунда ме\нат махсулотлари ишлаб чикарувчининг уз эхтиёжларини кондириш учун, ички хужалик эх;тиёжлари учун мулжалланган. истеъмол купинча …
2 / 132
ириктириб куйилади ва кучиб юриш имконйдан му\рум булади. натурал хужалик шаклларининг худди шу курсаткичлари цишлок хужалик жамоалари минг йиллар давомида барцарор яшовчи б^либ колганлигининг «сири»ни очиб беради. натурал хужалик ишлаб чикариш максадларини ни\оят чеклаб куяди, ишлаб чикариш ^ажм жи^атидан жуда оз ва тури жи\атидан кам булган э\ти - ёжларини кондиришга буйсунган. шунинг учун \ам жамият астасекинлик билан товар ишлаб чикаришга утади. товар ишлаб чикариш натурал хужаликнинг ривожланиши, унинг тури ва микдорининг усиши натижасида пайдо булди. товар ишлаб чикариш, яъни товар хужалигида кишилар уртасидаги иктисодий муносабатлар буюм оркали, улар ме\нати ма^сулларини олди-сотди килиш оркали намоён булади. товар ишлаб чикаришнинг натурал ишлаб чикаришдан фарки шундаки, бунда товар ёки хизмат узининг истеъмоли учун эмас, балки бозорга сотиш учун яратилади. натурал хужаликни сикиб чикариш ва товар айирбошлашнинг ривожланиш жараёни мехнат таксимотининг чукурлашуви, ишлаб чикаришнинг ихтисослашуви, хусусий мулкнинг вужудга келиши ва ривожланиши асосида индивидуал хужаликларнинг товар айирбошлашга, олди-еотдига утиш йули билан боради. айрим турдаги ма^сулотларни …
3 / 132
далолат беради. лекин вакт утиши билан, «вазн» номи пул бирлигидан нодир металларнинг \акикий вазнидан тобора купрок фар к кила бошлаган. бунинг бир канча сабаблари бор, буларнинг бири шу билан богликки, тарихан унча нодир булмаган, умумий эквивалент ролини уйнаган металлар нодиррок, демак, кимматрок металлар томонидан сикиб чикарилган, бунда пул номлари аввалигича колган. масалан, фунт 96 стерлинг дастлаб бир фунт кумушнинг пул билан ифодаланган номи булгай. лекин олтин киймат улчови сифатидаги кумушни сикиб чикаргач, аввалги ном уз киймати жихатидан бир фунт кумушга тенг булган олтин мивдорига нисбатан ишлатила бошлаган. бошка сабаб тангаларни сохталаштириш билан боглик бунда давлат пул зарб килинаётганда тангага талаб килингандан кура камрок микдорда пул материалларини сарфлайди. 2. товар муомаласи жараёнида нацд пул булиши керак, чунки товарларни олди-сотди килиш пайтида уларнинг рамзий ба\олари реал пулга айланмоги лозим. бу жараёнда пул муомала воситаси вазифасини бажаради. пулнинг муомала воситаси сифатидаги вазифаси шундан иборатки, у товарлар муомаласи жараёнида воситачи булиб майдонга чикади. дастлаб …
4 / 132
идан эхтиёт килиш учун ва уз товарини сота олиш-олмаслигидан катъи назар бошка товарларни сотиб олиш имкониятига эга булиш учун узини маълум пул захираси билан таъминлаши керак. натурал хужалик шароитида бойлик жамгариш махсулот жамгариш шаклида амалга оширилган. товар хужалигининг ривожланиши бойлик жамгаришнинг пул жамгариш шаклини келтириб чикаради. товарларни чекланмаган микдорда саклаб булмайди, пул ни истаган микдорда саклаш мумкин. товар хужалйги тараккиётининг дастлабки даврларида пул жамгариш уни муомаладан чикариб олиш йули билан амалга оширилган. кейинчалик фойда кетидан кувиш хукмрон ахамият касб этиб, . ■ б у ш ёт ган п ул ф о й д а к ел т и р м а сл и ги с а б а б л и п у л эга л а р и уни \a p a - к атга с о л и ш г а , у н и ф о й д а л и ж о й д а и …
5 / 132
нинг тулов воситаси сифатидаги вазифасидан келиб чикди. вексел айланмаси негизида (вексел — карз мажбурияти дегани) эмиссионер банк томонидан чикариладиган ва унинг обруси билан кувватланиб туриладиган кредит пуллар вужудга келади. кредит пуллар когоз пуллар билан кушилиб, товар муомаласига хизмат кила бошлайди. бу билан олтинни пул муомаласидан сикиб чикариш йулида яна бир кадам куйилади. кредитнинг ва кредит тизими ривожланиши билан пулнинг тулов воситаси сифатида кулланиш сохаси анча кенгайди, кредит пулларнинг пайдо булишига олиб келади. бир киши томонидан бошка кишига бериладиган кредит карз мажбуриятини, векселни келтириб чикаради. бирок векселлар муомаласи чекланган, чунки уларга хусусий шахслар кафолат беради. шу туфайли лухтарок кафолатга объектив зарурат келиб чикади, бунинг оркасидан банкнот пайдо булади. банкнот хусусий шахснинг вексел и урнига банк томонидан берилдиган векселдир. шундай килиб, банкнот пулнинг тулов воситаси сифатидаги вазифасидан келиб чикадо. банкнотлар билан бир каторда муомаланинг кредит куролларидан яна бир тури — 98 чеклар иштирок этадилар. чек омонат эгаси томонидан уз хисобидаги пулдан чекда …

Want to read more?

Download all 132 pages for free via Telegram.

Download full file

About "natijalar"

iv боб. товар-пул муносабатлари ривожланиши бозор иктисодиёти шаклланиши ва амал килинишининг асосидир инсоният тарихий тараккиётнинг купгина боскичларида иктисодий шаклларнинг айрим турлари узок вакт мавжуд булиб туриши мумкин. масалан, ибтидоий жамоа тузими емирилаётган шароитдаёк вужудга келган товар айирбошлаш бир ишлаб чикариш усулидан бошцасига утиб, бир неча минг йиллардан бери мавжуд булиб, ривожланиб келмовда. шу билан бирга бирон-бир иктисодий шаклнингтурли тарихий давр шароитидаги мазмуни, урни, роли ва ижтимоий окибатлари куп жихатдан турлича булади. лекин уларнинг умумий, энг хусусиятли белгилари сакланиб колади. шу сабабли мавзуни ижтимоий хужалик, яъни ишлаб чикариш шаклларини та\лил килишдан бошлаймиз. кейин товар ва унинг хусусиятлари, товар кийматининг микдори, уни аникла...

This file contains 132 pages in DOCX format (209.4 KB). To download "natijalar", click the Telegram button on the left.

Tags: natijalar DOCX 132 pages Free download Telegram