товар-пулмуносабатлариривожланиши

PPTX 37 pages 172.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 37
презентация powerpoint iv боб. товар-пул муносабатлари ривожланиши бозор иктисодиёти шаклланиши ва амал килинишининг асосидир ибтидоий жамоа тузими емирилаётган шароитдаёк вужудга келган товар айирбошлаш бир ишлаб чикариш усулидан бошкасига утиб, бир неча минг йиллардан бери мавжуд булиб, ривожланиб келмовда. шу билан бирга бирон-бир иктисодий шаклнингтурли тарихий давр шароитидаги мазмуни, урни, роли ва ижтимоий окибатлари куп жихатдан турлича булади. лекин уларнинг умумий, энг хусусиятли белгилари сакланиб колади. шу сабабли мавзуни ижтимоий хужалик, яъни ишлаб чикариш шаклларини тахлил килишдан бошлаймиз. кейин товар ва унинг хусусиятлари, товар кийматининг микдори, уни аниклашга булган ёндашувлар, пулнинг вужудга келиши, мохияти ва вазифалари ёритилади. 1-§. натурал ишлаб чикаришдан товар ишлаб чикаришга утиш ва унинг ривожланиши натурал ишлаб чикариш. умумий иктисодий шаклларнинг тарйхан биринчиси натурал ишлаб чикариш булган, бунда мехнат махсулотлари ишлаб чикарувчининг уз эхтиёжларини кондириш учун, ички хужалик эх;тиёжлари учун мулжалланган. истеъмол купинча ишлаб чикаришга мос келган, уларнинг бир-бири билан богланиши жуда осон булиб, ушбу хужаликнинг узида булган. …
2 / 37
идланади. бир товарнинг киймати у бошка товарга айирбошлаганда маълум булади (т-т). биринчи карашда айирбошлаш битимида товарлар бир хил рол уйнайдигандек куринади. аслида эса уларнинг роли турличадир. бир товар уз кийматини бошка товарга нисбатан ифодалайди. иккинчи товар эса (унинг кийматини бошка товарга нисбатан ифодалайди) эквивалент ролида чикади, кийматнинг эквивалент шаклини ташкил этади. шайбонийхон самаркандни забт этгандан кейин, 1507 йилда пул ислохотини угказган. бизгача шайбонийхон (1501,-1610) ва абдуллахон (1583-1598) зарб этган тангалар етиб келган. абдуллахон даврида танга (олтин ва кумуш) зарб килиш давлат пойтахти — бухорода марказлаштирилади. 1695-1709 йилларда олтин танга зарб килиш мунтазам тус олади. танга огирлиги 4,8 грамм, сифат софлиги жуда юкори — 958 булган1. умумий эквивалент ролини нодир металларга, жумладан, олтинга юклатилишига сабаб куйидагилар: — сифат жихатдан бир хил улчамга келтириш мумкинлиги; — зангламасдан ва узок муддат сакпаш мумкинлиги; — булинувчанлиги ва уни яхлит холига келтириш мумкинлиги; — табиатда нисбатан камёблиги; — озгина микдордаги ва огирликдаги нодир металлнинг киймати …
3 / 37
орда сотиш, айирбошлаш учун ва бошкаларнинг истеъмолини кондириш максадида ишлаб чикарилади. товар — бирон-бир нафлиликка ва кийматга эга булган айирбошлаш учун яратилган махсулотдир. нафлилик — товарларнинг кишиларнинг бирон-бир истеъмолини кондириш лаёкати. алмашув циймати — бу бирор турдаги истеъмол кийматнинг бошка турдаги истеъмол кийматга айирбош килинадиган микдорий нисбати. аник мехнат — муайян аник шаклда сарфланиб истеъмол кийматларнинганиктуркни вужудга келтиришга каратилган мехнат. абстракт мехнат — аник шаклидан катъий назар умуман инсон ишчи кучининг сарфланиши, ижтимоий мехнатнингбир кисми. мехнат унумдорлиги — маълум вакт давомида ишлаб чикарилган ма\сулот микдори ёки махсулот бирлигини ишлаб чикариш учун кетган вакт билан аникланади. мехнат интенсивлиги —вакт бирлигида мехнатнинг сарфланиш тезлиги ёки жадаллиги. пул — хамма товар ва хизматларни сотиш ва сотиб олиш мумкин булган умумий эквивалентдир. v боб. бозор щтисодиётининг мазмуни ва амал к,илиши. бозор ва унинг тузилиши максад: иктисодиёти тушунчасининг мазмунини баён килиб бериш. бозор ва унинг турлари, бозор инфратузилмаси, унинг таркибий «кисмлари хамда унсурларини ёритиб бериш …
4 / 37
диётида бозор алокалари бутун тизимни, унинг хамма боскичларини ишлаб чикиш, айирбошлаш, таксимлаш ва истеъмол жараёнларини, хамда иктисодий муносабатларнинг барча субъектларини камраб олади. бозор иктисодиёти субъектлари таркибига тадбиркорлар хам, уз мехнатини сотувчи ишчилар хам, пировард истеъмолчилар, ссуда капитали эгалари ва кимматли когозлар эгалари хам киради. одатда, бозор хужалигининг барча асосий субъектлари учта гурухга булинади: уй хужаликлари, корхоналар (тадбиркорлик сектори) ва давлат. уй хужаликлари — иктисодиётнинг истеъмолчилик сохасида фаолият курсатувчи асосий таркибий бирлик. уй хужаликлари доирасида моддий ишлаб чикариш ва хизмат курсатиш сохаларида яратилган товар ва хизматлар истеъмол килинади. бозор иктисодиётида уй хужаликлари мулкдор ва ишлаб чикариш омилларини етказиб берувчилар хисобланади. тадбиркорлик сектори — бу даромад (фойда) олиш максадида амал килувчи иктисодиётнинг бирламчи бугинларидир. у иш юритиш учун уз капиталини ёки карз олинган капитални ишга солишни таказо этади, бу капиталдан олинган даромад ишлаб чикариш фаолиятини кенгайтириш учун сарфланади. тадбиркорлар товар хужалигида товар ва хизматларни етказиб беради. давлат — фойда олишни максад килиб …
5 / 37
мий ва асосий муаммоларнинг хал килиниши. бозор икгисодиётига йул тутган хар кандай мамлакат бу иктисодиётнинг кандай амал килишини тушуниб олиш ва олдига куйган вазифаларни муваффакиятли хал этиш учун иктисодиётнинг умумий муаммолари булган бир катор саволларга жавоб топиши зарур. 1. нима ишлаб чикариш ва канча ишлаб чикариш зарур? 2. кандай ишлаб чикариш зарур? 3. ким учун ишлаб чикариш зарур? — каби саволлар шулар жумласидандир. агар бу саволга жамият тараккиётнинг хамма боскичлари учун хос тарзди булган умумий жавоб берадиган булсак: 1. ахоли эхтиёж и учун зарур турда хамда микдорда товар ва хизмат ишлаб чикариш; 2. мавжуд ресурслардан фойдаланиб, янги техника ва технология асосида ишлаб чикариш; 3. ахоли истеъмоли учун ишлаб чикариш, деб жавоб бериш мумкин. бозор иктисодиёти тадбиркорлик ва танлаш эркинлигини намойиш килади, хусусан шу асосда у муваффакиятга эришади. бозор иктисодиётининг яна бир афзаллиги шундаки, бунда хар бир шахс, корхона, фирма ва корпорациялар тинимсиз харакатда ва изланишда булишади. чунки хужасизлик, сусткашлик, бегамлик …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "товар-пулмуносабатлариривожланиши"

презентация powerpoint iv боб. товар-пул муносабатлари ривожланиши бозор иктисодиёти шаклланиши ва амал килинишининг асосидир ибтидоий жамоа тузими емирилаётган шароитдаёк вужудга келган товар айирбошлаш бир ишлаб чикариш усулидан бошкасига утиб, бир неча минг йиллардан бери мавжуд булиб, ривожланиб келмовда. шу билан бирга бирон-бир иктисодий шаклнингтурли тарихий давр шароитидаги мазмуни, урни, роли ва ижтимоий окибатлари куп жихатдан турлича булади. лекин уларнинг умумий, энг хусусиятли белгилари сакланиб колади. шу сабабли мавзуни ижтимоий хужалик, яъни ишлаб чикариш шаклларини тахлил килишдан бошлаймиз. кейин товар ва унинг хусусиятлари, товар кийматининг микдори, уни аниклашга булган ёндашувлар, пулнинг вужудга келиши, мохияти ва вазифалари ёритилади. 1-§. натурал ишлаб чикаришдан то...

This file contains 37 pages in PPTX format (172.5 KB). To download "товар-пулмуносабатлариривожланиши", click the Telegram button on the left.