xorazmning qadimgi va o‘rta asr shaharlari urbanizatsiyasi

DOC 73,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1557123485_74257.doc xorazmning qadimgi va o‘rta asr shaharlari urbanizatsiyasi reja: 1. mil.av. ix – vi asrlarda qadimgi xorazm. 2. «katta xorazm» masalasi 3. mil. av. vi-iii asrlarda xorazm. mil.av. ix – vi asrlarda qadimgi xorazm. qadimgi xorazm – turon va eron mintaqalari oralig‘ida joylashgan tarixiy o‘lka va qadimiy davlat sanaladi. xorazm hududi qadimda amudaryo adoqlaridan janubga tomon murg‘ob va tajan daryolarining yuqori oqimlarigacha cho‘zilgan. shu boisdan bu qadimiy tarixiy o‘lka fanda 2 xil: qadimgi xorazm va katta xorazm nomlari bilan mashhur. xorazm” atamasi (toponimi) avestoda xvairizem, qad.forsiychada uvarazmis, lotinchada xorasmiya va yunonchada xorazmiya deb yuritilgan. arabcha yozma manbalarda bu o‘lka xvorazm talaffo’zida tilga olinadi. “xorazm” atamasi (toponimi) semantikasi haqida bir qancha fikrlar mavjud. xorazm tarixining bilimdoni s.tolstov atama talqinlari orasida eroncha “xurr-xurshed” va “zm-zem” so‘zlari asosida yo’zaga kelgan nomning “quyoshli o‘lka”, “quyoshli yer” deb atalishi haqiqatga yaqin etnonim hisoblaydi. so‘g‘dshunos olim m.bogolyubovning fikricha, xorazm ayrim-ayrim 3ta so‘zlardan tarkib topgan. xu (xush, …

tilida) tushunchalari hozirda o‘zbekistondagi bir viloyatning nomida saqlangan.qadimgi xorazm tarixi va yodgorliklari s.p.tolstov rahbarligidagi arxeologik ekspeditsiyaning tadqiqotlari natijasida keng yoritilgan. xorazmning sug‘orish inshootlari va sug‘orilishi tarixini o‘rganishda arxeolog ya.g‘ . g‘ulomov katta hissa qo‘shgan . xorazm tuprog‘ida turli xil qishloq va shahar xarobalari qazib ochilgan. hozir ham xorazm tarixini o‘rganish va uning arxeologik yodgorliklarini qidirib topish, qazib ochish, tadqiq qilish ishlariga katta e'tibor berilmoqda. hozirgi kunda insoniyat sivilizatsiyasining muayan bir darajasiga erishildi. erishilgan bu yutuqqa mesopatamiya, gretsiya, hindiston, xitoy va markaziy osiyo katta hissa qo‘shgan. yevropa va amerika olimlari ham xususan tabiiy va ilmiy fanlar bo‘yicha o‘z ulushlarini qo‘shmoqdalar. biz xorazm jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan hissasi haqida fikr yuritganimizda xorazm vohasi, uning rivojlangan dehqonchiligi, xiva, urganch, hazorasp, qiyot singari shaharlari ,ulardagi ko‘plab o‘quv yurtlari, ilmiy va madaniy markazlar, madrasalar, xalq amaliy san'ati ko‘z oldimizda namoyon bo‘ladi. ular orasida xiva alohida ajralib turadi. chunki aynan shu shaharlar dunyoga al-xorazmiy, al-beruniy, najmiddin kubro, …

vdo, hunarmandchilik va madaniy markaz sifatida o‘troq, ko‘chmanchi xalqlarning eng iste'dodli qatlamlarni o‘ziga jalb qilib, ularning imkoniyatlarini insonlar uchun zarur tomonga yo‘naltirar edi.olim muhammad al- xorazmiy ana shunday muhitda tug‘ildi (783-847). uning xivada o‘tkazgan yoshlik yillari haqida m'lumotlar kam. ammo uning iste'dodli olim sifatida xuroson hokimi al-ma'mun (horun ar-rashid)ning o‘g‘li) ho’zurida yashagani ma'lum . u xuroson markazi marvda dars berdi. 818 yilda al- ma'mun bilan birga ko‘plab o‘rta osiyolik olimlar , shu jumladan, al-xorazmiy ham bog‘dodga keldi. ilm- fanning homiysi bo‘lgan al-ma'mun bu yerda o‘ziga xos akademiya - “baytul hikma” tashkil etdi. al-xorazmiy ana shu markazga boshchilik qildi. al-xorazmiy bu yerda insoniyatga matematika, geometriya, geodeziya kabi fanlar bo‘yicha bir necha fundamental asarlar tortiq qildi. u akademiyaning rahbari sifatida hozirgi matematikaning asoslarini yaratdi va “hind hisobi haqida”; “al-jabr val –muqobila” kabi asarlar yozdi. x1 asrda al-xorazmiy asos solgan matematika yevropa tillariga, shu jumladan, ingliz va franso’z tillariga tarjima qilib bo‘lingan edi. …

amoh” tashkil etdi. ular orasida beruniy va ibn sino ham bor edi . beruniy ma'munning fan bo‘yicha maslahatchisi etib tayinlanadi. beruniyning ilmiy merosi juda ulkan. uning tabiiy fanlar, shuningdek, falsafa va tarix sohasidagi ilmiy ishlari ahamiyatlidir. beruniy haqli ravishda hamma zamonlarning eng yirik hindshunoslaridan hisoblanadi. uning bilish, tafakkur haqidagi fikrlari bugun ham o‘z kuchini yo‘qotgan emas . beruniy geodeziya , matematika va geografiya sohasida dunyo faniga fundamental ishlanmalar , o‘lchamlarni aniqlashning yangi va qulay usulini taklif qilgan. shunisi diqqatga sazovorki, beruniy asarlarida oy, planetalar va quyosh o‘rtasidagi masofa vaularning o‘lchamlarini aniqlash usullari to‘g‘risida keng mulohazalar bayon etilgan.eramizdan avvalgi 5 mingyillikning oxiri va 4 mingyillik boshlarida xorazmning sobiq kaltaminor kanali o‘zanidagi ovchi baliqchilarning qadim manzilgohlari joylashgan. bu yodgorliklar ichida ancha yaxshi saqlangan manzilgohlardan biri jonbos 4dir. bu yerda olib borilgan qazish ishlari paytida yarim yerto‘la ko‘rinishidagi uy qoldiqlari, toshdan yasalgan ko‘plab mehnat qurollari va sopol idishlar topilgan: uy o‘rtasida katta o‘choq, …

qabilalarning moddiy madaniyati yodgorliklari asosan xorazmda topilgan. dastlabki yodgorliklar yop (kanal) atrofida tekshirilgani uchun tozabog‘yob deb atalgan. bu madaniyat uchun qo‘pol yassi tubli, boshoqqa yoki to‘rga o‘xshatib qolipda bosilgan va o‘yilgan ornamentli xurmachasimon keramika xarakterlidir. tozabog‘yob madaniyati genetik jihatdan kaltaminor madaniyatiga borib taqaladi. tozabog‘yob madaniyatining birinchi qabristoni - ko‘kcha tog‘idan 5 km janubroqda joylashgan. ko‘kcha 3 qabristonining ochilishi katta diqqatga sazovordir. bunga taqir yo’zida yo’zga yaqin qabr uchun qazilgan chuqurlar topilgan. o‘liklar to‘rtburchakli chuqurlarda boshlari bilan g‘arb tomonga qarab bujmaygan holda yotadilar. yakka-yakka va juft - juft ko‘milganlar ham uchraydi. juft ko‘milganlar ichida erkak va xotinlarning birga ko‘milganligini ko‘rish mumkin, ammo ular bir vaqtda emas, balki oldinma ketin ko‘milgan. juft ko‘milganlar ichida ayniqsa bolalar jasadi ko‘p miqdorda idishlar, bronza bilago’zuklar topildi.ko‘kcha makonida 10 ta yarim yerto‘ladan iborat uy o‘rinlari qazib ochildi. yerto‘lalar to‘g‘ri burchakli yoki dumaloq shaklga yaqin qurilgan. yerto‘lalarning sathlariga qator tik yog‘och ustunlar o‘rnatish uchun chuqurchalar o‘yilgan. ular …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xorazmning qadimgi va o‘rta asr shaharlari urbanizatsiyasi"

1557123485_74257.doc xorazmning qadimgi va o‘rta asr shaharlari urbanizatsiyasi reja: 1. mil.av. ix – vi asrlarda qadimgi xorazm. 2. «katta xorazm» masalasi 3. mil. av. vi-iii asrlarda xorazm. mil.av. ix – vi asrlarda qadimgi xorazm. qadimgi xorazm – turon va eron mintaqalari oralig‘ida joylashgan tarixiy o‘lka va qadimiy davlat sanaladi. xorazm hududi qadimda amudaryo adoqlaridan janubga tomon murg‘ob va tajan daryolarining yuqori oqimlarigacha cho‘zilgan. shu boisdan bu qadimiy tarixiy o‘lka fanda 2 xil: qadimgi xorazm va katta xorazm nomlari bilan mashhur. xorazm” atamasi (toponimi) avestoda xvairizem, qad.forsiychada uvarazmis, lotinchada xorasmiya va yunonchada xorazmiya deb yuritilgan. arabcha yozma manbalarda bu o‘lka xvorazm talaffo’zida tilga olinadi. “xorazm” atamasi (toponimi) s...

Формат DOC, 73,0 КБ. Чтобы скачать "xorazmning qadimgi va o‘rta asr shaharlari urbanizatsiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xorazmning qadimgi va o‘rta asr… DOC Бесплатная загрузка Telegram