o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg’ona davlat universiteti boshlang’ich ta’lim uslubiyoti

DOCX 122 sahifa 519,7 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 122
o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg’ona davlat universiteti boshlang’ich ta’lim uslubiyoti ona tili va adabiyot (3-kurs 5-semestr uchun) farg`ona – 2021 oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligining 2018-yil 25 avgustdagi 744-sonli buyrug’i bilan tasdiqlangan fan dasturi asosida ishlab chiqilgan. tuzuvchilar: d.r.teshaboyev – btu katta o’qituvchisi, filologiya fanlari bo’yicha falsafa doktori sh.a.ganiyevna – btu katta o’qituvchisi, filologiya fanlari bo’yicha falsafa doktori taqrizchilar: f.f.n., dots.g.roziqova f.f.n., dots.m.abdupattoyev o‘quv-uslubiy majmua farg`ona davlat universiteti boshlang‘ich ta’lim uslubiyoti kafedrasining 2021-yil 30-avgustdagi 1-yig’ilishi bayoni bilan foydalanish uchun tavsiya etilgan. kafedra mudiri: f.f.n. dots. b.qurbonova uslubiy majmua mundarijasi 1. ma’ruza mashg‘ulot................................................................................................. 2. amaliy mashg‘ulot.................................................................................................. 3. mustaqil ta`lim........................................................................................................ 4. glossariy.................................................................................................................. 5. ilovalar..................................................................................................................... 1. fan dasturi ………………………………………………….….................. 1. ishchi fan dasturi …………………………………………......................... 1. sillabus ………………………………………………………..................... 1. testlar …………………………………………………………................... 1. baholash mezonlari..................................................................................... 1. adabiyotlar ro ‘yxati…………………………………….......................... 1. ma’ruza mashg’ulotlari 1-mavzu sintaksis haqida umumiy ma’lumot. so’z birikmasi, gap bo’lagi va gap sintaksisining tekshirish ob’yekti sifatida. gapda so’zlarn
2 / 122
ing o’zaro bog’lanishi; teng va ergash bog’lanish haqida umumiy ma’lumot. ergash bog’lanish so’z birikmasini hosil qiluvchi sintaktik munosabat ekanligi. so’z birikmasi, so’z birikmasining tuzilishi va grammatik ma’nolari. birikma tarkibidagi so’zlarning aloqa turlari: boshqaruv, bitishuv, moslashuv. r e j a : 1. til sistemasida sintaksisning tutgan оhrni. 2. sintaksis tushunchasi va ma’nоlari. 3. sintaksis kursining tekshiruv ob’ekti. 4. sintaksisning bоshqa so’alar bilan alоqasi. 5. sо'zlarning grammatik alоqasi: 1.teng alоqa. 2.tоbe alоqa: so`zning tildagi muayyan qonun-qoida asosida o`zaro birikuvidan so`z birikmasi va gap hosil bo`ladi. so`z birikmasi va gap qurilish hamda ifoda mazmuniga ko`ra farqlanadi. tilshunoslikning bo`limlaridan biri bo`lgan sintaksisda so`zlarning o`zaro erkin bog`lanishi, erkin bog`lanish natijasida yuzaga chiquvchi nutq birliklari, uning turlari, o`ziga xos xususiyatlari, so`z birikmasi, gap va uning turlari, gap bo`laklarini o`rganuvchi va tekshiruvchi bo`limdir. sintaksis grammatikaning tarkibiy qismi bo`lib, yunoncha “syntaxis” so`zidan olingan bo`lib, “qurish”, “tuzish” degan ma’nolarni bildiradi. tilshunoslikda so`zlar bir-biri bilan ikki xil yo`l bilan bog`lanadi. …
3 / 122
iyoslang: o`qimoq - tez o`qimoq. keyingi nutqiy hosilada «harflarni urishtirib ma‘nosini tushunish» harakati (o`qimoq) so`zidagiga nisbatan aniqroqdir. chunki unga (tez) so`zi ko`maklashgan. ko`rinadiki, so`z ham, so`z birikmasi ham tushuncha ifodalaydi. so`z ifodalaydigan tushuncha noaniq va demak, kengroq (masalan, (o`qimoq) fe‘lida harakat tez ham, sekin ham bo`lishi mumkin), so`z birikmasida esa ikki tushuncha o`z mustaqilliklarini saqlagan holda nisbiy aniq va muayyan harakatni («harflarni tez urishtirib, ma‘nosini tushunish») ifodalagan. demak, so`z o`z ma‘noviy imkoniyatini to`laroq va ravshanroq namoyon qilishi uchun boshqa bir mustaqil so`zga ehtiyoj sezadi. bu so`z uning ma‘noviy ehtiyojini qondirmog`i uchun ham ma‘noviy, ham grammatik jihatdan unga muvofiq bo`lmog`i lozim. buni ravshanroq anglash uchun quyidagi hosilalarga diqqat qilaylik: olmaning termoq, osmonni ushlamoq, salim keldi, kitobni o`qimoq birikmalarning birinchisida (olma) va (termoq) so`zlari ma‘noviy jihatdan muvofiq bo`lib, biroq ularning grammatik shakli (qaratqich kelishigi) mos emas. ikkinchi birikuv (osmonni ushlamoq) da so`zlar grammatik shakli jihatdan mos bo`lsa-da, ma‘noviy tabiatlarining «beo`xshovligi» ularning birikuv …
4 / 122
obelik; d) tushuncha ifodalashi; so`z birikmasi bu to`rt belgisining har biri bilan o`ziga yondosh hodisalarga o`xshaydi ham, bir vaqtning o`zida farqlanadi ham. masalan: birdan ortiq mustaqil so`zdan tashqi topganligi bilan so`zdan farq qilsa, tushuncha ifodalashi bilan u bilan o`xshashlik kasb etadi. gaplar birdan ortiq mustaqil so`zning ma‘noviy va grammatik jihatdan tobelanishi asosida ham vujudga keladi. lekin u sb dan farqli o`laroq, fikr ifodalaydi. demak, sb bilan uning o`xshashlari munosabatiga alohida-alohida to`xtalish lozim bo`ladi. so`z birikmasi sintaktik ta`limotning tarkibiy qismi bo`lib, bunda so`zlarning o`zaro aloqaga kirituvchi vositalar, so`zlarning o`zaro bog`lanish usullari, so`z birikmalari va ularning tillari o`rganiladi. so`zlarning munosabatga kirishi uchun ichki (ma`no) moslik, tashqi (grammatik) moslik va ularning uyg`unligi talab qilinadi: chiroyli uy, qorning sovug`i, qalam ushlamoq, vatanni sevmoq kabi. gapning bosh (ega, kesim) va ikkinchi darajali (aniqlovchi, to`ldiruvchi, hol) bo`laklari bo`ladi. ega va kesimning o`zidangina iborat bo`lgan gap sodda yig`iq gap deyiladi, masalan: kuz keldi. o`quvchilar qatnashdilar kabi. gapda …
5 / 122
rgash so`z (ergashuvchi so`z) deyiladi. so`zlarning o`zaro ergash bog`lanishi uch turli bo`ladi: moslashuv, boshqaruv va bitishuv. bir so`zning ikkinchi so`zga ergashib, u bilan son, kelishik yoki shaxs jihatdan moslashib bog`lanishi moslashuv deb ataladi. bir so`zning boshqa so`z talabiga ko`ra ma`lum (old ko`makchili yoki old ko`makchisiz) vositali kelishikda turishi boshqaruv deyiladi. bir so`zning ikkinchisi bilan moslashmay, boshqarilmay, faqat ma`no jihatidan bog`lanishi bitishuv deyiladi. bir so`z ikkinchi so`z bilan birikib so`z birikmasi hosil qilishda faqat o`sha birikayotgan so`zlarning qanday so`z turkumiga munosibligigina emas, balki ularning leksik ma`nolariga ham ko`p jihatdan bog`liqdir. har bir so`z ma`lum semantik guruh bilan bog`langan bo`lib, o`sha guruh so`zlar bilangina birikib so`z birikmasi hosil qiladi. masalan, o`qimoq fe`li quyidagi semantik guruh so`zlar bilan birikishi mumkin: kitob, gazeta, jurnal.. o`qimoq, maktabda, universitetda.. o`qimoq, qunt bilan o`qimoq, qishda, yozda.. o`qimoq,tez, sekin.. o`qimoq, ko`p, oz.. o`qimoq, yoddan o`qimoq kabilar. so`z birikmasi hosil qilish uchun kamida ikkita mustaqil ma`noli so`z bo`lishi, shu …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 122 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg’ona davlat universiteti boshlang’ich ta’lim uslubiyoti" haqida

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg’ona davlat universiteti boshlang’ich ta’lim uslubiyoti ona tili va adabiyot (3-kurs 5-semestr uchun) farg`ona – 2021 oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligining 2018-yil 25 avgustdagi 744-sonli buyrug’i bilan tasdiqlangan fan dasturi asosida ishlab chiqilgan. tuzuvchilar: d.r.teshaboyev – btu katta o’qituvchisi, filologiya fanlari bo’yicha falsafa doktori sh.a.ganiyevna – btu katta o’qituvchisi, filologiya fanlari bo’yicha falsafa doktori taqrizchilar: f.f.n., dots.g.roziqova f.f.n., dots.m.abdupattoyev o‘quv-uslubiy majmua farg`ona davlat universiteti boshlang‘ich ta’lim uslubiyoti kafedrasining 2021-yil 30-avgustdagi 1-yig’ilishi bayoni bilan foydalanish uchun tavsiya etilgan. kafedra mudiri: f.f.n. dots. b.qurbonova uslub...

Bu fayl DOCX formatida 122 sahifadan iborat (519,7 KB). "o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg’ona davlat universiteti boshlang’ich ta’lim uslubiyoti"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o’zbekiston respublikasi oliy v… DOCX 122 sahifa Bepul yuklash Telegram