mehnat iqtisodiyoti fanining mohiyati

DOCX 13 стр. 104,6 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 104,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

ii-мавзу. меҳнат иқтисодиёти меҳнат ҳақидаги фан 2.1. меҳнат иқтисодиёти фанининг моҳияти ва унинг таркибий йўналишлари. 2.2. «меҳнат иқтисодиёти» фанини ўрганиш босқичлари ва моделлари. 2.3. «меҳнат иқтисодиёти» фанининг инновацион ривожланиш шароитларидаги вазифалари 2.1. меҳнат иқтисодиёти фанининг моҳияти ва унинг таркибий йўналишлари. ижтимоий ҳаёт мароқли, айни пайтда мураккабдир. инсон жамиятда яшар экан ўзига хос ва мос турмуш тарзини яратади. у ҳаёт кечириш учун озиқ-овқат топиши, уй-жой қуришга, кийим-бош тикиб олиши ва атроф муҳитнинг ноқулай таъсирларидан ҳимояланиши керак, бунинг учун ўзига зарур бўлтан барча нарсаларни табиатдан қидиради ва топган материалларидан фойдаланади. айни бир пайтда табиатдан топган материаллар ҳам инсонга яшаш учун анча қулай шарт-шароитлар яратиш имконини беради. инсон табиатдан топган мазкур материалларни ўз фойдаси йўлида ўзгартиради. бундай жараён давомида инсон томонидаи жамият эҳтиёжларини қондириш учун зарур бўладиган моддий ва маънавий неъматлар яратиш соҳасидаги “меҳнат” деб аталадиган мақсадга мувофиқ фаолият амалта оширилади. бинобарин, меҳнат мавжуд табиий, моддий, ақлий захираларни шахсий ва ижтимоий эҳтиёжлар учун …

2 / 13

т ёки машина бажарадиган иш тушунчасидан ажратиб туради. мақсадга эга бўлган инсон табиат инъоми — буғдой ёки жавдар, ёғоч ёки лой, пахта толаси, жун ёки теридан фойдаланиб, янги маҳсулот яратади, яъни ўз организмининг жисмоний ва ақлий қувватидан фойдаланиб, меҳнат ҳаракатларини онгли равишда ва изчиллик билан бажаради. инсон ўз меҳнатининг мақсади, усули ва натижасини аниқлаш давомида, қандай маҳсулотлар қанча миқдорда ва қачон ишлаб чиқарилиши керак, бу маҳсулотларни қандан ресурслардан, қай тарзда, қандай технология ёрдамида ишлаб чиқариш керак, бу маҳсулотлар ким учун ишлаб чиқарилиши керак деган учта муҳим масалани ҳал қилади. бинобарин, биринчи масалада меҳнат онгли фаолият, иккинчисида — ишчи кучини такрор ишлаб чиқариш, учинчидан — ижтимоий фойдали фаолият сифатида намоён бўлади. ижтимоий-иқтисодий турмушда меҳнат тушунчаси билан бир қаторда иш тушунчасидан ҳам кенг фойдаланилади. иш деганда табиат ва инсон томонидан бирлашган характерларининг объектив натижаси тушунилади. механик тарзда бу натижа маълум бир қаршиликни енгиш учун сарфланаётган энергия миқдори билан ўлчанади. меҳнат ва ишнинг …

3 / 13

ир-бири билан солиштирилганда, иш меҳнатнинг маҳсули деган хулосага келамиз. шу боис унинг сон ва сифат кўрсаткичларини таҳлил қилиш мумкин. ҳатто меҳнат ва иш сўзлари инглиз тилида ҳам ўз мазмуни билан ҳар хил маънони билдиради. масалан, иш сўзи (инглизча wогк) кишининг интилиши ва ҳаракати маъносини эмас, балки муайян натижа сифатида тушунилади. меҳнат дейилганда эса (инглизча “job”) конкрет натижадан қатьий назар инсоннинг харакати, интилиши ва энергия сарфлаши каби фаолиятлари тушунилади. инсон куч-қувватининг сарфланиш даражаси фаолият турига ва ишлатиладиган меҳнат воситаларига боғлиқ бўлади. шундай қилиб, агар меҳнат жараёнини тасвирлайдиган бўлсак, у учта асосий таркибий қисмни ўз ичига олади: · хомашё материали (меҳнат предметлари); · меҳнат воситалари; · жонли меҳнат сарфлари. ана шу учта таркибий қисмнинг ўзаро таъсир кўрсатиш натижаси меҳнат маҳсулоти —табиатнинг янги маҳсулоти бўлиб, у инсон эҳтиёжларига мослашган бўлади. булар: йиғиб-териб олинган пахта ҳосили; парвариш қилинган чорва моллари, барпо этилган уй ёки кўприк, тикилган кийим ёки пойафзаллардан ташкил топиши мумкин. меҳнат предметлари …

4 / 13

ва бу билан ҳаёт учун зарур бўлган янги маҳсулот яратади. бундай маҳсулотни ишлаб чиқариш жараёнининг барча уч жиҳати: хомашё ва материаллар, меҳнат воситалари, қуроллари ва жонли меҳнат сарфлари бирлашиб меҳнат маҳсулоти яратади. меҳнат ижтимоий-иқтисодий, технологик, ақлий-ҳиссий, физикавий-кимёвий, биологик ва бошқа қонуний ҳодисаларнинг уйғунлашуви натижаси — мажмуи жараёнидир. меҳнат предметларига ер ости қазилмалари, табиий ва сунъий хомашё ва материаллар, ярим фабрикатлар ва комплектлаштириладиган жиҳозлар; энергиявий, моддий ва ахборот оқимлари киради. ишчи кучи меҳнат предметларини меҳнат воситалари орқали ўзгартиради. меҳнат воситаларига машиналар, ускуна ва қурилмалар; иш қуроллари ва бошқа технологик ишланма турлари; дастурий-таъминот воситалари; иш жойининг ташкилий таъминоти ва бошқалар киради. меҳнат — бойлик манбаидир. у инсон фаолиятининг биринчи ва зарур шарти ҳисобланади. инсон ва жамият тараққиётининг тарихи бу жараёнда меҳнатнинг ҳал қилувчи аҳамиятга эга эканлигидан далолат беради. одамлар атрофдаги табиатни ўзгартирар эканлар, умрининг ўзгариб бораётган эҳтиёжлари таъсирида ўз табиатларини ҳам ўзгартирадилар: билимларини бойитиб, қобилиятларини ривожлантирадилар ва янги кўникмалар ҳосил қиладилар, меҳнат …

5 / 13

амир темур ҳам ўз даврида инсоннинг яшаши, ҳаёт кечириши учун табиий ресурсларни тайёр маҳсулотга айлантиришда меҳнатнинг ролига катта баҳо берар эди. „темур тузуклари"да кўрсатилганидек, „деҳқонлар ва раиятдан қайси бирининг деҳқончилик қилишга қурби етмаса, керакли ускуналарни етказиб унга ёрдам берилсин", — деб кўрсатма берар экан, меҳнат қуролисиз бойлик яратиш мумкин эмаслигини у яхши билар эди. фан-техника таракқиёти таъсири билан шундай жараёнлар, чунончи ишлаб чиқаришни комплекс механизациялаш, автоматлаштириш, ахборотлар технологиясини кенг жорий этиш ва уни ташкил этишни тубдан такомиллаштириш натижасида жисмоний меҳнат мазмунинг мунтазам ўзгариши содир бўлмоқда. жамият ишлаб чиқарувчи кучлари ривожининг қудратли омили фандир, аниқроғи фаннинг ишлаб чиқариш билан узвий бирикиб кетишидир, чунки фан-техника тараққиёги фақат янга энергия турлари, яши материаллар, электрон-ҳисоблаш машиналари ва ҳатто ишлаб чикаришни комплекс механизациялашни шунчаки тадбиқ этишни эмас, балки ишлаб чиқаришнинг бугун техникавий негизини, уни ташкил этиш ва бошқариш такомиллаштиришни талаб этади. ҳозирги шароигда меҳнат жараёни қуйидаги хусусиятлари билан ажралиб туради: 1) меҳнат жараёнининг интеллекгуал потенциали …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mehnat iqtisodiyoti fanining mohiyati"

ii-мавзу. меҳнат иқтисодиёти меҳнат ҳақидаги фан 2.1. меҳнат иқтисодиёти фанининг моҳияти ва унинг таркибий йўналишлари. 2.2. «меҳнат иқтисодиёти» фанини ўрганиш босқичлари ва моделлари. 2.3. «меҳнат иқтисодиёти» фанининг инновацион ривожланиш шароитларидаги вазифалари 2.1. меҳнат иқтисодиёти фанининг моҳияти ва унинг таркибий йўналишлари. ижтимоий ҳаёт мароқли, айни пайтда мураккабдир. инсон жамиятда яшар экан ўзига хос ва мос турмуш тарзини яратади. у ҳаёт кечириш учун озиқ-овқат топиши, уй-жой қуришга, кийим-бош тикиб олиши ва атроф муҳитнинг ноқулай таъсирларидан ҳимояланиши керак, бунинг учун ўзига зарур бўлтан барча нарсаларни табиатдан қидиради ва топган материалларидан фойдаланади. айни бир пайтда табиатдан топган материаллар ҳам инсонга яшаш учун анча қулай шарт-шароитлар яратиш и...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOCX (104,6 КБ). Чтобы скачать "mehnat iqtisodiyoti fanining mohiyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mehnat iqtisodiyoti fanining mo… DOCX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram