konstitutsiyaviy huquq tushunchasi

DOCX 9 pages 29.9 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.9 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

1-бўлим. konstitutsiyaviy huquq tushunchasi, predmeti, tizimi, mustaqil huquq tarmog‘i va fan sifatida i bob. konstitutsiyaviy huquq predmeti, tushunchasi va uslublari 1-§. konstitutsiyaviy huquq fanining paydo bo‘lishi. 2-§. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqi tushunchasi. 3-§ o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqi predmetining o‘ziga xos xususiyatlari. 4-§. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqi obyekti. 5-§. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqi subyektlari. 6-§. konstitutsiyaviy huquq fanining nomi xususida. 7-§.o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy o‘quv kursining metodlari. 8-§. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqining tizimi. 1-§. konstitutsiyaviy huquq fanining paydo bo‘lishi konstitutsiyaviy huquq milliy huquq tizimining mustaqil sohasi va alohida yuridik fani sifatida xviii asrning oxirida paydo bo‘lib, ushbu fanning asosiy g‘oyalari va institutlari o‘ziga xos tarixiy taraqqiyot yo‘lini bosib o‘tdi. «konstitutsiya»atamasi lotincha so‘zdan olingan bo‘lib, “o‘rnatish”,“belgilash” degan ma’nolarni anglatadi hamda u o‘zining uzoq tarixiga ega. dastlab “konstitutsіya” iborasi “siyosiy tuzum” ma’nosini anglatib, xvii asrda fransiyada ushbu atama renta hamda renta shartnomasiga nisbatan ishlatilgan. keyinchalik “konstitutsiya” so‘zi o‘zining asl ma’nosiga qaytib, ushbu atama bilan …

2 / 9

da angliyada qabul qilingan “erkinliklarning buyuk xartiyasi”, 1697-yilgi “xabeas korpus akt” (“habeascorpusact”) va boshqa bir qator hujjatlar kiradi. yuqorida sanab o‘tilgan hujjatlar hozirgi kunda ham buyuk britaniyada amaldagi konstitutsiyaviy hujjatlardan bo‘lib hisoblanadi. shunday qilib, konstitutsiyaviy huquq fani o‘ziga xos tarixiy taraqqiyot davomida vujudga kelgan. konstitutsiyaviy huquqning shakllanishida bir qancha omillar ta’sir ko‘rsatgan. bunday omillar jumlasiga quyidagilar kiradi. birinchidan, dastlabki konstitutsiyaviy ahamiyatga molik hujjatlar. masalan, aqshning 1776-yilgi “mustaqillik deklaratsiyasi” va 1789-yilgi “inson va fuqaro huquqlari fransuz deklaratsiyasi”ni misol qilib ko‘rsatish mumkin. amerikaning “mustaqillik deklaratsiyasi”da ilk bor “xalq davlat hokimiyatning manbayidir” degan konstitutsiyaviy qoida mustahkamlangan edi. fransuz deklaratsiyasining 16-moddasida esa “inson huquqlari va erkinliklarining kafolatlari va hokimiyat vakolatlarini taqsimlash prinsipiga ega bo‘lmagan xalq konstitutsiyasiga ega bo‘lmaydi”, deb ta’kidlangan. ikkinchidan, insoniyat huquqiy tafakkurining mahsuli va umuminsoniy huquqiy qadriyat hisoblanadigan huquqiy nazariya va ta’limotlar. masalan, inson huquqlarining tabiiy ajralmas ekanligi to‘g‘risidagi ta’limot konstitutsiyaviy huquqning shakllanishiga katta ta’sir ko‘rsatgan. tabiiy huquq konsepsiyasi aqshning mustaqillik deklaratsiyasida …

3 / 9

marg‘inoniy, abunasrfarobiy, alishernavoiylar tomonidan bildirilgan davlat va huquqqa oid fikrlar ham sharqda konstitutsiyaviy ta’limotlarningshakllanishida katta rol o‘ynagan. to‘rtinchidan, turli davlatlarning konstitutsiyaviy qonunchiligi va amaliyoti. xviii-xix asrlarda amerika va yevropada qabul qilingan konstitutsiyalar konstitutsiyaviy huquqning mustaqil huquq sohasi sifatida shakllanishida katta rol o‘ynagan. chunki konstitutsiyalar konstitutsiyaviy huquqning asosiy manbayi bo‘lib hisoblanadi. umuman olganda har bir davlatda konstitutsiyaviy huquqning paydo bo‘lishi o‘ziga xos xususiyatlarga ega. hozirgi zamon konstitutsiyaviy huquqining predmeti esa, xx asrning ikkinchi yarmida o‘zining yakuniy shaklini oldi. 2-§. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquq tushunchasi o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqining o‘ziga xos xususiyati shundan iboratki, konstitutsiyaviy-huquqiy normalar yordamida inson, jamiyat va davlat hokimiyatini amalga oshirish jarayonida vujudga keladigan ijtimoiy munosabatlar tartibga solinadi. konstitutsiyaviy huquq normalari inson, jamiyat va davlat o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarni tartibga soladi va ta’minlaydi. bundagi ustuvor yo‘nalishlarni va oliy qadriyatlarni aniqlaydi va konstitutsiyaviy amaliyotni belgilab beradi. bu oliyqadriyatlarga konstitutsiyaviy institutlar mos bo‘lishi kerak. konstitutsiyaviy institutlar esa o‘z navbatida jamiyat va davlat …

4 / 9

yo‘naltiriladi, ya’ni konstitutsiyaviy huquqning norma va prinsiplari ijtimoiy munosabatlar taraqqiyotini belgilab beradi. demak, o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqi o‘ziga xos predmetga ega. uning predmetini, asosan, ijtimoiy-siyosiy munosabatlar tashkil etadi. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqi tushunchasiga quyidagicha ta’rif berish mumkin: o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqi shaxs, jamiyat va davlat o‘rtasida vujudga keladigan va davlat hokimiyatini amalga oshirish jarayonida paydo bo‘ladigan, inson huquqlari va erkinliklarini ta’minlashga qaratilgan munosabatlarni tartibga soluvchi konstitutsiyaviy huquqiy normalar tizimi (yig‘indisi)dir. 3-§. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqi predmetining o‘ziga xos xususiyatlari o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqi – mustaqil huquq sohasi bo‘lib, u milliy huquqiy tizimning o‘zagi, yadrosini tashkil etadi. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqi – muayyan konstitutsiyaviy-huquqiy normalar tizimi (yig‘indisi) dan iborat. huquqshunoslik fanida konstitutsiyaviy huquqning predmetini aniqlashda uch yondoshuvni ko‘rsatish mumkin. birinchi yondoshuv: konstitutsiyaviy-huquqiy tartibga solishning predmetini davlat hokimiyatini amalga oshirish tashkil etadi. bu yondoshuv rossiyalik huquqshunoslarga xosdir. konstitutsiya tartibga soladigan ijtimoiy munosabatlarning aksariyatini davlat hokimiyatini tashkil etish va amalga oshirish masalalari tashkil …

5 / 9

agan edi: “konstitutsiyaviy huquqning asosiy maqsadi-davlat hokimiyati va inson huquqlari, erkinliklarining muayyan nisbatda yashashini ta’minlashdan iborat”. hozirgi zamon konstitutsiyalari esa yana bir yangi, uchinchi guruh, ya’ni ijtimoiy munosabatlarni ham tartibga soladi. so‘z “shaxs-jamiyat-davlat” o‘rtasidagi munosabatlarni konstitutsiyaviy tartibga solish to‘g‘risida ketmoqda. shunday qilib, o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqi predmeti uchta katta ijtimoiy munosabatlar guruhidan iborat. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqi: birinchidan: konstitutsiyaviy tizimni tashkil etish, ta’minlash va himoya qilish bilan bog‘liq ijtimoiy munosabatlarni; ikkinchidan: insonlarning konstitutsiyaviy huquq va erkinliklarini tartibiga solish, himoya qilish, qo‘riqlash va kafolatlash bilan bog‘liq ijtimoiy munosabatlarni; uchinchidan:“shaxs-jamiyat-davlat” o‘rtasidagi eng muhim munosabatlarni tartibga soladi. 4-§. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqi obyekti o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqining obyekti – konstitutsiyaviy huquq normalari tomonidan tartibga solinadigan ijtimoiy munosabatlar hisoblanadi. konstitutsiyaviy huquq obyektiga quyidagi ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi konstitutsiyaviy normalar kiradi: birinchidan, konstitutsiyaviy huquqning asosiy prinsiplari; ikkinchidan, davlat hokimiyatini tashkil etish va amalga oshirish. konstitutsiyaviy huquq obyekti – ushbu huquq sohasining chegaralarini belgilaydi va boshqa …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "konstitutsiyaviy huquq tushunchasi"

1-бўлим. konstitutsiyaviy huquq tushunchasi, predmeti, tizimi, mustaqil huquq tarmog‘i va fan sifatida i bob. konstitutsiyaviy huquq predmeti, tushunchasi va uslublari 1-§. konstitutsiyaviy huquq fanining paydo bo‘lishi. 2-§. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqi tushunchasi. 3-§ o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqi predmetining o‘ziga xos xususiyatlari. 4-§. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqi obyekti. 5-§. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqi subyektlari. 6-§. konstitutsiyaviy huquq fanining nomi xususida. 7-§.o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy o‘quv kursining metodlari. 8-§. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyaviy huquqining tizimi. 1-§. konstitutsiyaviy huquq fanining paydo bo‘lishi konstitutsiyaviy huquq milliy huquq tizimining ...

This file contains 9 pages in DOCX format (29.9 KB). To download "konstitutsiyaviy huquq tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: konstitutsiyaviy huquq tushunch… DOCX 9 pages Free download Telegram