nafas tizimining yosh xususiyatlari va gegenasi

PPTX 19 pages 580.3 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 580.3 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

nafas tizimining yosh xususiyatlari va gegenasi nafas tizimining yosh xususiyatlari va gegenasi reja: i kirish ii asosiy qism nafas olishning ahamiyati. gazlar almashinuvi mexanizmi. nafas olish organlarining tuzilishi: o’pka hujaylari alviollalarda gazlar almashinuvining yosh xususiyatlari. nafas olishning boshqarilishi. nafas olish gigiyenasi. iii xulosa iv foydalanilgan adabiyotlar  kirish tirik organizm nafas olish jarayoni tufayli, atrof muhitdan kislorodni olib, karbonat angidrit gaz va suvi parlarini tashqariga chiqarib turadi. odam organizmida sodir bo’ladigan oksidanish jarayonlarining asosiy qismi kislorod ishtirokida yuzaga keladi. shuning uchun xayotning davomiyligi, organizmga doimo kislorod kirib turishi bilan bog’liqdir. parchalanish jarayonlarining mahsuloti karbonat angidriddir, u jarayonlarning davom etishi uchun tashqariga chiqib turishi shart. ana shu jarayonni nafas olish organlari yuzaga keltiradi. kislorodni o’pkadan tukimalarga, karbonat angidridni tukimalardan o’pkaga qon tashib beradi. shunday qilib, organizmda gazlar almashinuvi uchta jarayondan iborat:  tashki nafas yoki o’pka nafasi – organizm bilan tevarak muxit o’rtasida o’pka orqali gazlar almashinuvi. ichki nafas yoki to’kimalar …

2 / 19

$o’shligida shuningdek hid bilish peseptorlari joylashgan bo’ladi. burun bo’shligidagi tuklar havo bilan kirgan changlarni ushlab qolib tashqari chiqarib tashlaydi. bundan tashqari burun bo’shligi kapilyar qon tomirlari bilan yaxshi ta’minlangan bo’lib, tashqaridagi burun bo’shligi orqali o’pkaga o’tayotgan havo ilib o’tadi.  xiqildok – bir – briga birikkan xarakatchang tog’aylardan iborat bo’ladi. bolalarda xiqildok tana uzunligiga nisbatan kattalarga qaraganda uzunroq bo’ladi. xiqildok bolaning besh yoshida va jinsiy balog’at davrida intensive rivojlanadi. qizlarning 3 yoshida xiqildok shu yoshdagi o’g’il bolalarga nisbatan kichikroq va torroq bo’la boshlaydi. ayollar xiqildog’i erkaklarnikiga nisbatan 1\4 qismga xiqilrokdir. xiqildokning o’sishi odamning 20 – 30 yoshigacha davom etadi. yosh bolalarda ovoz yorig’i tor, xiqildok va ovoz boylamlari mustaqil ovoz muskillari intensiv ravishda rivojlana boshlaydi. shuning uchun o’g’il bolalarda ovoz pastok bo’ladi. traxeya – buyinning oldingi kismida joylashgan bo’lib, xiqildokning pastga qarab yunalgan davomi hisoblanadi. uning pastki uchi 5 – 6 ko’krak umurtkasi damiga kelib ikkita bronxga bo’lindi.   …$

3 / 19

adi. o’ng bronx ikkinchisidan kattaroq bo’ladi. yot jismlar ko’pincha o’ng bronxga tushib qoladi.  kichik yoshdagi o’quvchilarning bronxlari tor, togaylari yumshoq, muskul va elastik tolalari ancha sust rivojlangan bo’ladi. bronxlarni ko’plab turgan shillik parda qon bilan mo’l – qul ta’minlanadiyu, lekin bir muncha quruk to’radi. bronxlarning o’sishi kichik maktab davrida sekin boradi va 13 yoshidan keyin ancha tezlashadi. bronxlar mayda bronxlarga, o’ndan so’ng esa bronxiollarga bo’linib, xar bir bronx bronx daraxtini hosil qiladi. bronxiollalar tarmoqlanib, oxiridi o’pka hujayralari alviollalar bilan tugaydi. o’pka – ko’krak qafasining tegishli yarmida joylashgan bo’lib, o’ng va chap o’pkadan iborat bo’ladi. 0020 ar bir o’pka konussimon bo’lib, o’stki qismi uchi, pastki kismi esa asosi deyiladi. bolalarning yoshi o’rta boshlashi bilan o’pkaning og’irligi va xajmi ortib boradi. yangi tug’ilgan bolalarda ikki o’pkaning og’irligi 50 – 57 g, 1 – 2 yoshda 225 g., 5 – 6 yoshda 350 g., 9 – 10 yoshda 395 g., 15 – …

4 / 19

masalan: 1 kg. bola organizmi kislorod bilan normal ta’minlanishi uchun ushkasidan 1 minutda 1400 – 1500 sm3 xavo o’tishi kerak. katta odamning 1 kg. tirik massasining kislorodga bo’lgan extiyojini qondirish uchun esa 300 – 400 sm 3 xavo o’tishi kerak. bolalarning tinch holatida va ayniqsa mushkul ishida kattalarga nisbatan tez – tez nafas oladi.   agarda bolalar sistematik ravishda jismoniy mashq bilan, ayniksa qayikda suzish, voleybol, yengil atletika, suzish sporti bilan shugullansa, o’pkaning tiriklik sigimi ortadi. bunga asosiy sabab jismoniy mashqlanish jarayonida organizmni kislorodga bo’lgan extiyoji ortadi, natijada o’pkaning nafasda ishtiroq etadigan yuzasi ham asta sekin kattalashib boradi. shu bilan birga tomirlardan vaqt birligi ichida o’pkaga oqib keladigan qon mikdori ham ko’payib boradi, bu esa bolalarda gazlar uchun ancha qulay sharoitlarni yaratadi. o’pka maxsus parda yoki plerva bilan qoplangan bo’ladi. plervaning bir ---- ko’krak nafasi bilan diafragmaning ichki tomondan qoplab tursa, ikkinchi varag’i o’pkani o’rab turadi va bu varaqlar …

5 / 19

adi. nafas xarakatlari reflektor yo’li bilan boshqariladi. tanamizning boshqa qismlari tasvirlanganda ham nafas reflektor ravishda o’zgaradi. masalan: cho’milish vaqtida so’vuqga chopish nafasni kiska vaqt to’htab qolishiga sabab bo’ladi. hiqildok nervi uchlarining nafas yullarida chang yoki shilimshik bilan ta’sirlanishi yo’talga sabab bo’ladi. burun – halqumning chang yoki shilimshik bilan ta’sirlanishi aks o’rishga sabab bo’ladi. sog’lom organizmda nafas oraliq miya po’stlogi ishtirokida boshqarilib boradi. katta yoshli odam va katta yoshli bolalar o’z ixtiyori bilan nafas tezligini va chuqurligini o’zgartirishi mumkin.  bundan tashqari, nafas tezligi uning emosional xolatiga bog’lik bo’ladi. bosh miya katta yarim sharlarining peshona bo’laklarini ta’sirlash nafas xarakatlarining o’zgarishiga sabab bo’ladi. sportchida start oldidan, o’quvchining ekzamen oldidan, ishchini mexnat jarayoni boshlanishi oldidan nafasini tezlashishi ham shartli refleksdir. nafas olish gigienasi deganda to’g’ri nafas olishni ta’minlash tushuniladi. nafas jarayonida atmosfera xavosi burun bo’shligiga kirib isiydi, namlanadi, ancha changdan tozalanadi. burun bo’shligida tukchalarning bo’lishi bunga yordam beadi. demak, burun bilan nafas olish …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nafas tizimining yosh xususiyatlari va gegenasi"

nafas tizimining yosh xususiyatlari va gegenasi nafas tizimining yosh xususiyatlari va gegenasi reja: i kirish ii asosiy qism nafas olishning ahamiyati. gazlar almashinuvi mexanizmi. nafas olish organlarining tuzilishi: o’pka hujaylari alviollalarda gazlar almashinuvining yosh xususiyatlari. nafas olishning boshqarilishi. nafas olish gigiyenasi. iii xulosa iv foydalanilgan adabiyotlar  kirish tirik organizm nafas olish jarayoni tufayli, atrof muhitdan kislorodni olib, karbonat angidrit gaz va suvi parlarini tashqariga chiqarib turadi. odam organizmida sodir bo’ladigan oksidanish jarayonlarining asosiy qismi kislorod ishtirokida yuzaga keladi. shuning uchun xayotning davomiyligi, organizmga doimo kislorod kirib turishi bilan bog’liqdir. parchalanish jarayonlarining mahsuloti karbonat angid...

This file contains 19 pages in PPTX format (580.3 KB). To download "nafas tizimining yosh xususiyatlari va gegenasi", click the Telegram button on the left.

Tags: nafas tizimining yosh xususiyat… PPTX 19 pages Free download Telegram