geografiyada ekologik yondashuvning qo‘llanilishi va geoekologik yondashuvning tarkib topishi

DOC 39.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1472219704_64768.doc geografiyada ekologik yondashuvning qo‘llanilishi va geoekologik yondashuvning tarkib topishi reja: 1. ekologik yondashuv , uning mohiyati va xususiyatlari. 2. geografik tadqiqotlarda ekologik yondashuvning ahamiyati. 3. geoekologik yondasuvning vujudga kelishi. fan – texnika inqilobi sharoitlarida tabiatdan foydalanish muammosining keskinlashuviga bog`liq holda fan, texnika va ishlab chiqarishning umumiy ekologiyalashuvi sodir bo`ldi. bunda tabiatni turli ob’yektlari va jamiyatning atrof muhit bilan turli aloqalarini o`rganishga yo`nalish nazarda tutiladi. bu jarayon fanlararo sintezning ahamiyatini oshirdi.boshqacha aytganda, so`z ekologik ilmiy tafakkurning rivojlanishi to`g`risida bormoqda. tabiat va jamiyat o`zaro ta’siri muammolarining yechimda sistemali va ekologik yondashuvlar umumilmiy yondashuvlardir. xx asrning 70-80 yillarida ekologik g‘oya va muammolarning barcha fanlarga, moddiy va nomoddiy ishlab chiqarish jabhalariga kirib borishi – ekologiyalashtirish amalga osha boshladi. majmuali geografik muammolar yechimida ham ekologik konsepsiyalar muhim ahamiyatga ega bo‘ldi va ularning ahamiyati tobora ortib bormoqda. ishlab chiqarish - jamiyat tomonidan tabiiy resurslarni o‘zlashtirish jarayoni bo‘lganligi sababli ishlab chiqarishni sotsial-iqtisodiy kategoriya va texnikaviy fanlar …

r tadqiqotlarning kengayishida, biosfera va uning ayrim hududlarinining mavjudligi va rivojlanishida jamiyatning rolini ochib berishda, global va regional monitoring tizimlarini ishlab chiqishda ekologik yondashuv muhim ahamiyat kasb etdi va geografiyaning barcha sohalarida ekologiya bilan integratsiyasi kuchaydi.ammo, biologlardan farq qilgan holda geograflar nafaqat bioekologik, balki geografik va sotsial – iqtisodiy jihatlarini ham ishlab chiqadilar. geografiyadagi “tabiat – jamiyat” ekologik yo‘nalishi hozirgi davrda asosiy ilmiy yo‘nalishga aylandi. rossiyalik faylasuf olim ta’kidlaganidek, “inson - biosfera” munosabatlarining mohiyati va o‘ziga xos xususiyatini tashkil etuvchi masalalarning integral interpretatori mas‘ziga oladigan fanlar orasida geografiya munosib o‘rin egalladi. geografiyada ekologik jihatlar juda ko‘p, chunki ekosistemalarni turli yo‘nalishlarda qarash mumkin. ekologik muammolar miqyoslarining sifat va miqdor jihatidan tobora kuchayib borayotgan sharoitlarda geografiya o‘zining tadqiiqot imkoniyatlarining barcha arsenali va to‘plangan tajribasi hamda axborotlaridan turli mioqyoslardagi ekologik muammolar yechimiga faol kirishishi lozim. hozirgi paytda geografiya dastavval ishlab chiqarishni va atrof muhitni ekologiyalashtirishning hududiy jihatlarining ilmiy asoslarini ishlab chiqishda faol ishtirok …

ekologik yondashuv keng qo‘llanila boshlandi. hozirgi haytda ham geografik muammolar yechimiga ekologik yondashuvlarning ahamiyati juda katta bo‘lmoqda. ma’lumki, tushunchalar, ko‘rsatkichlar,tamoyillar va usullaning o‘ziga xos tizimlariga tayanadigan tadqiqotlar strategiyasi yondashuv deyiladi. i.p. gerasimovning (1974), fikriga ko‘ra, ekologik yondashuvning asosiy maqsadi muayyan tabiiy yoki iqtisodiy fan tomonidan o‘rganilayotgan ob’yektlar (jarayonlar) va atrof muhit orasidagi aloqalarni belgilash va tadqiq qilishdan iborat. tabiiy abiotik, biotik va texnogen komponentlardan tashkil topgan, jamiyat faoliyati tufayli o‘zgartirilgan (yoki yangitdan yaratilgan) majmuya sifatida tushuniladigan atrof muhitning turli xil o‘zaro aloqalari ekologik yondashuvning mazmunini tashkil etadi. geografik va ekologik nuqtai nazarlarning yaqinlashuviga va ulardagi g‘oyalarning o‘zaro bir-biriga o‘tishiga arof tabiiy muhitni sistemalar nazaryasi nuqtai nazaridan talqin qilish imkonini berdi. geografiyaning ekologiyalashuvi fanning “jamiyat – tabiat” tizimidagi o‘zaro munosabatlarini boshqarishning sotsial – iqtisodiy muammolar yechimidagi ishtiroki nuqtai nazaridan qaraladi. geografik qobiqning tadrijiy taraqqiyotini, geografik qobiq va biosfera o‘zaro aloqalarini ekologik muammolar yechimining tabiiy asosi sifatidagi fundamental tadqiqotlarni kuchaytirish imkoniyatlarini beradi. …

omilning alohida holdagi va muayyan “predmet”ning hayotiy faoliyatidagi ularning barcha majmuasining ahamiyatini (funktsiyasini) ochib berishni,“predmet”ning “muhit”ga aks ta’sirini belgilashni, muayyan “ekosistema”ning o‘zaro ta’sirini aniqlashni taqoza etadi. ekologlar o‘rganilayotgan predmetni “biosentrik”, geograflar esa “polisentrik” jihatdan qarashlari tufayli ekologiya landshaftshunoslik bir-birini to‘ldiruvchi fanlarga aylandi. chunki r.c. clements (1973) ta’kidlaganidek, “ehdilikda biz landshaftni fizikaviy, kimyoviy va biologik sistemalarni o‘z ichiga oladigan dinamik jarayon sifatida, qisqacharoq qilib aytganda, ekosistema sifatida ko‘ra bilmog‘imiz lozim”.ekologik sistemalarda asosiy bug‘inni “predmet’ tashkil etadi, “muhit” esa predmetning ekologik sistema “xujayin”ini sifatida mavjudligiga taalluqlidir. a.a.mints va b.s. preobrajenskiy (1973) “uy” va “xo‘jayin” munosabatlarini belgilash ekologik yondashuvning va uni geografiyada qo‘llanilishining muhim belgisi deb hisoblaydilar. k. trollning fikricha, tabiiy - geografik rayonlashtirish uchun katta ahamiyatga ega bo‘lgan regional birliklarning mohiyatini tushuntirish uchun geografiyaga yanada chuqurroq ekologik bilimlar kerak; ekologiya o‘z navbatida ilgaridagiga nisbatan ham ko‘proq hayotiy uyushmalarnng regional tabaqalashuviga va kartaga tushirishga ko‘proq e’tiborni qaratish lozim. geografiya va ekologiya fanlarining birgalikdagi …

dan oqilona foydalanish, qayta tiklash va muhofaza qilish muammolari bilan mujassam bog‘langan ladshaft ekologiya tarkib topdi. ekologik yondashuv tabiat va jamiyat o‘zaro ta’sirini makon va zamondagi qonuniyatlarini o‘rganishni, tabiiy – antropogen geosistemalarni ularning dinamikasi tendensiyalarini tahlil qilish asosida bashoratlashtirish tamoyillarini ishlab chiqishni, landshaftlardan insonning xo‘jalik faoliyatida foydalanish jarayonida ulardagi o‘zgarishlarning monitoringini tashkil etish va baholashni taqoza etadi. geografik muammolar yechimida ekologik yondashuv amaliy geografiyaning bir qator masalalari yechimida juda samarali bo‘ldi va geografiyaning ushonchli hamkorligini kuchayishi uchun zamin yaratdi. haqiqiy ekologik yondashuv atrof muhit hududiy tuzilmasining tahlilisiz yaxlit bo‘la olmaydi. shu sababli ekologik yondashuv geografik tadqiqotlarni ham o‘z ichiga olishi lozim. geografik va ekologik yondashuvlarning yaqinlashuviga artof tabiiy muhitni sistemalar nazariyasi nuqtai nazaridan talqin qilish imkon berdi. bu ikkala yondashuv orasidagi umumiylik shundaki, ular atrof muhitning alohida elementlari va komponentlarini yoki hodisalarini emas, balki ularning sistemalarini (komplekslarini) o‘rganishga qaratilgan. hozirgi geografiyaning apparati yordamida ekologik muammolarni o‘rganish geoekologik tadqiqotlar deb nom …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "geografiyada ekologik yondashuvning qo‘llanilishi va geoekologik yondashuvning tarkib topishi"

1472219704_64768.doc geografiyada ekologik yondashuvning qo‘llanilishi va geoekologik yondashuvning tarkib topishi reja: 1. ekologik yondashuv , uning mohiyati va xususiyatlari. 2. geografik tadqiqotlarda ekologik yondashuvning ahamiyati. 3. geoekologik yondasuvning vujudga kelishi. fan – texnika inqilobi sharoitlarida tabiatdan foydalanish muammosining keskinlashuviga bog`liq holda fan, texnika va ishlab chiqarishning umumiy ekologiyalashuvi sodir bo`ldi. bunda tabiatni turli ob’yektlari va jamiyatning atrof muhit bilan turli aloqalarini o`rganishga yo`nalish nazarda tutiladi. bu jarayon fanlararo sintezning ahamiyatini oshirdi.boshqacha aytganda, so`z ekologik ilmiy tafakkurning rivojlanishi to`g`risida bormoqda. tabiat va jamiyat o`zaro ta’siri muammolarining yechimda sistemali va ekolo...

DOC format, 39.5 KB. To download "geografiyada ekologik yondashuvning qo‘llanilishi va geoekologik yondashuvning tarkib topishi", click the Telegram button on the left.

Tags: geografiyada ekologik yondashuv… DOC Free download Telegram