xvi-xix asrlar madaniyati

PPTX 22 pages 90.8 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 90.8 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

mavzu: qo’lyozmalarning bezagi va shakli. maxfiy yozuv (kriptografiya). arab paleografiyasi mavzu: xvi-xix asrlar madaniyati. reja: 1.buxoro xonligi madaniyati va san’ati. 2. xiva xonligida madaniyat va san’ati. 3. qo‘qon xonligi madaniyati va san’ati tayanch iboralar: renessans, islom sivilizatsiyasi, bayt-ul-hikma, xorazm ma‘mun akademiyasi, hadis ilmi, kalom ilmi, fiqh ilmi, me‘morchilik, madrasa, masjid, maqbara, minora, musiqa, san‘at shayboniylar davlati 100 yil mobaynida (1500-1601) markaziy osiyodagi yirik davlatlardan bo’lib, tarixda salmoqli iz qoldirdi. bu davlatning poytaxti turli yillarda samarqand va buxoroda bo’lgan. shayboniyxon marv daryosi yonida bo’lgan jangda 60 mag’lubiyatga uchrab xalok bo’lgach, qator janglardan keyin taxtni jiyani ubaydullaxon egallaydi. shayboniylar davri me‘morchiligi ikki bosqichda o’rganish mumkin. bulardan birinchisi xvi asrning 60-yillargacha bo’lgan davrni o’z ichiga oladi. bu yillarda temuriylar davri me‘morchiligi uslubi davom etib, uning yangi yo’llarini topishga harakat qilindi. shayboniylar davlatining poytaxti buxoro shahrida katta qurilishlar olib borildi. shaharni ta‘mirlash ishlari kengaytirildi, uning mudofaa devorlari yanada mustahkamlandi. shaharning shoh ko’chalarida mahobatli jamoat …

2 / 22

udlari ta‘mirlanib yirik majmualarga aylantirildi. shu davrda buxoroda poyi kalon jome masjidi, modarixon (1566-67) va abdullaxon (1588-90), ko’kaldosh (1557-98) madrasalari, labi hovuz me‘moriy majmuasi vujudga keldi. jumladan, toshkentda ko’kaldosh madrasasi qad ko’tardi. uni toshkent hokimi ko’kaldosh qurdirgan. xuddi shu nomdagi buxorodagi ko’kaldosh madrasasini esa abdullaxon iining sarkardasi qulbobo ko’kaldosh qurdirgan. chor bakr me‘moriy majmuasi (1559) ham davrning yirik qurilmalaridandir. abdullaxon ii mablag’iga bu yerda xonaqoh, masjid va madrasalar barpo etilgan. qurilmalar obodonlashtirilib atrofi chorbog’ga aylantirilgan. shu davrda katta suv inshoatlari, usti berk rastalar – timlar barpo etildi. abdullaxon bandi shunday inshoatlarddan bo’lgan. to’g’on va suv omborini tashkil etgan abdullaxon bandi shu yillar qishloq xo’jaligi ishlarini yaxshilashga qaratilgan tadbirlardan bo’lgan. 8 xvi asrda xorazm davlati qayta tiklangandan keyin 410-yil davomida xiva taxti 49 xon ko’rgan. ular orasida bir hafta, uch kun, hattoki bir kun hukmronlik qilganlari bor. ammo davlatchilik, iqtisod va madaniyat taraqqiyotaga katta hissa qo’shib nom qoldirganlari ham o’tgan. xiva …

3 / 22

adxon xiva xoni (1602-1623yillar) taxtda o’tirgan. uning davrida 1616-yilda arab muhammadxon madrasasi qurilgan. abulg’ozixon davrida goziobod shaharlari qurilgan. hozirgi kunda bu joy goziobod – qo’shko’pir tumanida. (shoxobod – nomi biroz o’zgarib shovot tumani bo’lib, yuritiladi). abulg’ozixon davrida oq masjid qurilgan. oq masjid – ichan-qal‘aning sharqiy darvozasi tarkibiga kiradi. anushaxon hammomlari – 1657-yilda karmanaga qilingan yurish chog’ida buxoroliklar hujumidan saqlab qolganligi uchun abulg’ozixonga in‘om etgan sovg’alardan biridir. hammom yarim yerto’la shaklidagi usti gumbazlar bilan yopilgan inshootdir. o’lchamlari: 27x15 m. isfandiyorxon xiva shahrining hozirgi vaqtda dishanqal‘ada joylashgan, o’ziga so’nggi oromgohga to’rt shayxbos (to’rt shobboz) deb nom qo’yadi. sababi u yerda 3 ta shayxning qabri bor. to’rtinchisi qilib isfandiyorxon ham qo’ydirgan. maqbara mo’jazgina ixcham qilib qurilgan, dahma, masjid, uning ichida balandligi 15 metrlik minora, eski maktab va kichkinagina madrasa joylashgan. majmuaning o’rtasida 4 burchakli hovuzi bor. masjid poydevori anushaxonning hammomlari bilan bir vaqtda 1657-yilda qurilgan. mazkur binolar o’ymakori eshiklarning yozuvlariga qaraganda, 1838-1842 yillar …

4 / 22

andi. bu bilan ikki mustaqil hovli vujudga keldi. uning xurjun deb nom olishiga sabab ham shu. madrasaning asosiy bezagi 1688-yil deb yozib qo’yilgan o’ymakorli kirish eshigi, xolos. qo’qon tarixnavislari asarlari, asosan, arab, fors va turkiy tillarda bitilgan manbalarga tayanadi. qo’qon tarixchilari uchun manba bo’lib xizmat qilgan yana bir manba, bu – folklor, ya‘ni xalq og’zaki ijodidir. bu rivoyatlar, ertaklar, dostonlar, asotirlar, matallar va maqollar hind-eron va turkiy xalqlar, sulolalar va ayrim tarixiy shaxslarning kelib chiqishi, shajarasi to’g’risidagi fantastik sujetlardir. misol tariqasida, ming sulolasining afsonaviy asoschisi oltin beshik haqidagi, o’g’izxon haqidagi hikoyalarni ko’rsatib o’tish mumkin. tarixiy asarlar ayrim epizodik mavzularga yoki doimiy-dinamik mavzularga bag’ishlangan. qo’qonlik mualliflarning ko’pgina asarlari tarixni dinamik holda, ya‘ni doimiy o’zgarishlar shaklida aks ettiradi. tadqiqotchi sh.vohidov qo’qon tarixnavislik maktabida yaratilgan asarlarni 2 guruhga bo’ladi: tarixiy-adabiy asarlar. bu asarlarda tarixiy voqealar bayoni birinchi o’rinda turadi. adabiy-tarixiy asarlar. bu asarlarda tarixiy voqealarning sabablariga asosiy e‘tibor qaratiladi. «umarnoma» amir umarxonga ma‘qul …

5 / 22

otimaning avlodidan ekanligini «isbotlab» berdi. mushrif isfaragiy (mirzo qalandar) amir umarxon saroyidagi keng ma‘lumotli kishilardan edi. 1818-yilda amir umarxon uni qoziaskar etib tayinlaydi. o’sha davrda bu eng yuqori mansablardan biri edi. 1821-yili umarxon mushrif isfaragiyga fazliy asarini qayta ishlashni topshiradi. mushrif “umarnoma”ni nasriy yo’l bilan bayon etib, uni “shohnomayi nusratpayom” («shohning g’alabalari haqida xabar beruvchi kitob») deb ataydi. umarxon hukmronligi davri va xonlikning madaniy hayoti haqida ma‘lumot beruvchi muhim manba – bu dilshodi barno qalamiga mansub «tarixi muhojiron» nomli asardir. “tarixi muhojiron» tarixiy-epizodik xarakterdagi asar hisoblanadi. muallif esdalik tarzida umarxonning 1816-yilda o’ratepaga qilgan navbatdagi yurishini tasvirlaydi. umarxon shaharni uzoq vaqt qamal qilib, qo’lga kiritadi va 13 ming odamni asir olib, ularni farg’ona vodiysiga, shahrixon yaqinidagi o’ttiz adir degan joyga ko’chiradi. shunday asarlardan biri shoira uvaysiyning «voqeoti muhammad alixon» nomli asaridir. uvaysiy umarxonning katta xotini mohlaroyim – nodira yaratgan ayollar adabiy jamoasiga mansub edi. 1842-yildagi voqealardan so’ng uvaysiy o’zining mohlaroyimdek homiysidan …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xvi-xix asrlar madaniyati"

mavzu: qo’lyozmalarning bezagi va shakli. maxfiy yozuv (kriptografiya). arab paleografiyasi mavzu: xvi-xix asrlar madaniyati. reja: 1.buxoro xonligi madaniyati va san’ati. 2. xiva xonligida madaniyat va san’ati. 3. qo‘qon xonligi madaniyati va san’ati tayanch iboralar: renessans, islom sivilizatsiyasi, bayt-ul-hikma, xorazm ma‘mun akademiyasi, hadis ilmi, kalom ilmi, fiqh ilmi, me‘morchilik, madrasa, masjid, maqbara, minora, musiqa, san‘at shayboniylar davlati 100 yil mobaynida (1500-1601) markaziy osiyodagi yirik davlatlardan bo’lib, tarixda salmoqli iz qoldirdi. bu davlatning poytaxti turli yillarda samarqand va buxoroda bo’lgan. shayboniyxon marv daryosi yonida bo’lgan jangda 60 mag’lubiyatga uchrab xalok bo’lgach, qator janglardan keyin taxtni jiyani ubaydullaxon egallaydi. shayboniyla...

This file contains 22 pages in PPTX format (90.8 KB). To download "xvi-xix asrlar madaniyati", click the Telegram button on the left.

Tags: xvi-xix asrlar madaniyati PPTX 22 pages Free download Telegram