o‘zbek tilining ijtimoiy funksiyalarining kengayishi: jamiyatdagi o‘zgarishlar va til rivoji

PPTX 9 стр. 115,1 КБ Бесплатная загрузка

9 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 115,1 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 9

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 9

презентация powerpoint mavzu: o‘zbek tilining ijtimoiy funksiyalarining kengayishi: jamiyatdagi o‘zgarishlar va til rivoji. reja: til funksiyalari. til ijtimoiy funksiyalari kengayishining so‘z semantik strukturasiga ta’siri. o‘qituvchi: f.f.f.d. dotsent nasibaxon komilovna nafas olish, ko`rish, ovqat yeyish, uxlash, yig`lash, kulish, og`riq sezish va hokazolar insonga xos bo`lgan tabiiy-biologik xususiyatlar bo`lib, ular tabiat qonunlariga muvofiq ravishda davom etaveradi. tabiiy-biologik xususiyatlarning yuzaga kelishi yoki yo`qolib ketishi uchun kishilik jamiyatining bo`lishi shart emas, faqat qulay sharoit zarur, xolos. so`zlashish, fikrlashish uchun esa qulay sharoitning o`zi kifoya emas. bu haqda ulug` kaykovus bobomiz o`zining “qobusnoma” kitobida shunday yozadi: “ey farzand, toki qila olsang, so`z eshitmakdan qochmag`ilkim, kishi so`z eshitmak bila suxango`ylik hosil qilur. avvalo buni shundoq dalillash mumkin: agar bir o`g`lon onadan tug`ilsa, unga yerning ostidan bir joy qilib sut berib, ul joyda parvarish qilsalar, onasi va doyasi unga gapirmasalar, u o`g`lon hech kishining so`zin eshitmasa, ulug` bo`lg`onda lol (soqov) bo`lur. ko`rmasmusankim, barcha lollar kar bo`lurlar…..” til …

2 / 9

erta tili chiqqan bu bola bir yoshga to`lganda “kalimayi tayiba” hamda “kalimayi shahodat”ni to`liq aytgan. ikki yarim yoshida o`n uchta kichik surani yod bilgan va to`qqiz yoshida qashqadaryo viloyati bo`yicha o`tkazilgan yosh qorilar musobaqasida birinchi o`rinni egallab, ko`plarni hayratga solgan. yana bir misol: sho`ro hukumati davrida juda ko`p o`zbek ziyolilari oilasida tug`ilgan farzandlar ta’lim-tarbiya rus tilida olib boriladigan bog`cha, maktab, oliy o`quv yurtlarida o`qitilar edilar. oqibatda o`z ona tilida biror jumlani aytishni eplolmaydigan “o`zbek”lar paydo bo`ldi, bu holatni bizning davrimizda ham ahyon-ahyonda bo`lsa-da, uchratish mumkin.taniqli shoir e.vohidovning ushbu to`rtligi ham fikrimizni dalillaydi: parvoz chog`i tayyoraning dilbar kelini ko`k toqini bizga taxti sulaymon qildi. lekin e’lon o`qiganda o`zbek tilini davlat tili bo`lganiga pushaymon qildi. mashhur robinzon kruzoni eslang. u kimsasiz orolga tushub qolganda uzoq yillar davomida unga tildan foydalanishga deyarli ehtiyoj sezilmaydi. tilning kishilik jamiyatida bajaradigan vazifasiga ko`ra sof ijtimoiy hodisa ekanligini isbotlovchi bunday misollarni ko`plab keltirish mumkin. ammo til ijtimoiy …

3 / 9

lanish imkoniyatlari haqida gapirish mumkin emas. pul muomalasi haqida ham shunday fikrni aytish o`rinlidir. kishilik jamiyatida ijtimoiy-iqtisodiy tuzumlar o`zgarib turadi. bu o`zgarish har bir tuzumga tegishli bo`lgan bazis, ustqurma, ideologiya kabilarni ham yangilaydi. til esa na bazis, na ustqurma, na ideologiyadir. tilning yuqorida sanab o`tilgan ijtimoiy hodisalardan eng katta va asosiy farqi shundaki, til jamiyat faoliyatining barcha-barcha sohalariga xizmat qiladi. til tuzumlar o`zgarishi bilan butkul yangilanmaydi, o`z xususiyatini, vazifasini o`zgartirmaydi. u kishilik jamiyatining tarixiy taraqqiyoti jarayonida yaratilgan, sayqal topib borayotgan aniq-tarixiy me’yor sifatida jamiyat a’zolarining hammasiga teng xizmat qiladigan asosiy fikr ifodalash vositasidir. til kishilik jamiyatidagi asosiy ijtimoiy hodisa sifatida kommunikativ, ekspressiv va akkumulyativ vazifalarni bajaradi. “kommunikativ” so`zi rus tilidan olingan lingvistik atama bo`lib, “fikr almashuvga oid” degan ma’noni ifodalaydi. kishilarning o`zaro aloqa-aralashuvda o`z fikr-mulohazalarini, istak-xohishlarini, ichki kechinmalarini ifoda etib, bir-birlariga axborot yetkazishlari, ya’ni tilning jamiyatda aloqa vositasi funksiyasini bajarishi uning kommunikativ vazifasi hisoblanadi. “ekspressiv” so`zi latincha so`z bo`lib, asl …

4 / 9

vositasi bo`lmay, millatlararo, davlatlararo aloqa quroli hamdir. bundan tashqari til kishilik jamiyatida asrlar davomida to`plangan tajriba va bilimlarni kelajak avlodga yetkazish uchun ham xizmat qiladi. tilning bu xususiyati uning akkumulyativ (latincha “to`plash”demakdir) vazifasidir. tilga xos bo`lgan akkumulyativ vazifa ba’zi lingvistik adabiyotlarda tilning gnoseologik funksiyasi deb ham yuritiladi. adabiyotlar: абдураҳмонов ғ. стилистик нормалар ҳақида//ўзбек тили ва адабиёти, 1969, № 6, 51-б. бабаханова д. офицально-деловой стиль современного узбекского литературного языка. автореф. дис. …канд.филол.наук. – ташкент, 1987 кожина м.н.стилистика русского языка. – м., 1983, с.59. курбанов т. публицистический стиль современного узбекского литературного языка. автореф. дис. ...канд. филол. наук. – ташкент, 1987. мукаррамов м. научный стиль современного узбекского литературного языка в семантико-функциональном аспекте. автореф. дис. ... д-ра филол. наук. – ташкент, 1985. муҳамедов с. ўзбек тили функционал стилларини белгилаш тўғрисида мулоҳазалар // ўзбек тили ва адабиёти, 1983, № 4. 58-б. image1.jfif /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 9

o‘zbek tilining ijtimoiy funksiyalarining kengayishi: jamiyatdagi o‘zgarishlar va til rivoji - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 9 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘zbek tilining ijtimoiy funksiyalarining kengayishi: jamiyatdagi o‘zgarishlar va til rivoji"

презентация powerpoint mavzu: o‘zbek tilining ijtimoiy funksiyalarining kengayishi: jamiyatdagi o‘zgarishlar va til rivoji. reja: til funksiyalari. til ijtimoiy funksiyalari kengayishining so‘z semantik strukturasiga ta’siri. o‘qituvchi: f.f.f.d. dotsent nasibaxon komilovna nafas olish, ko`rish, ovqat yeyish, uxlash, yig`lash, kulish, og`riq sezish va hokazolar insonga xos bo`lgan tabiiy-biologik xususiyatlar bo`lib, ular tabiat qonunlariga muvofiq ravishda davom etaveradi. tabiiy-biologik xususiyatlarning yuzaga kelishi yoki yo`qolib ketishi uchun kishilik jamiyatining bo`lishi shart emas, faqat qulay sharoit zarur, xolos. so`zlashish, fikrlashish uchun esa qulay sharoitning o`zi kifoya emas. bu haqda ulug` kaykovus bobomiz o`zining “qobusnoma” kitobida shunday yozadi: “ey farzand, toki q...

Этот файл содержит 9 стр. в формате PPTX (115,1 КБ). Чтобы скачать "o‘zbek tilining ijtimoiy funksiyalarining kengayishi: jamiyatdagi o‘zgarishlar va til rivoji", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘zbek tilining ijtimoiy funksi… PPTX 9 стр. Бесплатная загрузка Telegram