sharq uyg‘onish davrida pedagogik fikrlarning rivojlanishi

PPTX 28 pages 121.8 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 121.8 KB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

презентация powerpoint mavzu: sharq uyg‘onish davrida pedagogik fikrlarning rivojllanishi. sharq uyg‘onish davrida ta’limiy-axloqiy fikrlar rivoji. reja 1.muhammad ibn muso al-xorazmiyning ilmiy merosi va uning didaktik qarashlari 2.abu nasr forobiyning ta’limiy-axloqiy qarashlari 3.abu rayxon beruniy va abu ali ibn sinoning ta’limiy-axloqiy qarashlari 4.yusuf xos hojibning hayoti va faoliyati. “qutadg‘u bilig”ning yaratilishi haqida qisqacha ma’lumot. 5.unsurul maoliy kaykovus “qobusnoma” ahmad yugnakiy “hibat ul-haqoyiq”. qomusiy olimlar o‘z ilmiy merosida insonning aqliy, axloqiy, jismoniy va estetik takomili masalalariga katta e’tibor berganlar. masalan, muhammad al-xorazmiy (783-850) insonning kamolga yetishi va insoniy munosabatlarni yo‘lga qo‘yishda ilm-fanning muhim ahamiyatiga ega ekanligi to‘g‘risidagi g‘oyani ilgari surgan holda pedagogik fikr taraqqiyotida munosib o‘rin egallaydi. ayniqsa, u matematika sohasida yangilik yaratgan nazariyotchi hamda pedagog-uslubiyotchi olim sifatida tarixda qolgan. xorazmiy o‘z davrigacha bo‘lgan qadimiy matematika fani rivojlangan mamlakatlar vavilion (bobil), yunoniston, hindiston, xitoy, misrdagi deyarli barcha matematiklarning kashfiyotlarini o‘rgandi va o‘zi hayotiy talablar nuqtai nazarida ulardan farq etuvchi yangi kashfiyot yaratdi …

2 / 28

i hal etadi, deduktsiya yo‘li bilan umumiy usullar yordamida xususiy masalalarni yechadi. “aljabr va-lmuqobala” asari bilan ham matematika fanini rivojlantirib, o‘zidan avvalgi bilimlarni o‘rgandi va ularni sintezlashtirdi hamda amalda qo‘llash usullarini bayon etdi. muhammad al-xorazmiy arifmetikaning algoritmlari bo‘lgan qo‘shish, ayirish, bo‘lish hamda ko‘paytirish qoidalarini yaratgan. shuningdek, turli “jins”dagi sonlarni ko‘paytirish algoritmini ham bergan. masalan, minut va sekundlarni bir-biriga ko‘paytirish uchun, avvalo bir xil shaklga keltirish, yahni, sekund yoki minutga aylantirish maqsadga muvofiq ekanligini ko‘rsatgan. maxsus bobda kasr va ildizdan chiqarish amallarining mohiyatini bayon etgan. muhammad al-xorazmiy o‘zining falakiyotga doir ishlarida hindlarning falakiyot jadvallarini tahlil etib, “xorazmiy ziji” nomi bilan mashhur astronomik jadvallar tuzdi. ma’lumotlarga ko‘ra viii-xv asrlarda hammasi bo‘lib, yuztacha zij (trigonometriya va falakiyotga oid) jadvallar mavjud bo‘lgan. bu zijlar orasida boshqa olimlar bilan birga muhammad al-xorazmiy tuzgan zijlar ham bor edi. bu kitob ham bir necha asrlar bu soha olimlariga qiziqish uyg‘otadi va 1126 yilda latinchaga tarjima qilinadi. arab …

3 / 28

larning ilmiy manbalarni to‘plash, ularni ifodalash va kuzatganlarni tushintira olish malaka va ko‘nikmalarini hosil qilishga katta baho berdi. abu nasr forobiy (to‘liq nomi abu nasr muhammad ibn muhammad ibn uzaliq ibn tarxon al-forobiy) hijriy 260 yil (milodiy 873 yil)da shosh – toshkentga yaqin forob (o‘tror) degan joyda harbiy hizmatchi oilasida tug‘ilgan. forobda boshlang‘ich ta’limni olgach, shoshda, buxoroda, samarqanda ta’lim olganligi haqida ma’lumotlar bor. lekin arab xalifaligining yirik madaniy markazi bag‘dodga xalifalikning turli tomonlaridan kelgan olimlar yig‘ilganligi, uning yirik ilmiy markazga aylanganligi tuyfayli forobiy ham ilm olish istagida bag‘dodga jo‘naydi. bag‘dodda forobiy o‘rta asr fanini, turli fan sohalarini o‘rganadi. masalan, unga yunon tilida abu bashar matta (matta ibn yunus), tibbiyot va mantiqdan yuxanna ibn haylon (jilon) ta’lim bergan. umuman, forobiy bag‘doda matematika, mantiq, tibbiyot, ilmi nujum, musiqa, tabiiyot, huquq, tilshunoslik, poetika bilan shug‘ullandi, turli tillarni o‘rgandi. bazi manbalarda forobiy 70 dan oshiq tilni bilganligi haqida gapiriladi. abu nasr forobiy qomusiy olim …

4 / 28

r forobiy o‘rta asr davri ilm – fani taraqqiyotiga katta hissa qo‘shgan olim, forobiy tabiiy, ilmiy va ijtimoiy bilimlarning barcha sohalarida ilmiy ish olib borgan. forobiy o‘zidan keyin juda boy ilmiy meros qoldirgan. falsafa, musiqa, filologiya va boshqa tabiiy, ilmiy bilimlarning turli sohalarida asarlar yaratgan forobiy inson baxt – saodatga erishuvi uchun ularni baxtli – saodatli qila oladigan jamoa rahbari bo‘lishi kerak deydi. u fozil shaharni boshqaradigan hokim tabiatdan: 1 – sog‘ – salomat bo‘lib, o‘z vazifasini bajarishda hech qanday qiyinchilik sezmaligi; 2 – tabiati nozik, farosatli; 3 – xotirasi mustahkam, 4 – zehni o‘tkir, 5 – o‘z fikrini tushuntira oladigan notiq, 6 – bilim-ma’rifatga havasli, 7 – taom yeyishda, ichimlikda, ayollarga yaqinlik qilishda ochofat emas, aksincha, o‘zini tiya oladiga bo‘lishi (qimor yoki boshqa o‘yinlardan) zavq, huzur olishdan uzoq bo‘lishi, 8 - haq va haqiqatni, odil va haqgo‘y odamlarni sevadigan, yolg‘onni va yelg‘onchilarni yomon ko‘radigan, 9 – o‘z qadrini biluvchi …

5 / 28

y fazilatni, mahlum xunarni egallash uchun zarur bo‘lgan xulq normalarini va amaliy malakalarni o‘rgatishdir, deydi olim. abu nasr forobiy yana aytadi: “ta’lim – degan so‘z xalqlar va shaharliklar o‘rtasida nazariy fazilatni birlashtirish, tarbiya esa shu xalqlar o‘rtasidagi tug‘ma fazilat va amaliy kasb hunar fazilatlarini birlashtirish degan so‘zdir. ta’lim faqat so‘z va o‘rgatish bilangina bo‘ladi. tarbiya esa, amaliy ish tajriba bilan, yahni shu xalq, shu millatning amaliy malakalardan iborat bo‘lgan ish - harakat, kasb - hunarga berilgan bo‘lishi, o‘rganishidir” forobiy nazariy bilimlarni egallashga kirishgan har bir kishi xulq – odobda ham qay darajada pok bo‘lishi kerakligini “falsafani o‘rganishdan oldin nimani bilish kerakligi to‘g‘risida”gi risolasida shunday tahriflaydi: “falsafani o‘rganihdan avval o‘zingizni hirs-havaslardan shunday tozalashingiz lozimki, sizda maishiy va shahvoniyat kabi notug‘ri tuyg‘ularga emas, balki kamolotga bo‘lgan hirs-havas qolsin. abu rayxon beruniy (973 - 1048) qomusiy olim abu rayhon muhammad ibn ahmad al-beruniy x asrning ikkinchi yarmi va xi asrning boshlarida, g‘oyat murakkab …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sharq uyg‘onish davrida pedagogik fikrlarning rivojlanishi"

презентация powerpoint mavzu: sharq uyg‘onish davrida pedagogik fikrlarning rivojllanishi. sharq uyg‘onish davrida ta’limiy-axloqiy fikrlar rivoji. reja 1.muhammad ibn muso al-xorazmiyning ilmiy merosi va uning didaktik qarashlari 2.abu nasr forobiyning ta’limiy-axloqiy qarashlari 3.abu rayxon beruniy va abu ali ibn sinoning ta’limiy-axloqiy qarashlari 4.yusuf xos hojibning hayoti va faoliyati. “qutadg‘u bilig”ning yaratilishi haqida qisqacha ma’lumot. 5.unsurul maoliy kaykovus “qobusnoma” ahmad yugnakiy “hibat ul-haqoyiq”. qomusiy olimlar o‘z ilmiy merosida insonning aqliy, axloqiy, jismoniy va estetik takomili masalalariga katta e’tibor berganlar. masalan, muhammad al-xorazmiy (783-850) insonning kamolga yetishi va insoniy munosabatlarni yo‘lga qo‘yishda ilm-fanning muhim ahamiyatiga ega...

This file contains 28 pages in PPTX format (121.8 KB). To download "sharq uyg‘onish davrida pedagogik fikrlarning rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: sharq uyg‘onish davrida pedagog… PPTX 28 pages Free download Telegram