sharq uyg‘onish davrida ta’lim-tarbiya va pedagogik fikrlarning rivojlanishi

PDF 51 pages 1.9 MB Free download

51 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type PDF

Pages 51

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 51

2021 йил 4 март куни ёшлар билан ишлашга маъул бўлган мутахассислар учун mavzu: sharq uyg‘onish davrida ta’lim-tarbiya va pedagogik fikrlarning rivojlanishi. ma’ruzachi: muradova feruza reja: 1 • uyg‘onish davridagi ijtimoiy va madaniy taraqqiyot. 2 • al – xorazmiy, abu nasr forobiyning pedagogik qarashlari. 3 • abu rayhon beruniyning ma’rifiy, ijtimoiy, falsafiy qarashlari. ibn sinoning ijtimoiy-falsafiy va pedagogik qarashlari. arab xalifaligi yuz bergan ijtimoiy-siyosiy о‘zgarishlar, yagona islom dinining tarkib topishi madaniy hayotga ham ta’sir etdi. madaniy hayotda yuz bergan kо‘tarinkilik ma’naviy hayotda ham о‘zgarishlar bо‘lishiga olib keldi. ana shu kо‘tarilish butun arab xalifaligini, yaqin va о‘rta sharqni qamrab olganligi uchun ham sharq uyg‘onish davri deb ataldi. sharq uyg‘onish davri va unda ta’lim-tarbiya masalalari xalifalik yemirilishi jarayonida tashkil topgan mustaqil davlatlardagi madaniy rivojlanish xalifalik davridagi madaniy rivojlanishning davomi edi. arab xalifaligida ix asrda vujudga kelgan uyg‘onish davri xalifalikning bag‘dod, damashq, xalab shaharlarida boshlangan. bu uyg‘onish jarayoni ix asrdan boshlab xv-xvi asrlargacha davom …

2 / 51

lar orasida al-xorazmiy, al- farg‘oniy kabi vatandosh olimlarimiz ham bо‘lgan. al- ma’mun xalifalik taxtiga о‘tirgach u olimlarning barchasini bag‘dodga chaqirib oladi va “bayt-ul-hikma” - donishmandlik uyi (“ma’mun akademiyasi”)da arab olimlari bilan hamkorlikda ilm-fan ravnaq topadi. qadimgi yaratilgan madaniy yodgorliklar, ular xoh yunon, xoh arab, xoh movarounnahr va xuroson xalqining eng qadimgi antik davrlar madaniyati bо‘lsin, uyg‘onish davri madaniyatining yaratilishi va rivojlanishiga asos bо‘lib xizmat qildi. 01 02 03 04 iqtisodiyot taraqqiy etdi, qishloq xо‘jaligi, hunarmandchilik rivojlandi. movarounnahrda, xususan, xorazm, urganch, farg‘ona, samarqand va buxoro tо‘qimachilik mahsulotlari, ayniqsa samarqand va buxoro shoyisi dunyoga mashhur bо‘lgan qishloq xо‘jaligida foydalaniladigan yer maydonlari kengaydi, kо‘plab sug‘oriladigan yerlar ochildi, sug‘orish inshootlari tiklandi, yangilari qurildi, paxta, zig‘ir, kanop ekilib, ularning tolasidan mato tо‘qildi arab xalifaligiga bо‘ysungan mamlakatlarning xо‘jalik- iqtisodiy aloqalarining kuchayishi va turli madaniyatlar-hind, movarounnahr, eron, arab, misr, grek-yunon-rim madaniyatlarining yaqindan о‘zaro aloqasi va bir-biriga ta’sir etib borishi katta rol о‘ynadi. yaqin va о‘rta sharq mamlakatla- …

3 / 51

g‘aznaviylar, saljuqiylar, xorazmshoxlar davlatlarining paydo bо‘lishida xalifalikning yemirilishi ham madaniy xayotning yanada ravnaq topishiga olib keldi. x asr о‘rtalariga kelib, fors-tojik tilida ham ish yuritila boshlandi. ammo hujjatlar, ishlar fors-tojik tilida bо‘lsa ham, arab imlosida yozilar edi. • buxoro amiri saroyida esa yirik kutubxona mavjud bо‘lgan. • amir kutubxonasini о‘sha davrdagi sheroz kutubxonasi bilan bellasha oladigan yagona kutubxona sifatida tan olganlar. • о‘sha davrda buxoroda katta kitob bozori bо‘lgan. kitob dо‘konlarida olim va fozil kishilar uchrashib, ilmiy muloqot, munozaralar о‘tkazganlar. • bu shaharlardagi maktablarga hatto tevarak-atrofdagi qishloqlardan oddiy xalq bolalari ham kelib о‘qiganligi manbalarda keltiriladi. somoniylar davrida rudakiy, firdavsiy, al-xorazmiy, al-farg‘oniy, abu rayhon beruniy va abu ali ibn sino kabi mutafakkirlar ijod etganlar. mavzuni mustahkamlash uchun test savollari. 1. mamlakatimizda arab xalifaligi qachon o‘rnatiladi? a) vi asrda b) vii asrda c) viii asrda d) ix asrda 2. yurtimizda hukmronlik qilgan quyidagi qaysi davlat davrida ilm-ma’rifatning rivoji uchun sharoit yuzaga keldi …

4 / 51

miyatni boshqarish uslubini ishlab chiqadi va о‘zining “siyosatnoma” asarini yaratadi saljuqiylar davrida alp-arslon muhammad hokimiyatni boshqarganda uning vaziri nizom ul-mulk о‘z davrining mashhur siyosiy arbobi abu rayhon beruniyning “hindiston mahmud g‘aznaviy о‘z saroyiga juda katta madaniy boyliklarni tо‘playdi, olimlarni ilmiy ishga taklif etadi g‘aznaviylar davrida ham ilmiy, ijtimoiy-falsafiy fikrlar rivojlandi. xi asrda xorazmda ilm-fan taraqqiy etadi 01 02 03 04 05 06 07 sharq uyg‘onish davrida sof pedagogik asarlar ham yaratilgan qomusiy olimlar о‘z ilmiy merosida ta’limiy-axloqiy asarlar yaratishga ham katta e’tibor berib muhammad muso al-xorazmiy, abu nasr forobiy, ahmad al-farg‘oniy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino movarounnahr va xurosonda ix asrlarga kelib ma’naviy kо‘tarilish sharq renessansi – uyg‘onish davrining boshlanishga olib keldi abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino, tarixchi miskavayx, riyoziyotchi abu nasr ibn iroq, faylasuf abu sahl al-masixiy, tabib abulxayr hammor u tashkil etgan “bayt-ul-hikma” - donishmandlar uyi tarixda “ma’mun akademiyasi” xorazm shohi ma’mun ii о‘z …

5 / 51

ax2 x vx(1) ax2 x s vx 2 x s x 2 -vxxs x 2 -sxvx x 2 xvx-s mutafakkir ushbu tenglamalarni yechish uchun “al-jabr” va “almuqobala” (“tiklash” va “qiyoslash”) amallarini kiritdi. o‘sha paytlarda amalda uchraydigan barcha chiziqli va kvadrat tenglamalarni jamlab, hozirgi matematik simvol orqali beriladigan quyidagi olti tipga keltirdi: “al-jabr” keyinchalik matematika fanining alohida bо‘limiga aylandi va “algebra” deb ataladigan bо‘ldi mazkur amallar yordamida har qanday tenglamani kononlik shakliga, ya’ni asosiy tiplardan biriga keltirib, keyin yechiladi. bu usul fan olamida muhim ahamiyatga ega edi. shu asar tufayli” nomi lotincha transkripsiyada “al-xorazmiy “algoritmi” shaklini oldi, keyin “algoritmus” va nihoyat hozirgi zamon hisoblash matematikasining asosiy tushunchasi “algoritm” (“algorifm”) ga aylandi. •“hind arifmetikasi haqida kitob” (“hisob al- hind”)dir. asar о‘nlik tizim raqamlari (1,2.3,4,5,6.7,8,9)ga bag‘ishlangan. mavzuni mustahkamlash uchun test savollari. 1. al - xorazmiyning “al-kitob al-muxtasar fi-hisob al-jabr va аl-muqobala” asari necha qismdan iborat? a) 3 qismdan: algebraik, geometrik va vasiyatlar b) …

Want to read more?

Download all 51 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sharq uyg‘onish davrida ta’lim-tarbiya va pedagogik fikrlarning rivojlanishi"

2021 йил 4 март куни ёшлар билан ишлашга маъул бўлган мутахассислар учун mavzu: sharq uyg‘onish davrida ta’lim-tarbiya va pedagogik fikrlarning rivojlanishi. ma’ruzachi: muradova feruza reja: 1 • uyg‘onish davridagi ijtimoiy va madaniy taraqqiyot. 2 • al – xorazmiy, abu nasr forobiyning pedagogik qarashlari. 3 • abu rayhon beruniyning ma’rifiy, ijtimoiy, falsafiy qarashlari. ibn sinoning ijtimoiy-falsafiy va pedagogik qarashlari. arab xalifaligi yuz bergan ijtimoiy-siyosiy о‘zgarishlar, yagona islom dinining tarkib topishi madaniy hayotga ham ta’sir etdi. madaniy hayotda yuz bergan kо‘tarinkilik ma’naviy hayotda ham о‘zgarishlar bо‘lishiga olib keldi. ana shu kо‘tarilish butun arab xalifaligini, yaqin va о‘rta sharqni qamrab olganligi uchun ham sharq uyg‘onish davri deb ataldi. sharq uyg‘o...

This file contains 51 pages in PDF format (1.9 MB). To download "sharq uyg‘onish davrida ta’lim-tarbiya va pedagogik fikrlarning rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: sharq uyg‘onish davrida ta’lim-… PDF 51 pages Free download Telegram