iqtisodiyot nazariyasi

PPTX 22 pages 156.9 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 156.9 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

мавзу. ишлаб чиқариш харажатлари ва фойда ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги тошкент молия институти “иқтисодиёт” кафедраси “иқтисодиёт назарияси” фани маърузачи: доцент. аллаберганов закир гайибович. тошкент–2023 маърузачи: з.аллаберганов 1 мавзу: иқтисодий харажатлар ва фойда режа: 1. ишлаб чиқариш харажатлари тушунчаси ва унинг таркиби 2. ўртача харажатлар ва уларнинг турлари. 4. фойданинг мазмуни. фойда нормаси ва массаси. 3. қисқа ва узоқ даврда ишлаб чиқариш харажатларининг ўзгариш тамойиллари тавсия этиладиган адабиётлар, манбалар: маърузачи: з.аллаберганов 1. shodmonov sh., rahmatov m., iqtisodiyot nazariyasi. darslik..-t«zamin nashr» nashr, 2021.-856 b. 2. jo‘rayev t.,iqtisodiyot nazariyasi. . darslik..-t.: «fan va texnologiya» nashr, 2018. – 512 bet. 3. campbell r., mcconnell, stanley “economics : principles, problems, and policies” published by mcgraw-hill/irwin, a business unit of the mcgraw-hill companies, inc., 1221 avenue of the americas, new york, ny, 10020. copyright © 2014 4 . “ўзбекистон республикасини янада ривожлантириш бўйича ҳаракатлар стратегияси тўғрисида”ги ўзбекистон республикаси президентининг 2017 йил 7 …

2 / 22

ари (r); нормал фойда (pn). асосий капитал амортизацияси (aas) айланма капитал қиймати (oaй): хомашё ва материаллар; ёнилги, энергия ва бошқалар. бошқа харажатлар(bx): ижтимоий суғурта учун ажратмалар; тўғри солиқлар ва бошқа тўловлар. ишлаб чиқаришга қилинган барча сарф-харажатларнинг пулдаги ифодаси маҳсулот таннархини ташкил қилади. классик ёндашувда ишлаб чиқариш харажатлари иккига бўлинади бевосита ишлаб чиқариш харажатлари ва муомала харажатлари 1. ишлаб чиқариш харажатлари деганда маҳсулотни бевосита ишлаб чиқариш учун қилинадиган барча сарфлар (иш ҳақи, хом ашё ва материал сарфлари, амортизация ва ҳ.к.) тушунилади. товар бирлигининг қийматида ишлаб чиқариш харажатлари фақат унинг бир қисмини ташкил қилади. ишлаб чиқариш харажатлари товар қийматидан фойда миқдорига кам. 2. муомала харажатлари тушунчаси товарларни сотиш жараёни билан боғлиқ бўлиб, шу товарларни ишлаб чиқарувчидан олиб, истеъмолчига етказилгунча кетадиган сарфларга айтилади. муомала харажатлари ҳам икки гуруҳга бўлинади 1.қўшимча муомала харажатлари ва соф муомала харажатлари. товарларни ўраш, қадоқлаш, саралаш, транспортга ортиш, ташиш ва сақлаш харажатлари қўшимча муомала харажатлари ҳисобланади. муомала харажатларининг бу …

3 / 22

ртизацияси ёнилғи-энергияга харажатлар транспорт-алоқа хизматларига харажатлар қарз пул маблағлари ва унинг учун фоизлар банк тижорат хизматлари учун сарф харажатлар меъёрдаги фойда 1 ҳозирги замон сарф-харажатлар ғояси бўйича корхона ишлаб чиқариш жараёнида фойдаланиладиган ресурслар ўз ресурслари ёки жалб қилинган ресурслар бўлиши мумкин. ii. ишлаб чиқариш ҳажмининг ўзгаришига боғлиқлик даражасига кўра доимий харажатлар – ишлаб чиқариш ҳажмига боғлиқ бўлмай, ҳатто маҳсулот ишлаб чиқарилмаганда ҳам сарфланадиган харажатлар. ўзгарувчи харажатлар – ишлаб чиқариш ҳажмига тўғридан-тўғри боғлиқ бўлади. доимий ва ўзгарувчан харажатлар йиғиндиси умумий ёки ялпи харажатларни ташкил қилади. доимий харажатлар ўзгарувчи харажатлар бошқарув ходимлар маоши корхона тўлов мажбуриятлари хом-ашё солиқлар материал амортизация ажратмалари ёнилғи ижара ҳақи транспорт хизмати қўриқлаш хизмати харажатлари ишчилар иш ҳақи ва шу кабилар учун харажатлар iii. маҳсулот нархига қўшилиш характерига кўра тўғри ёки бевосита харажатлар – бевосита маҳсулот таннархида акс этади, нарх таркибига киради. эгри ёки билвосита харажатлар – маҳсулот таннархида акс этмайди, маҳсулот нархига устама ҳисобланади. 2. ўртача харажатлар …

4 / 22

згарувчи харажатлар (avc) йиғиндисига тенг. atc = afc + avc. меъёрий харажатлар – (mc) қўшимча бир бирлик маҳсулот ишлаб чиқариш учун сарфланган харажатлардир. ҳозирги пайтда маҳсулот ишлаб чиқариш учун қилинган харажатларни асосий қисмини хом-ашё материаллар сарфи эгаллайди. 100 бирлик маҳсулот ишлаб чиқариш учун қилинган ҳамма сарф харажатларни ақш да 60%, японияда 57%, германия, англияда 54%, францияда 52%, италияда 49%, россияда 50% дан ортиғини хом-ашё ташкил этса, қолганини меҳнат, электр энергия ва ёқилғи сарфлари ҳамда амортизация ташкил этган. бизнинг республикамизда ҳам харажатлар таркиби шу кўрсаткичлардан унчалик катта фарқ қилмайди. хулоса қилаб айтиш мумкинки, хом ашё харажатини камайтириш имконияти каттароқдир. исрофгарчиликка йўл қўймай, ресурслардан тежаб-тергаб фойдаланиш харажатларни камайишига сабаб бўлади. 3. қисқа ва узоқ даврда ишлаб чиқариш харажатларининг ўзгариш тамойиллари қисқа давр- бу оралиқда корхонанинг ишлаб чиқариш қувватлари ўзгаришсиз қолади, ишлаб чиқариш ҳажми жонли меҳнат, хом ашё ва бошқа ресурслар миқдорини кўпайтириш орқали ортиши мумкин. қисқа муддатли вақт давомида корхона ўзининг доимий …

5 / 22

ишлаб чиқариш. ишлаб чиқариш самарадорлигини ошириш омиллари: фан-техника тараққиёти ютуқларини ишлаб чиқаришга жорий қилиш; иқтисодиёт таркибий тузилишини импортнинг ўрнини босадиган ва экспортга лаёқатли товарлар ишлаб чиқаришни таъминлайдиган тарзда ўзгартириш; ишлаб чиқарувчиларнинг ўз меҳнатлари натижаларидан манфаатдорлигини таъминлаш; ресурсларлардан оқилона, тежаб-тергаб фойдаланиш; ходимлар малакасини ошириш ва етук мутахасислар тайёрлаш. модернизациялаш – махсулотларнинг рақобатбардошлигини ошириш мақсадида технологик жараёнларни замонавийлаштириш. у инглизча “modern”сўзидан олинган бўлиб “янги”, “замонавий” каби маъноларни англатади. диверсификациялаш (лотинча “diversys” – ҳар хил, “facese” қилмоқ, бажармоқ) ишлаб чиқариш самарадорлигини ошириш мақсадида корхоналар фаолият соҳаларини кенгайтириш, чиқариладиган маҳсулотлар турларини кўпайтиришга қаратилган жараёндир. 15 харажатларни камайтириш ва маҳсулот таннархини пасайтириш орқали ишлаб чиқариш самарадорлигини оширишда маҳаллийлаштириш даражасини ўстириб бориш муҳим аҳамиятга эга. маҳаллийлаштириш - маҳсулот ишлаб чиқариш жараёнида маҳаллий хом-ашё ва материаллардан фойдаланишга устуворлик беришни англатиб, бу пировардида нафақат танннархни пасайтириш, балки импорт қилинадиган товарлар ҳажмини қисқартириш имконини ҳам беради. импортнинг қисқариши соф экспортни кўпайтириш орқали миллий иқтисодиёт самарадорлигини ўсиб боришига олиб келади. …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiyot nazariyasi"

мавзу. ишлаб чиқариш харажатлари ва фойда ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги тошкент молия институти “иқтисодиёт” кафедраси “иқтисодиёт назарияси” фани маърузачи: доцент. аллаберганов закир гайибович. тошкент–2023 маърузачи: з.аллаберганов 1 мавзу: иқтисодий харажатлар ва фойда режа: 1. ишлаб чиқариш харажатлари тушунчаси ва унинг таркиби 2. ўртача харажатлар ва уларнинг турлари. 4. фойданинг мазмуни. фойда нормаси ва массаси. 3. қисқа ва узоқ даврда ишлаб чиқариш харажатларининг ўзгариш тамойиллари тавсия этиладиган адабиётлар, манбалар: маърузачи: з.аллаберганов 1. shodmonov sh., rahmatov m., iqtisodiyot nazariyasi. darslik..-t«zamin nashr» nashr, 2021.-856 b. 2. jo‘rayev t.,iqtisodiyot nazariyasi. . darslik..-t.: «fan va texnologiya» nashr, 2018. – 512 bet. 3. ...

This file contains 22 pages in PPTX format (156.9 KB). To download "iqtisodiyot nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiyot nazariyasi PPTX 22 pages Free download Telegram