iqtisodiyot nazariyasi

PPTX 46 pages 1.2 MB Free download

46 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 46

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 46

1-bob. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va o'rganish usullari o`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz iqtisodiyot va servis universiteti iqtisodiyot va axborot texnalogiyalari fakulteti “iqtisodiyot nazariyasi” fani reja: 1/2-mavzu. iqtisodiyotga kirish. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va o`rganish usullari 1 3 4 2 iqtisodiyot va uning bosh masalasi iqtisodiyot nazariyasining fan sifatida shakllanishi iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va vazifalari 5 iqtisodiy qonunlar va kategoriyalar (ilmiy tushunchalar) iqtisodiy jarayonlarni ilmiy bilishning usullari 3 iqtisodiyot va uning bosh masalasi cheklangan iqtisodiy resurslardan unumli foydalanib, kishilarning yashashi, kamol topishi uchun zarur bo‘lgan hayotiy vositalarni ishlab chiqarish va iste’molchilarga yetkazib berishga qaratilgan, bir-biri bilan bog‘liqlikda amal qiladigan turli-tuman faoliyatlar yaxlit qilib, bir so‘z bilan, iqtisodiy faoliyat deb ataladi. cheklangan iqtisodiy resurslardan oqilona foydalanib, aholining to‘xtovsiz o‘sib boruvchi ehtiyojlarini qondirish maqsadiga erishish, resurslar va mahsulotlarni to‘g‘ri taqsimlash yo‘llarini topish iqtisodiyotning asosiy mazmunini tashkil etadi. ehtiyoj resurs iqtisodiyotning doimiy va bosh masalasi – ehtiyojlarning cheksizligi …

2 / 46

at, kiyim-kechak, turar-joy va h.k.) va zeb-ziynat buyumlarini (taqinchoq, atir-upa, turli bezaklar va h.k.) o`z ichiga oladi. ma’naviy ehtiyojlar – bu insonning shaxs sifatida kamol topishi, dunyoqarashi va ma’naviyatining shakllanishi uchun taqozo etiladigan nomoddiy ne’mat va xizmatlarga bo`lgan zaruratdir.. ular kishilarning bilim va dam olish, madaniy saviyasini oshirish, malaka-mahoratga ega bo`lish, turli ma’naviy yo`nalishdagi xizmatlardan bahramand bo`lish kabi ehtiyojlardan iborat bo`ladi. shaxsiy ehtiyojlar – kishilarning pirovard iste’moli uchun mo`ljallangan mahsulot va xizmatlarga bo`lgan zarurat.. masalan, oziq-ovqat, kiyim-kechak, uy-ro`zg`or buyumlari, shaxsga ko`rsatiladigan turli xizmatlar shaxsiy ehtiyojlarni namoyon etadi. ishlab chiqarish ehtiyojlari – mahsulot ishlab chiqarish yoki xizmat ko`rsatishni amalga oshirish maqsadida ishlatiluvchi turli iqtisodiy resurslarga bo`lgan zarurat. ishlab chiqarish ehtiyojlariga xomashyo (neft, paxta va h.k.), materiallar (po`lat, yog`och, tola va h.k.), asbob-uskunalar, ish mashinalari (yuk mashinasi, ekskavator, buldozer va h.k.), ishchi kuchi va boshqalarni kiritish mumkin. insonning shaxsiy manfaati, qiziqishlari va turmush tarziga moslab qondirilishi mumkin bo`lgan ehtiyojlar yakka tarzda qondiriluvchi …

3 / 46

ning ijtimoiy-iqtisodiy mavqei, dunyoqarashi va boshqa xususiyatlari ta’sirida shakllanuvchi ehtiyoji. masalan, katta yoshdagi odamlar va bolalar, erkaklar va ayollar, oliy ma’lumotlilar va ma’lumotsizlar, sportchilar va spirtli ichimliklarga moyil kishilar va hokazolarning yakka ehtiyojlari tarkibi o`zaro farq qiladi. hattoki, bir jinsdagi, o`zaro teng va boshqa belgilari bo`yicha o`xshash insonlarning yakka ehtiyojlari ba’zi bir jihatdan farq qilishi mumkin. guruhiy ehtiyoj – bu ma’lum guruh yoki jamoalarga birlashgan kishilarning birgalikdagi ehtiyoji. bir oilaning ehtiyoji boshqa biridan, bir mehnat jamoasining ehtiyojlari boshqasidan o`z tarkibi va darajasi jihatidan farq qiladi. birlamchi ehtiyoj – bu insonning hayotiy faoliyatida zarurlik darajasi nisbatan yuqori bo`lgan va shu sababli, birinchi navbatda qondiriladigan ehtiyoj. inson hali bilim olishi, san’at bilan shug`ullanishi, madaniy hordiq chiqarishidan ilgari oziq-ovqat, kiyim-kechak, uy-joyga bo`lgan ehtiyojlarini qondirishi lozim. ikkilamchi ehtiyoj – bu birlamchi ehtiyojlar qondirilib bo`lgandan so`ng namoyon bo`ladigan va qondiriladigan ehtiyoj. bu turdagi ehtiyojlar odatda ijtimoiy tavsif kasb etib, ularga bilim olish, malaka oshirish, san’at …

4 / 46

igi, uning mudofaa qobiliyatining mustahkamligi, yurt farovonligi, ijtimoiy-madaniy tadbirlar, huquq-tartibot ishlarining yuqori darajada amalga oshirilishi va boshqalar. jamiyat ehtiyojlariga quyidagi bir qator omillar ta’sir ko`rsatadi: 1 2 3 4 5 6 taraqqiyot darajasi; jamiyatdagi ijtimoiy-iqtisodiy tuzum; tabiiy-geografik sharoitlar; tarixiy-milliy an’analar va urf-odatlar; aholi sonining o`sishi, uning tarkibidagi o`zgarishlar; xalqaro, davlatlar, millatlar va mintaqalar o`rtasidagi aloqalar. 15 iqtisodiy resurslarni quyidagi guruhlarga ajratish mumkin: tabiiy resurslar ishchi kuchi resusrslari kapital yer, yer osti boyliklari, suv, o`rmon va biologik resurslar kishilarning aqliy va jismoniy qobiliyatlari foyda olish maqsadida ishlatiladigan binolar, stanoklar, mashinalar, asbob-uskunalar, inshootlar, qurilmalar, sotishga tayyor tovarlar, pul mablag`lari va boshqalar tadbirkorlik qobiliyati kishilarning ishlab chiqarish va xizmat ko`rsatish jarayonlarini tashkil etish va boshqarish qobiliyatlari iqtisodiy resurslar, imkoniyatlar ishlab chiqarish yoki xizmat ko`rsatish darajasi ehtiyojlarning qondirilish darajasi iqtisodiy resurslar va ehtiyojlarning qondirilish darajasi o`rtasidagi bog`liqlik 2. iqtisodiyot nazariyasining fan sifatida shakllanishi iqtisodiyot nazariyasi mustaqil fan sifatida ko`pgina mamlakatlarda milliy bozor shakllangan va …

5 / 46

iqarish va ayirboshlashni boshqaruvchi qonunlar to`g`risidagi fandir, deb yozgan edilar. merkantilizm - jamiyatning boyligi puldan, oltindan iborat bo`lib, u savdoda, asosan tashqi savdoda paydo bo`ladi va ko`payadi, deb tushuntiradi. merkantilizm – italyancha “mercante” so`zidan olingan bo`lib, “savdogar” degan ma’noni anglatadi. bu oqimning namoyondalari: v.staffod, t.man, a.monkreten, jon lou, g.skaruffi va boshqalar. fiziokratlar - jamiyatning boyligi qishloq xo`jaligida vujudga keladi degan g`oyani ilgari suradilar. bu ta’limotning asoschisi f.kene (1694-1774y.) hisoblanadi. klassik siyosiy iqtisod - boylikning faqat qishloq xo`jaligida emas, balki sanoat, transport, qurilish va boshqa sohalarda ham yaratilishini isbotlab berdi. u.petti (1623-1686 y.) boylikning manbai er va mehnat ekanligini e’tirof etgan. mehnat boylikning otasi, er uning onasi degan ibora unga tegishlidir. a.smit “xalqlar boyligining tabiati va sabablari to`g`risida tadqiqot” (1776 y.) asarida talab va taklif asosida shakllanadigan erkin narxlar asosida bozor o`z-o`zini tartibga solishi (“ko`rinmas qo`l”) g`oyasini ilgari suradi. insonni faollashtiradigan asosiy rag`bat shaxsiy manfaatdir deb ko`rsatadi. d.rikardo qiymatning turli sinflar …

Want to read more?

Download all 46 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiyot nazariyasi"

1-bob. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va o'rganish usullari o`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz iqtisodiyot va servis universiteti iqtisodiyot va axborot texnalogiyalari fakulteti “iqtisodiyot nazariyasi” fani reja: 1/2-mavzu. iqtisodiyotga kirish. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va o`rganish usullari 1 3 4 2 iqtisodiyot va uning bosh masalasi iqtisodiyot nazariyasining fan sifatida shakllanishi iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va vazifalari 5 iqtisodiy qonunlar va kategoriyalar (ilmiy tushunchalar) iqtisodiy jarayonlarni ilmiy bilishning usullari 3 iqtisodiyot va uning bosh masalasi cheklangan iqtisodiy resurslardan unumli foydalanib, kishilarning yashashi, kamol topishi uchun zarur bo‘lgan hayotiy vositalarni ishlab chiq...

This file contains 46 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "iqtisodiyot nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiyot nazariyasi PPTX 46 pages Free download Telegram