semantik maydonlar va tilshunoslik

PPTX 12 pages 451.6 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 451.6 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

ideografik lug’atchiligi - amaliy leksikografiya tarmog’i sifatida ideografik lug’atchiligi - amaliy leksikografiya tarmog’i sifatida dastavval ideografik lug’atlarning nazariy g’oylari nemis olimi yogan trirning ilmiy tadqiqotlarida o`z aksini topdi. u semantik maydon tushunchasini tilshunoslikka olib kirib, uning nazariy va amaliy jihatlarini tilshunoslikka olib kirib, uning nazariy va amaliy jihatlarini ishlab chiqdi. keyinchalik ,,maydon nazariyasi’’ porsig va uning izdoshlari tomonidan rivojlantirildi va takomillashtirildi. tilshunoslikda ,,semantik maydon’’ tushunchasini aynan porsig nomi bilan bog’lashadi. ,,tillarni o`rganish,- deb yozadi ya.a.komenskiy o`zining ,,buyuk didaktika’’ asarida,- jism va buyumlarni o`rganish bilan birgalikda parallel ravishda olib borilishi lozi, chunki biz ularnui qanday o`rgangan bo`lsak, nutqda ham shunday o`zlashtirishimiz lozim, chunki biz jism va buyumlar, shuningdek atrof-muhit hodisalari to`g’risida qanday tushunchaga ega bo`lsak, fikrni ham xuddi shunday bayon etishga o`rganishimiz lozim. demak, o`quvchilarda fikrni, dunyoqarashni to`g’ri shakllantirish va bu fikrlarni nutqda aks ettirish uchun so`zlarning ma’no-mazmunini tematik guruhlarga jamlab o`rganish muhim ahamiyat kasb etadi’’. leksikani ideografik nuqtayi nazardan o`rganishning …

2 / 12

uyidagi asosiy ko`rinishlari bor: 1. ideografik tezaurus. tezaurus tipidagi idegrafik lug’atlarda so`zlar qat’iy mantiqiy, falsafiy tasnif asosida joylashtiriladi. 2. analogik lug’at. bunday lug’at mualliflari so`zlarning mantiqiy-falsafiy tasnifi asosida ish ko`rmaydilar, balki ma’noviy-alifboviy usulni ma’qul ko`radilar. analogik lug’atlarda so`zlarning lug’aviy-ma’noviy guruhlar to`dasi alifbo tartibida joylashgan bo`ladi. 3. o`quv tematik lug’ati. leksikografiya tarixida ingliz, fransuz, nemis, ispan tillari materiali asosida tuzilgan lug’atlar talaygina. namunaviy o`quv ideografik lug’ati sifatida 1847 yilda tuzilgan k.plottsning qayta-qayta nashr ettirilgan lug’atini ko`rsatish mumkin. bu lug’atda barcha so`zlar 33 mavzuiy guruhlarga bo`lingan. har bir guruh o`z ichida yana kichik guruhlarga bo`linadi. masalan, nisbatan katta ,,shahar’’ guruhi quyidagi kichik guruhlardan iborat: umumiy so`zlar, ko`cha, ko`prik, kommunal xizmat, jamoat korxonalari yoki ,,salomatlik va kasallik’’ guruhi quyidagi bo`limchalardan iborat: kasalliklar, baxtsiz voqealar, vrach, dori, davolash, tana kasalliklari va hokazolar. ba’zi so`zlarning ishlatilishi bo`yicha illyustrativ misollar keltiriladi. har bir tilning leksikasi o`sha tilda gapiruvchi uchun aktiv va passiv holatda bo`ladi. aktiv qavatga …

3 / 12

temasi bilan ko`z oldimizga keltiruvchi lug’at (ideografik lug’at) esa ma’lum bir til imkoniyatlaridan bemalol va oson foydalanish imkonini beradi. shinung uchun bu zaruriy lug’atlardan biridir. bu lug’at tilning xazinasidir. barcha uni tashkil etuvchi birliklar orasida kuchli semantik munosabat yaqqol ko`rinuvchi lug’atlarni ,,tezaurus’’ deb ataymiz, -yozadi karaulov. yu.n. haqiqatan ham , bunday lug’at ,,sokrivishnitsa’’ (xazina) deb ataladi. roje o`z lug’atining so`z boshisida aytadi: ,,bog’ii matn tuzayotgan yozuvchi yoki xohlagan kishi nima demoqchiligini yaxshi bila turib, ayni paytda ibora yoki so`zni topolmasa, boy, kerakli so`z tez topiladigan, to`g’ri sistemalashtirilgan, guruhlarga bo`lingan bir kitobdan yordam oladi. bir so`z bilan aytganda, tezaurusga murojaat etadi’’. ideografik va tematik lug’atlar farqlari: - tematik guruhlar mavzuiy guruhlar asosida tarkib topgan bo`lib, til leksikasi mana shu guruhlar bo`yicha tasnif etiladi, shu guruhlarga birlashadi; - ideografik (tezaurus) lug’atda esa ma’lum bir so`z (tushuncha)ning vazifadoshlari, ma’nodoshlari, antonimlari, predikativ aloqa hosil qiluvchi (fe’l) so`zlari bilan bir guruhga birlashadi. leksikani ideografik nuqtayi …

4 / 12

semantik maydonlar va tilshunoslik - Page 4

5 / 12

semantik maydonlar va tilshunoslik - Page 5

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "semantik maydonlar va tilshunoslik"

ideografik lug’atchiligi - amaliy leksikografiya tarmog’i sifatida ideografik lug’atchiligi - amaliy leksikografiya tarmog’i sifatida dastavval ideografik lug’atlarning nazariy g’oylari nemis olimi yogan trirning ilmiy tadqiqotlarida o`z aksini topdi. u semantik maydon tushunchasini tilshunoslikka olib kirib, uning nazariy va amaliy jihatlarini tilshunoslikka olib kirib, uning nazariy va amaliy jihatlarini ishlab chiqdi. keyinchalik ,,maydon nazariyasi’’ porsig va uning izdoshlari tomonidan rivojlantirildi va takomillashtirildi. tilshunoslikda ,,semantik maydon’’ tushunchasini aynan porsig nomi bilan bog’lashadi. ,,tillarni o`rganish,- deb yozadi ya.a.komenskiy o`zining ,,buyuk didaktika’’ asarida,- jism va buyumlarni o`rganish bilan birgalikda parallel ravishda olib borilishi lozi, chunki...

This file contains 12 pages in PPTX format (451.6 KB). To download "semantik maydonlar va tilshunoslik", click the Telegram button on the left.

Tags: semantik maydonlar va tilshunos… PPTX 12 pages Free download Telegram