klassik (mumtoz) maktabning shakllanishi

PPTX 25 pages 576.8 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 576.8 KB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

angliya va fransiyada klassik (mumtoz) maktabning shakllanishi angliya va fransiyada klassik (mumtoz) maktabning shakllanishi 1. klassik iqtisodiy maktabning paydo bo‘lishining tarixiy shart- sharoitlari va uning tavsifi 2. u.pettining iqtisodiy ta’limoti 3. p.buagilberning iqtisodiy ta’limoti 4. fiziokratlar angliyada klassik siyosiy iqtisod maktabining dastlabki vakili u.petti bo‘lsa, fransiyada - p.buagilber, f.kene, a.tyurgo hisoblanadi. keyinchalik, bu maktab ta’limoti a.smit, d.rikardo j.b.sey, t.maltus tomonidan rivojlantirildi va j.s. mill, k.marks tomonidan yakunlandi. iqtisodiyotning klassik davri yuz yildan ziyodroq vaqt mobaynida ilgari surilgan iqtisodiy g‘oyalami qamrab oladi, bu asosan britaniyalik yirik hissadorlar va ulaming faoliyat yo‘nalishiga to‘g‘ri kelgan. klassik maktabning uch yirik traktatlari: adam smit tomonidan yozilgan “xalqlar boyligining tabiati” asari, david rikardo muallifligidagi “soliq va siyosiy iqtisodiyotning asosiy qonun-qoidalari” asari, hamda “siyosiy qonun-qoidalari (tamoyillari)” nomli asarlaridir. klassik (mumtoz) maktabni quyidagi to‘rt bosqichini ko‘rib o‘tamiz. birinchi bosqichni ikki pog‘onaga ajratish mumkin. birinchi pog‘onada (xvii asr oxiri, xviii asr boshlari) erkin tadbirkorlikni yoqlovchi va proteksionizmga keskin qarshi …

2 / 25

sabablari to‘g‘risida”gi mashhur asarini bosmadan chiqargan. bu asarning asosiy g‘oyasi bo‘lgan qiymatning mehnat nazariyasini isbotlash bilan bog‘liq bo‘lib, boylikning har qanday manbai qishloq xo‘jaligida ham, ishlab chiqarishda ham emas, balki mehnatda ekanligini isbotlashda bo‘ldi. a.smitning g‘oyalari uch asosga ega: birinchisi, “iqtisodiy odam”. uningcha iqtisodiy odam sanoat-bozor munosabatlarining yurgizuvchi kuchdir. ikkinchisi, “ko‘rinmas qo‘l” davlatning kam nazorati va bozoming o‘z-o‘zini tartibga soluvchi kuchdir. “ko‘rinmas qo‘l” bu iqtisodiy qonunlaming obyektiv harakatidir deb tushintiriladi. uchinchisi, boylik bu iqtisodiy munosabatlar obyekti va maqsadli funksiyasidir. uchinchi bosqich (xix asr birinchi yarmi) d.rikardo, t.maltus, n.senor, j.b.sey va f.bastnalar bilan bog‘liq davr. ular ichida david rikardoning qarashlari alohida o‘rin egallaydi, chunki uni ishlari erkin raqobatlashgan bozor sharoitida qiymat shakllanishi tahlili va renta nazariyasini isbotlashda asosiy o‘rinni egalladi. to‘rtinchi bosqich (xix asr ikkinchi yarmi) dj.s.mill va karl marks ishlari bilan bog‘liq. djon styurd mill kembridj universitetida klassiklaming “siyosiy iqtisod” fanini oxirgi o‘qigan olim. keyinchalik u marshall tomonidan “ekonomiks” faniga …

3 / 25

irish makroiqtisodiy muvozanatlilikka erishish tamoyili davlatnin tartiblovchi vazifasi orqali bozor qonuni asosida talab va taklif o‘rtasidagi muvozanat erkin amalga oshadi pul mohiyati pul - bu insonlar ixtirosi, milliy boylikni o'stirish omilidir pul - bu tovarlar olamidan ajralib chiqqan ayirboshlash tovari; pul - ayirboshlashni osonlashtiruvchi vosita. 2. u.pettining iqtisodiy ta’limoti uilyam petti (1623-1687) - angliya klassik siyosiy iqtisodining asoschisidir. k.marks so‘zi bilan aytganda, siyosiy iqtisodning otasi... buyuk tadqiqotchi - iqtisodchi”. u.petti har tomonlama yuksak bilimli odam bo‘lgan. u angliyaning janubidagi romsi shahrida hunarmand-matochi oilasida tug‘ildi. 14 yoshida ota kasbini egallashdan voz kechgan u.petti uydan chiqib ketadi va kemada yollanma dengizchi (yunga) bo‘lib xizmat qiladi. oradan bir yil o‘tgach, taqdir taqozosi bilan oyog‘i lat egan u.petti fransiya hududidagi bir qirg‘oqda qoldirib ketiladi. bu notanish chet o‘lkalarda lotin tilini bilganligi tufayli u kan kollejiga qabul qilindi va tinglovchi sifatida moddiy jihatdan ta’minlandi. kollej unga fransuz va grek tillarini, matematika, astronomiyani o‘rganishga imkoniyat yaratib …

4 / 25

ishicha, boylik ishlab chiqarishda yaratiladi, muomala sohasida esa u faqat taqsimlanadi. boylik va pul nazariyalari. merkantilistlardan farqli ravishda, u.petti fikri bo‘yicha, nafaqat qimmatli metall va toshlar hamda pul boylik hisoblanadi, balki mamlakatning yeri, uylar, kemalar, tovarlar va hatto uy jihozlari ham boylikni tashkil etadi. bu masala bo‘yicha o‘z fikrini rivojlantirib, bizning davrda keng tarqalgan “mehnat - boylikning otasi, yer esa uning onasi ” degan iborani ishlatdi. mamlakat boyligini ko‘paytirish uchun u.petti qamoq jazosi o‘rniga pul jarimasini joriy etish zarurligini, pul to‘lashga “qurbi yetmagan o‘g‘rilarni” esa “qullikka” mahkum etishni, ishlashga majbur qilishni tavsiya etadi bu merkantilistlarga qarama-qarshi tarzda, boylik, eng avvalo, mehnat bilan yaratilishini bildiradi, ya’ni xo‘jalik hayotidagi pulning “asosiy” vazifasini inkor etadi. qiymat nazariyasi. u.petti nazariyalarining birida aytilishicha, tovar qiymati kumush qazib oluvchi mehnat bilan yaratiladi va uning «tabiiy bahosi» hisoblanadi; kumush qiymatiga tenglashtirilgan tovarlar qiymati esa ulaming «haqiqiy bozor bahosi» hisoblanadi. ikkinchi bir joyda qayd qilinishicha, tovar qiymati mehnat …

5 / 25

a kо‘payishi uchun» kerakli narsani olsa bas, degan xulosaga keldi. buni u nazariy jihatdan isbotlab bermoqchi bo‘ldi: agar ishchiga ko‘rsatilgan minimumdan ikki baravar ko‘p haq to‘lansa, u chog‘da ishchi ikki marta kamroq ishlaydi. bu esa jamiyat uchun shuncha miqdordagi mehnat boy berilganini bildiradi. tadbirkorlar va yer egalari daromadlari u.petti o‘zi umumlashtirgan tushuncha - “renta” sifatida tavsiflanadi. u, masalan, dehqonchilikda yaratilgan mahsulot qiymati bilan uni ishlab chiqarishga ketgan xarajatlar o‘rtasidagi farqni renta deb atagan (ya’ni tuproq unumdorligiga bog‘liq bo‘lgan renta). yana bir joyda yer uchastkasining bozorga uzoq-yaqin joylashishidan kelib chiqadigan renta shakli ko‘rsatib beriladi. aholi yashash joylariga yaqin joylashgan yer uchastkalaridan nafaqat yuqori renta olinadi, balki yillik renta summasi ham boshqa xuddi shunday unumdor, lekin aholi turar joylaridan ancha uzoq bo‘lgan yerlarga nisbatan ko‘p bo‘ladi. p.buagilberning iqtisodiy ta’limoti fransiya klassik iqtisodiy maktabining asoschisi pyer buagilber(1646-1714) hisoblanadi. u angliya klassik iqtisodiy maktabining asoschisi u.petti kabi professional iqtisodchi-olim bo‘lgan emas. p.buagilber xuddi otasiga …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "klassik (mumtoz) maktabning shakllanishi"

angliya va fransiyada klassik (mumtoz) maktabning shakllanishi angliya va fransiyada klassik (mumtoz) maktabning shakllanishi 1. klassik iqtisodiy maktabning paydo bo‘lishining tarixiy shart- sharoitlari va uning tavsifi 2. u.pettining iqtisodiy ta’limoti 3. p.buagilberning iqtisodiy ta’limoti 4. fiziokratlar angliyada klassik siyosiy iqtisod maktabining dastlabki vakili u.petti bo‘lsa, fransiyada - p.buagilber, f.kene, a.tyurgo hisoblanadi. keyinchalik, bu maktab ta’limoti a.smit, d.rikardo j.b.sey, t.maltus tomonidan rivojlantirildi va j.s. mill, k.marks tomonidan yakunlandi. iqtisodiyotning klassik davri yuz yildan ziyodroq vaqt mobaynida ilgari surilgan iqtisodiy g‘oyalami qamrab oladi, bu asosan britaniyalik yirik hissadorlar va ulaming faoliyat yo‘nalishiga to‘g‘ri kelgan. klassik ma...

This file contains 25 pages in PPTX format (576.8 KB). To download "klassik (mumtoz) maktabning shakllanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: klassik (mumtoz) maktabning sha… PPTX 25 pages Free download Telegram