to’sinlar va tayanchlar

PPT 24 pages 1.6 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPT

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

слайд 1 mavzu. egilish deformatsiyasi to’g’ri o’qli bruslarning markaziy cho’zilishi, siqilishi va buralishida dastlabki to’g’ri o’qi deformatsiyadan keyin ham to’g’riligicha qolishi materiallar qarshiligi fani cho’zilish (siqilish) va buralish boblaridan ma’lum. bu deformatsiya turlaridan farqli ravishda, bruslar egilganda ko’ndalang kesim og’irlik markazlarini tutashtiruvchi to’g’ri o’q ustida yotgan barcha nuqtalar shu o’qqa vertikal yo’nalish bo’yicha ko’chadi va ko’ndalang kesimlar bir-biriga nisbatan ma’lum bir burchakka og’adi, natijada to’g’ri chiziqli o’q egri chiziqqa o’tadi (1-chizma). egilgan to’sinning siqilgan va cho’zilgan tolalari orasida shunday bir qatlam borki, bu qatlamdagi tolalar egilganda uzunligini o’zgartirmaydi. bunday qatlam neytral qatlam deb yuritiladi (1,b-chizma). neytral qatlam bilan to’sin ko’ndalang kesim tekisligining kesishgan chizig’iga neytral o’q deb ataladi. shuning uchun ham egilishni o’rganish murakkab masalalardan biridir. egilish, brus ko’ndalang kesimlarida eguvchi momentning hosil bo’lishi bilan bog’liq. egilishga qarshilik ko’rsatuvchi bruslar to’sinlar deb ataladi. to’sinlarning egilishi haqida umumiy mulohazalar tashqi yuklarning qo’yilish va to’sinlarning tayanchlarga mahkamlanish usullari bo’yicha egilish quyidagi turlarga …

2 / 24

eguvchi moment hosil bo’lgan egilishga aytiladi. ushbu bobda qaraladigan to’sinlarning egilish masalalari quyidagi shartlarni qanoatlantirishi lozim: - ko’ndalang kesimlari hech bo’lmaganda bitta simmetriya o’qiga ega bo’lishi lozim (2-chizma); - barcha tashqi kuchlar simmetriya tekisligida yotishi lozim. amalda berilgan yuklar o’zaro muvozanatda bo’lmaydi. bu yuklar ta’sirida bo’lgan konstruksiyalar qo’zg’almasligi, uni asos bilan tutashtiruvchi tayanchlar mavjudligi evaziga ta’minlanadi. to’sinlar tashqi yuklarni qabul qilib, ular ta’sirini asosga uzatishi uchun tayanch bog’lanishlar bilan birlashgan bo’lishi lozim. nazariy mexanikadan ma’lumki, tekislikda har qanday sistema uchta erkinlik darajasiga ega. shuning uchun ham to’sinlarning geometrik o’zgarmasligini ta’minlash maqsadida uchta tayanch bog’lanishlar qo’yilishi lozim. tayanchlar uch turga bo’linadi: sharnirli qo’zg’aluvchan tayanch (3,a-chizma). bunday tayanch, to’sinning tayanch ustidagi uchining tayanch bog’lanishiga perpendikulyar bo’yicha ko’chishiga va ko’ndalang kesimning sharnir atrofida aylanishiga imkon beradi, lekin tayanch bog’lanishi bo’yicha ko’chishiga yo’l qo’ymaydi. sharnirli qo’zg’aluvchan tayanch sxema tasviri 3,b-chizmada ko’rsatilgan va tayanch ra reaksiya kuchi tayanch bog’lanishi bo’ylab, ya’ni asosga perpendikulyar yo’naladi 3,d-chizmada. …

3 / 24

,b-chizmada ko’rsatilgan. qistirib mahkamlangan a tayanchda vertikal chiziqli ko’chishga qarshilik ko’rsatuvchi vertikal ra, gorizontal chiziqli ko’chishga qarshilik ko’rsatuvchi gorizontal ha tayanch reaksiya kuchlari va ko’ndalang kesimning aylanishiga qarshilik ko’rsatuvchi reaktiv moment m a hosil bo’ladi. 1.5,d-chizma. * yuqorida keltirilgan tayanch sxema tasvir chizmalardan ko’rinadiki, to’sin geometrik o’zgarmas bo’lishi uchun, uning tayanch reaksiya kuchlari tashkil etuvchilari soni nechta bo’lsa, tayanch bog’lanishlar soni ham shuncha bo’lishi shart. bunga bitta qistirib mahkamlash bilan (6,a-chizma, konsol) yoki bitta sharnirli qo’zg’almas va sharnirli qo’zg’aluvchi tayanch bilan (6,b-chizma, oddiy to’sin) yoki reaksiyalar yo’nalishlari bitta nuqtada kesishmaydigan uchta sharnirli qo’zg’aluvchi tayanchlar bilan (6,d-chizma) erishish mumkin. 6,e-chizmada ko’rsatilgan sistema uchta tayanch bog’lanishlari bir-biriga parallel bo’lganda to’sin o’z yo’nalishi bo’yicha ko’chishi mumkin, 6, f, g-chizmada ko’rsatilgan tizimlarning uchala tayanch bog’lanishlari bitta (misol uchun 0 ) nuqtada kesishsa, to’sin shu nuqta atrofida aylanishga ega bo’lishi mumkin, demak, bu tizimlar geometrik o’zgaruvchi tizimlardir. bunga yo’l qo’yib bo’lmaydi. to’sin bitta tekislikda yotgan …

4 / 24

a nisbatan barcha kuchlardan olingan momentlar algebraik yig’indisi ko’rinishida ifodalanadi. ikkinchi variantda, statikaning muvozanat tenglamalari ixtiyoriy o’qqa nisbatan barcha kuchlar proyeksiyalari algebraik yig’indisi va tekislikdagi istalgan ikkita nuqtaga nisbatan barcha kuchlardan olingan momentlar algebraik yig’indisi ko’rinishida ifodalanadi uchinchi variantda, statikaning muvozanat tenglamalari tekislikda bitta to„g„ri chiziqda yotmagan istalgan uchta nuqtaga nisbatan barcha kuchlardan olingan momentlar algebraik yig„indisi ko„rinishida ifodalanadi: to’sinlar tayanch reaksiyalarini topish soddaroq bo’lishi uchun statikaning muvozanat tenglamalarini shunday tuzish lozimki, tenglamalarning har biridagi noma’lumlar soni bittadan ortiq bo’lmasin. buning uchun ikkinchi variantdan foydalanish maqsadga muvofiqdir, ya’ni to’singa ta’sir etayotgan barcha kuchlardan tayanch nuqtalariga nisbatan olingan moment tenglamalari tuziladi. bu tenglamalardan ra va rb reaksiya kuchlari aniqlangandan keyin, quyidagi tenglamadan reaksiya kuchlarining to’g’ri aniqlanganligi tekshirib ko’riladi: demak, to’sin muvozanatda bo’lishi uchun unga vertikal ta’sir etayotgan barcha tashqi kuchlarning yig’indisi barcha vertikal reaksiya kuchlarning yig’indisiga teng bo’lishi lozim ekan. 8-chizmada keltirilgan tashqi kuchlar ta’siridagi oddiy to’sin reaksiya kuchlari aniqlansin. 8-chizma …

5 / 24

ko’rinadiki, to’singa faqat vertikal kuchlar ta’sir etsa, gorizontal reaksiya kuchi nolga teng bo’lar ekan. to’sinning ra reaksiya kuchini aniqlash uchun b nuqtaga nisbatan barcha kuchlardan olingan momentlar algebraik yig’indisi nolga tenglashtiriladi: qaralayotgan to’sinlar uchun reaksiya kuchlari aniqlangandan keyin ixtiyoriy kesimda hosil bo’lgan ichki kuchlarning (zo’riqish kuchlarning) teng ta’sir etuvchilari kesish usulidan foydalanib aniqlanadi. bu usul bilan ichki kuch omillarini aniqlash uchun to’sin fikran bo’ylama o’qiga perpendikulyar bo’lgan birorta sv tekislik bilan kesib (chap va o’ng) ikki qismga ajratiladi va bu qismlardan birining (chap yoki o’ng) muvozanati tekshiriladi. to’sin egilishidagi ichki kuchlar. 7,a-chizma ikkita vertikal f1, f2 kuchlar bilan yuklangan to’sin keltirilgan 7,b-chizmada esa kesish usulidan foydalanib, ikki qismga ajratilgan to’sinning chap qismi muvozanat holati keltirilgan. bunda tashlab yuborilgan o’ng qism ta’siri bir bosh vektor r va m zo’riqishlar bilan almashtirilgan. bosh vektor r bo’ylama nz va ko’ndalang kuch qy bilan almashtiriladi. bo’ylama kuch cho’zuvchi bo’lsa, ishorasini musbat deb qabul qilamiz, …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "to’sinlar va tayanchlar"

слайд 1 mavzu. egilish deformatsiyasi to’g’ri o’qli bruslarning markaziy cho’zilishi, siqilishi va buralishida dastlabki to’g’ri o’qi deformatsiyadan keyin ham to’g’riligicha qolishi materiallar qarshiligi fani cho’zilish (siqilish) va buralish boblaridan ma’lum. bu deformatsiya turlaridan farqli ravishda, bruslar egilganda ko’ndalang kesim og’irlik markazlarini tutashtiruvchi to’g’ri o’q ustida yotgan barcha nuqtalar shu o’qqa vertikal yo’nalish bo’yicha ko’chadi va ko’ndalang kesimlar bir-biriga nisbatan ma’lum bir burchakka og’adi, natijada to’g’ri chiziqli o’q egri chiziqqa o’tadi (1-chizma). egilgan to’sinning siqilgan va cho’zilgan tolalari orasida shunday bir qatlam borki, bu qatlamdagi tolalar egilganda uzunligini o’zgartirmaydi. bunday qatlam neytral qatlam deb yuritiladi (1,b-chi...

This file contains 24 pages in PPT format (1.6 MB). To download "to’sinlar va tayanchlar", click the Telegram button on the left.

Tags: to’sinlar va tayanchlar PPT 24 pages Free download Telegram