daryolarning shakl va o’lcham kursatkichlari

DOC 64.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404113808_50528.doc daryolarning shakl va o’lcham kursatkichlari reja: 1.daryo tizimining asosiy shakli va o’lcham ko’rsatgichlari. 2.daryo havzasining asosiy shakli va o’lcham ko’rsatgichlari. 3.daryo vodiysi. 4.daryo o’zani. 5.daryolarning boylama qirqim (kesma) lari. 6.daryolar suv yuzasining ko’ndalang qirqimi. 1.bir daryo ikkinchisidan uzunligi, irmoklari soni, ularning yer sirtida joylashish shakli va boshka kupgina belgilari bilan farklanadi. mazkur farklarni daryo tizimining shakl va ulcham kursatkichlarini solishtirma orkali aniklash mumkin. daryo tizimining asosiy shakl va ulcham kursatkichlari kuyidagilardan iborat; -bosh daryo uzunligi; -irmoklar uzunliklari; -daryoning egriligi; -daryo tarmoklarining zichligi; -daryo nishabligi. bosh daryo uzunligi uning boshlanishidan kuyilishgacha bulgan masofadir. bosh daryo uzunligi xaritadan tsirkul-ulchagich yoki kurvimetr yordamida aniklanadi. buning uchun tsirkul ulchagich yordamida xaritadan tuzatma koeffitsientini etiborga olgan xolda) aniklangan uzunlik xarita masshtabiga kupaytiriladi. xisoblash anikligi xarita masshtabiga boglik bulgani uchun yirik masshtabli xaritalardan foydalanish tavsiya etiladi. 2. bosh daryolarni xaritadan daryo tizimining geografik chizmasiga arab yoki geomorfologik taxlil etish yuli bilan aniklash mumkin. irmoklar uzunliklari …

senti deb, bosh daryo va uning irmoklari bilan birgalikdagi uzunliklari yigindisining shu daryo tizimi joylashgan xavza maydoniga bulgan nisbatiga aytiladi, ya‘ni α = (l + σ l1) /f. ifodasi l –bosh daryo uzunligi σ l1–irmoklar uzunliklarining yigindisi, f–daryo tizimi joylshgan xavza maydoni. mazkur koeffitsent km/km2 ulcham birligida ifodalanadi. daryo tarmoklarining zichligi xazaning iklim sharoiti rel‘efi, geologik tuzilishi kabi bir kancha tabiiy omillarga boglikdir. daryo nishabligi uning turli kismlarida turlicha kiymatlarga ega buladi. masalan; uzbekiston daryolari togli xududlarda katta nishablikga ega bulsa, tekislikka chikkach ularning nishabligi keskin kamayadi. nishablikni daryoning umumiy uzunligi yoki uning ma‘lum bir kismi uchun aniklash mumkin. daryo nishabligi deb , uning urganilayotgan kismidagi balandliklar farkini shu kism uzunligiga bulgan nisbatiga aytiladi. l =(h1 – h2)/l = δh /l bu yerda δh = h1 – h2 bulib, daryoning urganilayotgan kismidagi balandliklar farki km da l– shu kismi uzunligi km da. nishablik ulcham birligiga ega emas, lekin ayrim xollarda …

hov birligi – km. daryo xavzasining uzunligi lx1 – daryoning kuyilish joyidan suvayirgich chizigida eng uzokda joylashgan nuktagacha bulgan masofani tutashtiradigan tugri chizikning km da aniklangan uzunligiga tengdir. uni aniklash uchun chizgichning «0» rakami daryoning kuyilish nuktasiga kuyilib, ikkinchi tomoni suvayirgich chizigi ustida soat strelkasi yunalishi buyicha aylantiriladi. daryo xavzasining eng katta (emax) va urtacha (eo’rt) kattaliklari bir-biridan fark kiladi. daryo xavzasi xavzaning eng katta kengligi daryo xavzasining eng keng joyidan xavza uzunligini ifodalaydigan chizikka nisbatan utkazilgan perpindikulyarnin uzunligidan iboratdir. demak, daryo xavzasining eng katta kengligi xaritadan ulchash natijasida aniklanadi. xavzaning urtacha kengligi esa kuyidagi ifoda yordamida xisoblab boriladi. e o’rt = f/lx daryo xavzasining simmetriklik darajasi bosh daryoga nisbatan aniklanadi. uni ifodalash uchun xavzaning ossimetriyakoeffitsientidan foydalaniladi. asimmetriya koeffitsenti kuyidagi ifoda yordamida aniklanadi. ka = fr – fy/f bu yerda fr- xavzaning bosh daryoga nisbatan chap kismida joylashgan maydoni, fy–mos ravishda ung kismida joylashgan maydoni. ifodadan kurinib turibdiki, assimmetriya koeffitsienti …

yiziga mos keladigan balandlik xavzaning urtacha balandligini ifodalaydi. daryo xavzasining gipsografik chizigi. 4. xavzaning urtacha nishabligi gidrologiya va suv xujaligiga oid xisoblashlarda muxim axamiyatga ega. yomgirdan, korning erishidan xosil bulgan suvning daryo uzaniga kuyilishi tezligi xavzadagi yuvilish jarayonining jadalligi kabilar xavzaning nishabligi bilan boglikdir. xavzaning urtacha nishabligi kuyidagi ifoda bilan aniklanadi; e o’rt = f/lx daryo uzani kirgogining turlari; ob-yotik kirgok, bv –nisbatan tik kirgok, gd –jarsimon kirgok. daryo vodiylari suv okimining yer sirtida bajargan ishi natijasida vujudga kelib, daryoning boshlanishidankuyi kismi tomon ketgan yassi yoibagirlari va nishabligi bilan xarakterlanadi. ma‘lumki, ikki daryo vodiysi kesishmaydi. xar kanday daryo vodiysida kuyidagi elementlar mavjud buladi. 1. daryo uzani vodiyning okar suv egallagan kismi. 2. kayir daryoda toshkin yoki tulin suv kuzatilganda vodiyning suv bosadigan kismi. 3. vodiy tubi-daryo uzani va kayir birgalikda, vodiy tubi deb ataladi. 4. talveg –daryo uzunligi buyicha uzandagi eng chukur nuktalarni tutashtiruvchi egri chizik. 5. terrasalar-yonbagirlaridagi gorizantal yoki …

utashtiruvchi chiziklardir. gidrologiya daryo uzaning kundalang kirkimi, muxim axamiyatiga egadir (6-rasm). daryoning okim yunalishiga perpendikulyar kirkim uzanining kundalang kirkimi deyiladi.kundalang kirkimda suv okayotgan kismi jonli kesma maydoni deyiladi. ayrim xollarda kundalang kirkimda suv okmaydigan joylar xam uchraydi. ular xarakatsiz maydon deyiladi. kundalang kirkimning elementlari ustida kuyidagi kiskacha tuxtalamiz; 1. kundalang kirkim yuzasi w daryoda bajarilgan chukurlik ulchash ishlari natijasida olingan ma‘lumotlardan foydalanib, kuyidagi ifoda yordamida m2 da aniklanadi. w = (b1 h1)/2 + (h1+h2)/2b2 + …. + (bshs)2 ifodada h1 h2 hs –ulchangan chukurliklar, v1, v2, vs-chukurlik ulchangan nuktalar orasidagi masofalar (kengliklar); 2. kundalang kirkimning namlangan peremetri p- uzan tubi chizigining uzunligidan iboratdir; 3. kundalang kirkimning gidravlik radiusi r- kuyidagi ifoda yordamida xisoblab topiladi; r = w / f 4. kundalang kirkimning suv yuzasi buyicha (daryoning ) kengligi ( v ) bevosita ulchab aniklanadi. 5. kundalang kirkimdagi eng katta chukurlik (hmax) ulchab topiladi. 6. kundalang kirkimdagi urtacha chukurlik (ho’rt) kuyidagi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "daryolarning shakl va o’lcham kursatkichlari"

1404113808_50528.doc daryolarning shakl va o’lcham kursatkichlari reja: 1.daryo tizimining asosiy shakli va o’lcham ko’rsatgichlari. 2.daryo havzasining asosiy shakli va o’lcham ko’rsatgichlari. 3.daryo vodiysi. 4.daryo o’zani. 5.daryolarning boylama qirqim (kesma) lari. 6.daryolar suv yuzasining ko’ndalang qirqimi. 1.bir daryo ikkinchisidan uzunligi, irmoklari soni, ularning yer sirtida joylashish shakli va boshka kupgina belgilari bilan farklanadi. mazkur farklarni daryo tizimining shakl va ulcham kursatkichlarini solishtirma orkali aniklash mumkin. daryo tizimining asosiy shakl va ulcham kursatkichlari kuyidagilardan iborat; -bosh daryo uzunligi; -irmoklar uzunliklari; -daryoning egriligi; -daryo tarmoklarining zichligi; -daryo nishabligi. bosh daryo uzunligi uning boshlanishidan kuyili...

DOC format, 64.0 KB. To download "daryolarning shakl va o’lcham kursatkichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: daryolarning shakl va o’lcham k… DOC Free download Telegram