genetika asoslari va bolar dagi irsiy nuqsonlar

PPTX 41 pages 2.2 MB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.2 MB

File type PPTX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

презентация powerpoint "genetika asoslari va bolalardagi irsiy nuqsonlar" fanining rivojlanish tarixi, yutuqlari va o'rganish usullari. mavzu rejasi: 1.genetika - tushunchasi, boshqa fanlar orasidagi o'rni. 2.genetikaning pedagogikada tutgan o'rnini; 3.genetikaning rivojlanish tarixi, yutuqlari va o'rganish usullari, tayanch tushunchalar: genetika, irsiyat, o‘zgaruvchanik, irsiylanish, mutatsiya, ontogenetik o‘zgaruvchanlik, modifikatsion o’zgaruvchanlik, genotip, xromosoma, umumiy genetika, mikroorganizmlar genetikasi, odam genetikasi, hayvonlar genetikasi, 0‘simliklar genetikasi, molekular genetika, immunogenetika, sitogenetika, tibbiyot genetikasi, populyatsion genetika, genetikani rivojlanish bosqichlari, duragaylash metodi, sitogenetik metod, egizaklar metodi, molekular genetik metod, populyatsion statistik metod, genetikaning boshqa fanlar bilan aloqasi, genetikaning nazariy va amaliy ahamiyati. mutatsiya - to‘satdan hosil boladigan irsiy o‘zgaruvchanlik. mutant — mutatsiya natijasida genotipi o‘zgargan organizm. genotip - organizm, hujayraning irsiy omillar yigindisi. genom — xromosomalarning gaploid to‘plami. genofond — populyatsiyaning genlar majmuasi. fenotip — genotip bilan tashqi muhitning o‘zaro ta’siri natijasida organizmda shakllanadigan barcha tashqi va ichki belgilar yig‘indisi. xromosoma - hujayra yadrosining ipchalar tuzilishidagi va genlardan tashkil topgan bo‘yaluvchi …

2 / 41

farq qiluvchi yangi belgilarini namoyon qilish xossasidir. irsiyat va o‘zgaruvchanlik ikki qarama-qarshi jarayon bo‘lishiga qaramay bir vaqtda namoyon boladi. irsiyatsiz o‘zgaruvchanlik, o‘zgaruvchanliksiz irsiyat kuzatilmaydi. irsiyat va o‘zgaruvchanliksiz yer yuzida hayotning evolutsiyasini tasavur etish qiyin. irsiyat o‘simlik va hayvonlarning har bir turining o‘ziga xos belgi va xossalarini bir qancha avlodlarda turg‘un saqlanib qolishini ta’minlaydi. irsiyat tufayli turga tegishli organizmlar o‘zgaruvchan tashqi muhit sharoitlariga moslashib yashab qoladi. o‘zgaruvchanlik natijasida paydo bolgan belgi-xossalar irsiyat tufayli keyingi avlodlarda saqlanib qolgandagina, ya’ni irsiylangandagina evolutsiyada ahamiyatga ega. o’zgaruvchanlikning turlicha ko‘rinishlari mavjud. organizm belgi va xususiyatlarini o’zgarishi bir yoki bir necha genlarning o‘zgarishi oqibatida strukturaviy o‘zgarishi ro‘y berishi mumkin. bunday o‘zgaruvchanliklar mutatsiyalar deyiladi. shu bilan bir vaqtda individual rivojlanish jarayonida organizmlarning morfologik, fiziologik, biokimyoviy va boshqa xususiyatlarining qonuniyatli o‘zgarishi ham kuzatiladi. bu ontogenetik o‘zgaruvchanlik deb ataladi. modifikatsion o’zgaruvchanlik — tashqi muhit omillari ta’sirida genotipi o‘zgarishsiz kechadigan organizmlar fenotipining o‘zgarishidir. irsiyat va irsiylanish tushunchalarini farqlay bilish lozim. malum …

3 / 41

uzilishiga va uning ifodalanish (ekspressiya) darajasiga bogliq boladi. genotipdagi mutatsiyalar yoki o‘zgarishlar neytral bolib, aksariyat hollarda, organizmlar fenotipik o‘zgarishiga olib kelmaydi. biroq, genotipdagi genlar (ya’ni oqsil strukturasi o‘zgarishi bilan aloqador) o‘zgarishlar genotipni buzilishiga olib kelib, turli nuqsonlar keltirib chiqaradi. irsiyatning moddiy asosi bolib bolinish jarayonida qiz hujayralarga taqsimlanish xususiyatiga ega bolgan hujayra yadrosining maxsus tuzilmasi — xromosomalar hisoblanadi. xromosomalar asosiy genetik tuzilmalar bolib, avloddan-avlodga o‘tish jarayonlarini ta’minlash uchun barcha zarur irsiy axborotga ega. hujayra bo‘linish davrida xromosomalar aynan o‘ziga o‘xshash xromosomalarni hosil qiladi. xromosoma chiziqli tartibda joylashgan genlarning tuzilishi bo‘lib, irsiy axborotni saqlash va o‘tkazish funksiyasini bajaradi. genetikaning rivojlanish bosqichlari genetikaning fan sifatida shakllanishida sitologiya, embriologiya, biokimyo sohasida olib borilgan tadqiqotlar muhim ahamiyatga ega boladi. irsiyat va o‘zgaruvchanlik haqidagi fanning rivojlanishiga ch.darvinning turlarning kelib chiqishi haqidagi ta‘limoti katta hissa qo‘shdi. genetikaning fan sifatida vujudga kelishiga somatik va jinsiy hujayralarning xususiyatlarini o‘rganishdagi yutuqlar yordam berdi. genetikani mustaqil fan sifatida rasmiy tan …

4 / 41

yilda nashr etilgan “0‘simlik duragaylari ustida tajribalar” nomli asarida bayon etilgan edi. shuning uchun g.mendel o‘rinli ravishda genetikaning asoschisi bolib hisoblanadi. genetikaning fan sifatida rivojlanishi uch bosqichdan iborat. genetika rivojlanishining birinchi bosqichida irsiyat va o‘zgaruvchanlik haqidagi fanga 1906-yilda angliyalik olim v.betson genetika deb nom berdi. genetikaning keyingi taraqqiyotida gollandiyalik olim gugo de friz taklif etgan mutatsiya nazariyasi (1901-1903 y), daniyalik genetik olim v.iogannsen tomonidan loviya o‘simligida belgilarning irsiylanishi bo‘yicha olib borilgan tadqiqotlar muhim ahamiyatga ega boldi. 1909-yilda v.iogannsen tomonidan genetika faniga gen, genotip, fenotip kabi tushunchalar kiritildi. genetika fani rivojlanishining birinchi o‘n yilligida t.boveri, u.setton va e.vilson tomonidan irsiyatning xromosoma nazariyasi asoslab berildi. hujayra bolinishi (mitoz) va jinsiy hujayralaming hosil bolinishi (meyoz) jarayonidagi xromosomalar tarqalishi bilan irsiy belgi-xossalar tarqalishi o‘rtasida malum bogliqlik borligi aniqlandi. genetika fani rivojlanishining ikkinchi bosqichi irsiyatning moddiy asoslarini o ‘rganish bilan bog‘liqdir. bu vaqtda irsiyat hodisalarini o‘rganishda sitologik metod qollanila boshlandi, shuning natijasida sitogenetik yo‘nalish tarkib …

5 / 41

rlarini ta’sir ettirib, ularning irsiyatini o‘zgartirish ya’ni mutatsiyani sun’iy yol bilan vujudga keltirish mumkinligini isbot berdi. xx asrning 20-30 yillarida s.rayt, r.fisherlar populyatsiyalardagi jarayonlarni matematik metodlar yordamida o‘rganish mumkinligini asoslab berdilar. genetika fani rivojlanishining uchinchi bosqichi genetik tadqiqotlarga, kimyo, fizika, matematika va kibernetika fanlari metodlarini tatbiq etish bilan tavsiflanadi. xususan, elektron mikroskopiya, rentgenostrukturaviy analiz, sentrifuga, radioaktiv izotop metodlaridan foydalanish orqali mikroorganizmlardan zamburugllar, bakteriyalar va viruslarning tuzilishi, ayrim organoidlarning funksiyasi, oqsillar, fermentlar, vitaminlarning strukturaviy tuzilishi, funksiyasi o‘rganila boshlandi. xx asrning 40-yillariga kelib amerikalik biokimyoviy olimlar d.u.bidl va e.tatumlar xaltali zambumglarning neyrosporalari ustidagi tadqiqotlarida genlarning moddalar almashinuviga, tirik organizmlarning morfologik belgilarining va fiziologik xususiyatlarining shakllanishiga ko‘rsatgan ta’siri o‘rganildi. 1944-yilda genetik olim o.t.eyveri shogirdlari bilan birgalikda nuklein kislotalar irsiyatning moddiy asosi ekanligini isbotladi. dnkning genetik ahamiyati aniqlangandan so‘ng 1953-yilda dj.uotson, f.kriklar m.uilkins, r.franklinlarning nuklein kislotalarning rentgen strukturalari to‘g‘risidagi malumotlari tahlilini xulosalab dnk molekulasining tuzilishi to‘g‘risidagi modelni elon qildilar 1961-62-yillarda m.nirenberg, g.mattey va f.kriklar …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "genetika asoslari va bolar dagi irsiy nuqsonlar"

презентация powerpoint "genetika asoslari va bolalardagi irsiy nuqsonlar" fanining rivojlanish tarixi, yutuqlari va o'rganish usullari. mavzu rejasi: 1.genetika - tushunchasi, boshqa fanlar orasidagi o'rni. 2.genetikaning pedagogikada tutgan o'rnini; 3.genetikaning rivojlanish tarixi, yutuqlari va o'rganish usullari, tayanch tushunchalar: genetika, irsiyat, o‘zgaruvchanik, irsiylanish, mutatsiya, ontogenetik o‘zgaruvchanlik, modifikatsion o’zgaruvchanlik, genotip, xromosoma, umumiy genetika, mikroorganizmlar genetikasi, odam genetikasi, hayvonlar genetikasi, 0‘simliklar genetikasi, molekular genetika, immunogenetika, sitogenetika, tibbiyot genetikasi, populyatsion genetika, genetikani rivojlanish bosqichlari, duragaylash metodi, sitogenetik metod, egizaklar metodi, molekular genetik metod,...

This file contains 41 pages in PPTX format (2.2 MB). To download "genetika asoslari va bolar dagi irsiy nuqsonlar", click the Telegram button on the left.

Tags: genetika asoslari va bolar dagi… PPTX 41 pages Free download Telegram